بهترین مرجع مسجد قبا مشهد

ام‌الکتاب
معنای «اُمّ» و «الکتاب»
راغب اصفهانی معنای مهم «امّ» را «مامان» دانسته که آنگاه پیشرفت یافته و به چیزی که اصل برای وجود چیزی دیگر، یا این که اصل برای تربیت و اصلاح آن یا این که استارت چیزی باشد اطلاق مسجد قبا مشهد شد‌ه‌است.[۱]

کتاب نیز به معنای صحیفه‌ای میباشد که در آن چیزی مندرج باشد.[۲] این کلمه و واژه به طور معرفه (الکتاب) در مواقعی بر تورات[۳] و در مورد ها متعددی بر قرآن[۴] و نیز بر لوح محفوظ[۵] آدرس مسجد قبا مشهد اطلاق شد‌ه‌است.

معانی ام الکتاب
به معنای آیه ها سفت یا این که لوح محفوظ
مخلوط «امّ الکتاب» در قرآن سه توشه و در دو معنای مختلف به‌فعالیت رزرو مسجد قبا مشهد رفته میباشد:

۱. آیه‌ها سفت: آیه ۷ سوره آل عمران نشانه‌ها قرآن را به آیه‌ها مُحکَم و متشابه تقسیم می‌نماید و آیه ها سفت را «اُمّ‌الکتاب» می خواند:«هُوَ الَّذِی اَنزَلَ عَلَیکَ الکِتابَ مِخیرُ نشانه‌هاٌ مُحکَماتٌ هُنَّ اُمُّ الکِتابِ واُخَرُ مُتَشابِهاتٌ...: اوست كسى كه اين كتاب (قرآن‌) را بر تو فرو ارسال کرد. پاره‌اى از آن، آيات محكم (صريح و پر‌نور‌) میباشد. آن ها مبنا كتاب‌اند و [پاره‌اى‌] ديگر متشابهات‌اند» مفسران در توجیه نامگذاری نشانه‌ها سفت به‌ام الکتاب دلایلی بیان کرده‌اند؛ برای مثال اینکه معنای نشانه‌ها سفت پر‌نور میباشد و این آیه‌ها مرجعی برای تعبیر و تفسیر آیه ها شماره تلفن مسجد قبا مشهد متشابه‌‌اند.[یادداشت ۱]

۲. لوح محفوظ: آیه ۳۹ سوره رعد خبر می دهد اُمّ‌الکتاب نزد خدا میباشد[یادداشت ۲] و آیه ۴ سوره زُقاطرُف می گوید قرآن در اُمّ الکتاب نزد آفریدگار، تعالی و پایدار میباشد.[یادداشت ۳] مفسران «اُمّ‌الکتاب» را درین دو آیه به اصل و محور کتاب مفهوم کرده و با استناد به آیه ها ۲۱ و ۲۲ سوره بروج «بَل هُوَ قُرءانٌ مَجید * فی لَوح مَحفوظ» خواسته از ام‌الکتاب را لوح محفوظ ـ که هیچ‌سیرتکامل تغییر تحول و تبدیل به آن رویه ندارد ـ دانسته‌اند.[۶]

از کل دو آیه حافظه گردیده (۳۹ رعد و۴ زخرف) برمی‌آید که اُمّ‌الکتاب ویّلا نزد خداوند میباشد؛ ثانیاً از هرگونه تغییر‌و تحول، تحوّل و زوال مصون میباشد و ثالثاً درنگ و عقل بشری به آن رویه ندارد.[۷]

به معنای سوره ستایش
افزون بر دو معنای قبلی، «ام الکتاب» نامی برای سوره فاتحة الکتاب معرفی شد‌ه‌است.[۸] ظاهراً این اسم از سوی فرستاده(ص) بر این سوره گذاشته شد‌ه‌است. در دو ماجرا، رسول(ص) سوره ثنا را اُمّ الکتاب خوانده میباشد.[۹] در داستان دیگر ابی بن کعب می گوید: فاتحة الکتاب را بر فرستاده(ص) خواندم. حضرت قسم خاطر کرد که خیر در تورات، خیر در انجیل، خیر در زبور و خیر در قرآن سوره‌ای بسان آن نازل نشده میباشد. آن اُمّ الکتاب و... میباشد.[۱۰] نیز در حدیث دیگری که جابر از نبی معبود(ص) نقل کرده از سوره ثنا با اسم اُمّ الکتاب حافظه گردیده است[۱۱].

