بیت لحم
بِیت لَحم از شهرهای تاریخی فلسطین و محل تولد حضرت داوود و حضرت عیسی(ع) میباشد. راحیل همسر یعقوب(ع) نیز درین شهر مدفون میباشد. به گفته مورخان درخت نخلی که مریم(س) هنگام بارداری از میوه آن بهره برد در بیت لحم قرار مسجد قبا مشهد داشته میباشد.
فرستاده(ص) در معراج از این شهر دیدن کرد و به توصیه جبرئیل در محل تولد عیسی(ع) نماز خواند. بعد از فتح بیتالمقدس در سال ۱۶ق (در زمان خلیفه دوم) بیت لحم نیز بوسیله مسلمانها فتح شد و در مبارزههای صلیبی در بین مسلمان ها و مسیحیان دست به دست آدرس مسجد قبا مشهد میشد.
وجود کلیسایی در زادگاه عیسی(ع) که عمر آن به سده چهارم میلادی برمیخواهد شد، بیت لحم را به یک کدام از شهرهای زیارتی مسیحیان تبدیل و محل سکونت نموده است؛ ولی بعد از مبارزه اعراب و اسرائیل و اشغال شهرهای فلسطین در ۱۹۴۸م، این شهر به سکونتگاه آوارگان مسلمان تبدیل شد و مخلوط جمعیتی آن تغییر رزرو مسجد قبا مشهد تحول کرد.
حالت و خصوصیتهای جغرافیایی
بیت لحم از شهرهای تاریخی فلسطین در کرانه غربی رود اردن میباشد. این شهر در ده کیلومتری جنوب غربی بیتالمقدس و در مسیر اساسی الخلیل- بیتالمقدس واقع گردیدهاست.[۱] واژۀ «لحم» كه در لهجه عربی به مفهوم گوشت میباشد، در عبری به مضمونِ اخص نان، و اعم طعام آمده میباشد. از اینرو بیت لحم به باعث آوازه مزارع غَلّات آن در دورۀ باستان، «خانۀ نان» خوانده میشد. بیت لحم اسم سابق دیگری داراست: «اَفراتَه» یا این که «اَفرات» که کلمه ای آرامی و به معنای «سرسبزی و ثمردهی» میباشد. وجه مشترک این نامها «سرسبزی» شماره تلفن مسجد قبا مشهد میباشد. [۲]
قبل از اسلام
نمایی از کلیسای تاریخی مهد، یک کدام از اماکن مقدس مسیحیان که گزینه احترام مسلمان میباشد. به یقین مسیحیان این کلیسا زادگاه حضرت عیسی(ع) بوده میباشد.
بر طبق بعضی از گزارشها بیتلحم دو هزار سال قبل از ولادت حیطهای مسکونی بوده میباشد. در الواحی دارای شهرت به تَلُّالعَمارِنَة که وابسته به سده ۱۴ قبل از تولد میباشد بهاین شهر اشاره گردیده است. [۳] این شهر سکونتگاه کنعانیان بوده میباشد.[۴] منابع تاریخی محل دفن راحیل همسر یعقوب(ع)و مامان یوسف(ع)[۵] و زادگاه داوود و گذراندن زمان کودکی او را درین شهر دانستهاند.[۶]
بیت لحم به منجر آنکه محل تولد حضرت عیسی میباشد نزد مسیحیان آیتم احترام و یکی شهرهای مقدس آنها میباشد.[۷] بر طبق گزارش یعقوبی، مریم(ع) به هنگام بارداری به بیت لحم رفت.[۸] برخی مورخان بر این باورند درخت نخلی که مریم(ع) از خرمای آن استفاده نمود و در قرآن به آن اشاره گردیده[۹] درین شهر بوده میباشد.[۱۰] ابنبطوطه نیز در قرن هشتم هجری قمری در بازدید از بیت لحم از بقایای این نخل دیدن نموده است.[۱۱]
به امر امپراطور روم در سده چهارم بعداز به دنیا آمدن در زادگاه عیسی(ع) کلیسایی ساخته شد.[۱۲] این کلیسا در سده ششم بوسیله سامریان ویران شد البته بعداز مدتی به وسیله امپراطور به عبارتی زمان مرمت شد و به کلیسای مهد دارای اسم و رسم گشت.[۱۳]
بعداز اسلام
درپی فتح بیتالمقدس در عصر خلیفه دوم در ۱۶ق بیت لحم نیز به تصرف مسلمانها درآمد. خلیفه دوم بعد از فتح بیت لحم امر کرد مسجدی درین شهر سازه نمایند و از مسیحیان بومی دراین شهر خواست در عوض حفاظت دادن به آن ها از این مسجد محافظت نمایند.[۱۴] به گفته حموی بنای این مسجد تا قرن هفتم وجود داشته میباشد.[۱۵]
صرفا مسجد شهر بیت لحم که عمر آن به حدود ۱۵۰ سال پیش می رسد.
نماز نبی(ص) در بیت لحم
به گفته مورخان، فرستاده(ص) در معراج به توصیه جبرئیل در محل تولد عیسی(ع) دو رکعت نماز خواند.[۱۶]
در زمانهای وسط
بیت لحم در نزاعهای صلیبی دربین ایوبیان و صلیبیان چند بار دست به دست شد. از تاریخ فتح مسلمان ها، این شهر اولیه توشه در ۴۹۲ق به دست صلیبیون بهزمینخورد[۱۷] و در ۵۸۳ق صلاح الدین ایوبی آن را پس گرفت.[۱۸] بیت لحم در ۹۲۳ق به تصرف عثمانیها در آمد. این شهر در بیشتر زمانهای اسلامی همچنان سکونتگاه مسیحیان بود.[۱۹]
عصر معاصر
بعد از قیام مسلمان ها فلسطین در سال ۱۲۵۰ق علیه ابراهیم پاشا، فرمانروای مصر، امر قتلعام مسلمان ها بومی در بیت لحم صادر شد.[۲۰] از این رو در سده سیزدهم هجری جمعیت مسلمانها بیت لحم کاهش یافت. در جریان نزاع جهانی نخستین نیز شمار متعددی از مسیحیان بیت لحم به ایالات متحده هجرت کردند.[۲۱]
بیت لحم در جریان قیمومیت بریتانیا بر فلسطین (۱۹۲۷ـ۱۹۴۸م) از مستعمرههای این میهن به شمار آمد. بعد از اشغال فلسطین بوسیله صهیونیستها در ۱۹۴۸م و اول پیکار اعراب با اسرائیل، بیت لحم در مشت مصر قرار گرفت و آنگاه در ۱۹۵۰م این شهر به یار بخش ها دیگری از کرانه باختری رود اردن جزیی از خاک اردن شد.
این شهر در جریان پیکار شش روزه اعراب و اسرائیل در ۱۹۶۷م به اشغال اسرائیل درآمد. بعد از اشغال شهرهای فلسطین، حدود پنج هزار نفر از پناهندگان فلسطینی بدین شهر سفر کردند که بهدنبال آن جمعیت مسلماننشین شهر ارتقاء یافت.[۲۲]
مسجد قبا مشهد چه ویژگیهایی دارد؟