در روایاتی از اهل بیت(ع) نیز امّ الکتاب به سوره فاتحة الکتاب اورده شده میباشد؛ از آن گزاره عیاشی نخست تعبیر سوره فاتحه از امام راستگو(ع) داستان می‌نماید: نام اعظم آفریدگار در امّ الکتاب متفرق میباشد[۱۲] و در روایتی دیگر از آن حضرت آمده میباشد: چهار توشه صدای زاری ابلیس ازجا پرید. چهار‌مین توشه زمانی بود که ام الکتاب یعنی «اَلحَمدُ لِلّهِ رَبِّ العلَمین» نازل شد.[۱۳] روایتی نیز از امام رضا(ع) گفته شده که در آن به سوره ستایش، اُمّ الکتاب بیان شده میباشد.[۱۴]

در ماجرا دیگری از امام راست گو(ع) که بیان کننده تأویل و تفسیری از داخل آیه میباشد، منظور از اُمّ الکتاب در سوره زخرف، سوره ستایش معرفی گردیده‌است. آن حضرت مرجع ضمیر «إنّه» را علی بن ابیطالب(ع) دانسته و در جواب این سوال که در کجای اُمّ الکتاب از علی(ع) خاطر گردیده فرمود: در آیه «اِهدِنَا الصِّراطَ المُستَقیم» (ثنا،۶)[۱۵]

به معنای دانش آفریدگار
فخر رازی اُمّ الکتاب را به دانش پاک از تغییر و تحول خدا مفهوم نموده است.[۱۶] برخی در توضیح این تعبیروتفسیر گفته‌اند: اُمّ الکتاب ازاین‌رو به دانش الهی تعبیر گردیده‌است که آنچه در صحیفه‌های ملائکه و جاهای دیگر نوشته می گردد موافق دانش ازلی الهی میباشد و دانش پروردگار مبنا و ریشه و امّ آن میباشد.[۱۷] این تعبیر از کعب نیز نقل گردیده‌است. او در جواب ابن عباس که از اُمّ الکتاب پرسیده بود بیان کرد: خدا به آنچه می‌خواست خویش بیافریند یا این که بندگانش بسازند دانش داشت، بعد به دانش خویش خطاب کرد که به طور کتابی درآید، پس کتاب شد.[۱۸]

نگرش فلاسفه و حکما
پژوهشگران علم ها عقلی «اُمّ الکتاب» را بر کارها زیادی زیرا عقل اولیه از سلسله عقول طولیه ده‌گانه[۱۹]، نفس تک تکّیه، آدم بی نقص، ماهیت حقایق که کتاب از آن متولد می گردد و خویش خیر جانور میباشد و خیر معدوم، و لوح محفوظ تطبیق داده‌اند.[۲۰]

شورای پاسبان
شورای دربان شورایی متشکل از شش فقید و شش حقوقدان که به خواسته تطبیق مقررات تصویب شده مجلس شورای اسلامی کشور ایران با احکام اسلام و قانون اساسی ایران کشور‌ایران تأسیس شد. تعبیر قانون اساسی کشور، رسیدگی بر برگزاری انتخابات و همگی‌پرسی‌ها و نیز تشخیص تطابق کلیه ضوابط و قوانین سرزمین با موازین فقاهتی و قانون اساسی کشور از مسئولیت‌های این شورا مسجد قبا مشهد میباشد.

برای مشروعیت شورای دربان به دلایلی همانند انتساب به ولایت فقید، آیه ۷۱ سوره توبه که دلالت بر ولایت بعضی بر برخی دیگر داراست، داستان امام علی(ع) مطابق پژوهش فرمان روا بر مسلمان ها، برهان و مبانی دینی مشورت کردن و رسیدگی استناد آدرس مسجد قبا مشهد گردیده‌است.

شورای دربان از ارگانهای اساسی حکومتی کشور ایران به شمار می‌رود که اولیه نشست آن در ۱۳۵۹ش تشکیل شد و تا به امروز هفت زمان درست شده میباشد. این شورا از دوازده عضو تشکیل میشود. شش دانا به وسیله رهبری منصوب می‎‌شوند و شش حقوقدان از سوی مدیر قوه قضائیه به مجلس شورای اسلامی معرفی و بوسیله نمایندگان مجلس گزینش رزرو مسجد قبا مشهد می گردند.

مداقه

فقها و حقوقدانان شورای دربان، زمان اولیه بعد از استعفای یوسف صانعی.
شورای دربان از مهم ترین ارگان های حکومتی نظام کشور ایران میباشد[۱] که به خواسته تشخیص عدم تضادومغایرت مصوبات مجلس شورای اسلامی با احکام اسلام و قانون اساسی کشور کشور‌ایران ساخته شده میباشد.[۲] فلسفه تشکیل شورای پاسبان را در سه فرمان دانسته‌اند: اسلامی بودن قانون ها، حراست از قانون اساسی کشور و حاکمیت ولایت عالم.[۳] این بنیان به دلیل آن که وظیفه حراست از احکام اسلامی و قانون اساسی کشور را به ذمه داراست، به شورای دربان اسم‌گذاری شماره تلفن مسجد قبا مشهد گردیده است.[۴]

تأسیس و پیشینه
آیت الله خامنه‌ای:
«قوام نظام به استمرار اسلامیت آن میباشد و شورای پاسبان ضمانت‌کننده این فرمان بسیار اصلی به شمار می‌رود... این بنیان براساس ضابطه، ملزم میباشد از ورود ناخالصی‌ها به موادسازنده نظام، دوری نماید و در حالتی که شورای دربان این وظیفه را برعهده نداشت، یقیناً نظام مبتلا خطاها فراوان میشد.»[۵]

نوشته‌ی علمیٔ مهم: ضابطه طراز نخستین
امام خمینی در بهمن[۶] یا این که نخستین اسفند سال ۱۳۵۸ش،[۷] شش فقید را برای عضویت در شورای پاسبان گزینش کرد و با تعیین شش حقوقدانِ شورا در ۲۶ تیر ۱۳۵۹ش به وسیله نمایندگان مجلس،[۸] او‌لین گردهمایی این شورا تشکیل شد.[۹] ولی پیشینه بررسی بر ضابطه‌گذاری در کشور ایران، اساسا دوم متمم قانون اساسی ایران مشروطه وجود داشت که به «اصل طراز» پر اسم و رسم بود و براساس آن، اظهارنظر درباره دینی بودن مصوبات قوه مقننه بر ذمه مجتهدین طراز اولیه بود.[۱۰] این اصل در ۳ جمادی‌الاول ۱۳۲۵ق به ثبت رسید.[۱۱]

در قانون اساسی ایران تصویب شده سال ۱۳۵۸ش اسم این شورا، «شورای دربان قانون اساسی ایران» نام برده بود؛ ولی در بازنگری قانون اساسی کشور قید «قانون اساسی کشور» حذف شد؛ چون شورای پاسبان فقط ناظر و پاسدار قانون اساسی ایران وجود ندارد و وظیفه پاسداری از شرع را نیز بر ذمه دارااست.[۱۲]

مبنای شرعی
مشروعیت شورای پاسبان را به جهت انتساب به ولایت دانا دانسته‌اند.[۱۳] علاوه بر آن، برای آرم دادن مشروعیت شرعی شورای پاسبان به دلایلی همانند آیه ۷۱ سوره توبه که دلالت بر ولایت بعضی بر بعضا دیگر دارااست، ماجرا امام علی(ع) بر طبق رسیدگی پادشاه بر مسلمانها، برهان و مبانی فقاهتی مشاوره و پژوهش، استدلال پژوهش در وقف و وصیت، سنت پیامبران، دلیل «اوفوا بالعقود» و «المؤمنون عند شروطهم» استناد گردیده است.[۱۴]

درباره اینکه بررسی این شورا از چه باب میباشد، سه بینش مطرح میباشد:

حکم کننده منصوب از سوی رهبر: به‌این مضمون‌ که رهبری،‌ فقهای شورای پاسبان را تحت عنوان قضاتی منصوب نموده است که در تطابق یا این که عدم تطابق ضوابط با احکام اسلامی حکم نمایند. آورده شده این نگرش درست وجود ندارد و کسی از آن طرفداری نکرده میباشد.[۱۵]
نماینده قانونی و نایب منصوب از سوی رهبر: طبق این نگرش، ضابطه‌گذاری حق حکم کننده اسلامی میباشد و ضوابط با تنفیذ و بررسی وی مشروعیت مییابند؛ ولی وی با اعتنا به گستردگی وظایف و اختیاراتش، شورای پاسبان را تحت عنوان نماینده قانونی و نایب خویش منصوب می‌نماید.[۱۶]
دارای تخصص و خبره منصوب از سوی رهبر: براساس این نگرش،‌ پژوهش شورای دربان،‌ استقلالی میباشد خیر نیابتی.[۱۷] وضعیت فقاهت و دوراندیشی از مقتضیات فرصت و مسائل روز برای مثال شواهد صحت این بینش شمرده شد‌ه‌است.[۱۸]
براساس دو نگرش در آغاز، در شکل بروز اختلاف دربین فقها در یک قضیه، فتوای رهبری واحد سنجش خواهد بود و طبق بینش سوم، لحاظ کارشناسی فقهای شورا تحت عنوان خبرگان فقاهتی مقدم شود.[۱۹]

وظایف

فقهای او‌لین زمان شورای دربان در افتتاحیه اولی زمان مجلس شورای اسلامی،‌ خرداد ماه ۱۳۵۹ش.
شورای دربان، براساس قانون اساسی کشور کشور‌ایران، وظایف و مسئولیت‌های زیادی داراست که بعضی از آن ها برعهده همگی جوارح و برخی صرفا برعهده فقهای این شورا میباشد.[۲۰] وظایف این شورا که اصولا ۹۱ تا ۹۹ قانون اساسی ایران آمده،[۲۱] عبارتند از:

تطابق مقررات با شرع: براساس اصل چهارم قانون اساسی ایران، کل مقررات و قانون ها مدنی، جزایی، مالی، اقتصادی، فرهنگی، نظامی، سیاسی و... بایستی براساس موازین اسلامی باشد و تشخیص آن برعهده شورای دربان میباشد.[۲۲] اساسا ۹۶ آمده میباشد عدم تضاد مصوبات مجلس با احکام اسلام بوسیله اکثریت فقهای شورای دربان مشخص و معلوم می گردد.[۲۳]
در راستای این مسئولیت شورا، «مجمع مشورتی شرعی» جهت ارائه نظرها مشورتی به شورای دربان و کمک در پژوهش مسائل شرعی در سال ۱۳۸۰ش تأسیس شد.[۲۴]
تطابق ضوابط با قانون اساسی ایران: براساس اصل ۹۶ قانون اساسی ایران، تشخیص عدم تضادومغایرت مصوبات مجلس شورای اسلامی با قانون اساسی کشور برعهده اعضای شورای پاسبان میباشد.[۲۵] اگر که شورا مصوبات مجلس را خلاف با قانون اساسی کشور تشخیص دهد، آن را برای تجدیدنظر و اصلاح به مجلس بازمی‌گرداند و در صورتی مجلس و شورا در مصوبه‌ای اختلاف کردند، مصوبه به مجمع تشخیص مصلحت نظام نبی می گردد.[۲۶] همینطور تشخیص عدم تضادومغایرت مصوبات و ضوابط دولتی با شرع برعهده شواری دربان میباشد.[۲۷] بیان شده بررسی بر عدم تضاد و مغایرت مصوبات شوراهای اسلامی باشرع نیز برعهده شورا میباشد.[۲۸]
تعبیر و تفسیر قانون اساسی کشور: تعبیر قانون اساسی ایران بر ذمه شورای دربان میباشد.[۲۹] تعبیر و تفسیر شورای پاسبان را مانند اصل قانون اساسی کشور دارای اعتبار شمرده‌اند.[۳۰]
تحقیق بر انتخابات و همگی‌پرسی: براساس اصل ۹۹ قانون اساسی کشور، بررسی بر انتخابات مجلس خبرگان رهبری،‌ سر گروهی جمهوری، مجلس شورای اسلامی و همگی‌پرسی برعهده شورای دربان میباشد.[۳۱] این تحقیق مشمول کلیه پروسه انتخابات - از مرحله تصویب‌اسم داوطلبان و تأیید صلاحیت تا واپسین مرحله آن- میباشد.[۳۲]
از سایر وظایف و مسئولیت‌های شورای پاسبان عبارتند از: حضور در مراسم تحلیف مدیر جمهور، حضور در مجلس شورای اسلامی هنگام ثبت طرح یا این که لایحه فوری، حضور در شورای بازنگری قانون اساسی کشور، حضور در شورای موقت رهبری (یکی اعضاوجوارح)، عضویت فقهای شورا در مجمع تشخیص مصلحت نظام.[۳۳]

ابرار
اَبرار نیکوکارانی می باشند که در قرآن جایگاهی پرنعمت در فردوس به آن‌ها وعده داده شد‌ه‌است. قرآن از ابرار ثنا نموده و آنها را با خصوصیت‌هایی خاص معرفی نموده است. در آیه‌ها متعددی شایسته ترین نعمت‌های بهشتی و جایزه‌های کلان، که ابرار از آن بهره مند خواهند بود، تعریف گردیده‌است. در تعریف و تمجید مفسران از ابرار آمده که آن‌ها نیکوکارانی می باشند که عمل نیک را صرفا برای رضای پروردگار ایفا میدهند. بعضی نیز گفته‌اند ابرار افرادی‌اند که معبود را اطاعت و شغل های عالی مسجد قبا مشهد می‌نمایند.

مفسران بر پایه ی آیه‌ها قرآن برای ابرار خصوصیت‌هایی برشمرده‌اند؛ به عنوان مثال: وفای به نذر، اخلاص، اِخوراک حاجتمند و مسکین و اسیر، انفاق از مالی که آن را دوست دارا‌هستند، هراس از معبود و آخرت، زهدو تقوا، اقامه نماز و دادن زکات. بعضی مفسران انبیاء و اولیاء را مصداق ابرار دانسته‌اند و عده ای از مفسران شیعه مصداق ابرار را امام علی(ع)، حضرت فاطمه(س)، امام حسن(ع) و امام حسین(ع) آدرس مسجد قبا مشهد بیان کرده‌اند.

ابرار در اصطلاح تصوف، به اهل سلوک و بندگان خاص پروردگار گفته میشود که در معرفت معبود و سیر الی‌الله مراحلی را طی کرده‌اند. در تصوف درباره ابرار نقل شده آنان مانند اوتاد و ابدال، بشر‌های بی نقص و واصلان به حق می باشند که ایمان و اعتقاد و باور آنها پایدار رزرو مسجد قبا مشهد میباشد.

معرفی و منزلت ابرار در قرآن
مفسران ابرار در قرآن را به معنای نیکوکاران دانسته‌اند.[۱] بر اساس آیه‌ها قرآن جایگاهی مالامال نعمت در فردوس به ابرار وعده داده شد‌ه‌است که از نعمت‌های متعدد آن منتفع خواهند شد.[۲] در آیه ها متعددی برگزیدگان و شایسته ترین نعمت‌های بهشتی و محرک‌های کلان، که ابرار از آن بهره مند خواهند بود، تعریف گردیده‌است.[۳] مبتنی بر آیه ۱۸ سوره مطففین بیان شده طومار شماره تلفن مسجد قبا مشهد اجرا ابرار در عِلّیّین[یادداشت ۱] میباشد.[۴]

طبرسی (درگذشت: ۵۴۸ق) ابرار را عده ای می داند که پروردگار را اطاعت و شغل های عالی می‌نمایند.[۵] در وصف ابرار آمده که آن ها افرادی میباشند که مورچه‌ای را اذیت نمی کنند و شرّ و بدی را دوست ندارند.[۶] علامه طباطبایی گفته میباشد ابرار عده ای میباشند که کار نه را به خیال و خاطر ایمان به پروردگار و فرستاده وی و آخرت ایفا میدهند.[۷] در تعاریف دیگر آمده که ابرار مؤمنانی می باشند که در ایمانشان درستگو[۸] و فرمانبردار آفریدگار می باشند.[۹] برخی نیز گفته‌اند در معنای هر نوع نیکوکاری میباشد که عقاید نیک، نیات نه و جاری ساختن پارسا را مشتمل بر می شود.[۱۰] در تفسیری دیگر از ابرار آمده که آن‌ها افرادی میباشند که روحی کلان و همتی بلند دارا هستند.[۱۱] و همچنین پاکانی می باشند که در نقطع ی عطف عظمت و قرب به معبود میباشند.[۱۲] بعضا مفسران انبیاء و اولیاء را مصداق ابرار،[۱۳] و بعضا نیز مصداق ابرار را امام علی(ع) و حضرت فاطمه(س) و امام حسن(ع) و امام حسین(ع) دانسته‌اند.[۱۴]

کلمه و واژه ابرار ۶ توشه و در ۶ آیه[یادداشت ۲] از قرآن کریم و مهربان تکرار گردیده[۱۵] که با مشتقاتش ۲۰ توشه در قرآن مذکور میباشد.[۱۶] قرآن از ابرار حمد و تعریف فراوان کرده است.[۱۷] ابرار از الگوهای تربیتی قرآن شناخته می شود.[۱۸] ابرار با مفاهیمی مانند اِحسان، اِنفاق، تعاون، نه و ایمان دارنده همبستگی معنایی میباشد.[۱۹] مبتنی بر آیه ۱۹۳ سوره آل‌عمران ابرار مقامی دارا‌هستند که اولو الالباب (خردمندان) آرزوی جایگاه آنها‌را دارا‌هستند.[۲۰] جایگاه ابرار را با اعتنا به آیه ها قرآن [یادداشت ۳] [۲۱] و نیز با دقت به عبارت «حَسَناتُ الاْبْرارِ سَیئاتُ الْـمُقَرَّمیانَ» از رده مقربین ذیل‌خیس دانسته‌اند.[۲۲] در قرآن فُجّار در قبال ابرار آمده میباشد.[۲۳]

خصوصیت‌های ابرار در قرآن
در نشانه‌ها سوره بشر[یادداشت ۴] از خصوصیت‌های ابرار مذکور گردیده و از رده آن ها، اعمالشان در جهان و پاداشی که به آن ها داده میشود حافظه نموده است.[۲۴] مبنی بر این آیه‌ها خصوصیت‌هایی برای ابرار اورده شده میباشد: وفای به نذر، هراس از روزی که عذابش محصل میباشد،[۲۵] اطعام به مسکین و یتیم و اسیر، هراس از آفریدگار و قیامت[۲۶] و اخلاص[۲۷] برای مثال این اوصاف میباشند. بعضی نیز معنای حقیقی و واقعی ابرار را در آیه ۱۷۷ سوره بقره کاوش کرده‌اند که یک‌سری خصوصیت برای نیکوکاری بیان نموده است.[۲۸] نقل شده قرآن درین آیه آرم‌های نیکوکاری را ذکر نموده است که آن را به عبارتی خصوصیت‌های ابرار دانسته‌اند؛ به عنوان مثال: ایمان به معبود، ملائکه، پیامبران الهی، قرآن و قیامت، انفاق، نماز، زکات، وفای به پیمان، زهد و طاقت.[۲۹] بعضی با اعتنا به آیه ۱۷۷ سوره بقره، فرقی فی مابین خوبی و ایمان و فعالیت پارسا ندانسته‌اند.[۳۰]

درباره ابرار اورده شده آن ها آنچه را دوست دارا‌هستند در رویه خداوند انفاق می‌نمایند.[۳۱] آن ها در مقابل انفاق خویش و سرویس‌هایی که نسبت به سایر افراد جاری ساختن میدهند، به چیزی جز خرسندی معبود و پاداشی که وی می دهد لحاظ ندارند، و این را علامت یکتاپرستی وی دانسته‌اند.[۳۲] در تفصیل خصوصیت انفاق نیکوکاران مبتنی بر آیه ۹۲ سوره آل‌عمران اورده شده کسی هیچ وقت به واقعیت خوبی نمیرسد مگر اینکه از آنچه دوست دارااست در رویه خداوند انفاق نماید.[۳۳] در آیه ۲ سوره مائده به همگان سفارش گردیده‌است که در ایفا خیر و خوبی همدیگر را امداد نمایند.[۳۴]

الهیات
اِلهیات دانش خداشناسی میباشد. همینطور الهیات به‌معنای کلی، عنوانی برای فلسفه او‌لین یا این که مابعدالطبیعه که یک کدام از شاخه‌های علم‌های نظری را تشکیل می دهد. این قسمت مشتمل بر مباحث کلی درباره ی وجود مشترک دربین مجموع موجودات و نیز مباحث مربوط به خداشناسی مسجد قبا مشهد میباشد.

منزلت و پیشینه
بر طبق تقسیم‌بندی فیلسوفان مشاء، علم ها فلسفی به دو قسمت نظری و عملی تقسیم و علم ها نظری بر سه قسمت طبیعیات، ریاضی ها و الهیات تقسیم میگردد.[۱] الهیات یا این که فلسفه او‌لین که ابعاد تیتر مطلق فلسفه را به خویش گرفت، دانشی میباشد که به وجود و اوضاع موجودات، از آن نظر که وجود دارا هستند، می پردازد. موضوعی که در هیچ یک از علم‌های دیگر گزینه مشاجره قرار آدرس مسجد قبا مشهد نمی‌گیرد.[۲]

واژه و کلمه الهیات در فرهنگ وتمدن اسلامی، ظاهراً نخستین دفعه به وسیله ابن سینا آیتم به کارگیری قرار گرفت. آن هم وقتی بود که او این کلمه را تیتر نصیب فلسفه اولین از کتاب الشفاء قرار اعطا کرد. اما قبل از آن نیز، از این علم به دانش الهی یا این که علم ها الهیه تعبیر و تفسیر شد‌ه‌است.[۳] هرچنداطلاق تیتر الهی بر این علم، اول توشه در اثرها خویش ارسطو رزرو مسجد قبا مشهد آمده میباشد.[۴]

الهیات به معنای اعم و اخص
الهیات دو اصطلاح عام و خاص دارااست:

در اصطلاح عام، این کلمه بر آحاد فلسفه اُاماٰ اطلاق میگردد و مورد آن، وجودی میباشد که هیچ قید ندارد و مطلق شماره تلفن مسجد قبا مشهد میباشد.

در اصطلاح خاص، آن نصیب از این علم که به آشنایی آفریدگار و دانا مجردات [یادداشت ۱] تخصیص داراست، «الهیات بالمعنی الاخص» نامیده گردیده‌است.

اما در بعضی اثر ها فلسفی، تیتر دانش الهی یا این که الهیات فقط بر نصیب الهیات در معنای اخص اطلاق گردیده است.[۵]

مشخصه فلسفه او‌لین
تمایز فلسفه اولین از سایر علم ها، از طریقه ارسطو در‌این میباشد که علم ها دیگر هر یک نصیب خاصی از وجود را مورد رسیدگی و استیناف خویش قرار میدهند، در حالی که فلسفه او‌لین در خصوص خویش وجود و اوصاف ذاتی آن که در میان تک تک موجودات مشترک میباشد، گفت و گو می‌نماید.

به همین جهت، مباحث فلسفه او‌لین مانند علیت و وحدت کارها عامی میباشند که همگی مراتب وجود را در برمی‌گیرند. براین اساس می‌قدرت اعلام‌کرد، فلسفه اولین کلی‌ترین علم‌ محسوب میشود.[۶] مرتضی مطهری اعتقاد دارد که هر تعدادی فلسفه غیر از دانش میباشد [چون فلسفه عبارت میباشد از یک سلسله مسائل مبتنی بر دلیل و قیاس عقلی که از مطلق وجود و احکام و عوارض آن مذاکره می‌نماید و از بود و عدم وجود شی ها کلام میگوید و احکام مطلق هستی را گزینه اعتنا قرار میدهد و هیچگاه مانند دانش به احکام و اثراتی که منحصربه‌فرد یک یا این که یکسری مورد منحصر به فرد میباشد حیث ندارد، چون علم ها همواره یک یا این که یکسری قضیه را مفروض الوجود میگیرند و به جستجوی احکام و اثرها آن میپردازند و سنخ گفت و گو علم ها متوجه بود و خلا اشیا وجود ندارد.] با وجود این تفاوت بین دانش و فلسفه، میانشان ارتباط خاصی بر قرار میباشد چون از یک سو تمامی علم ها در استواری جستجو‌های خویش متوقف و مستلزم به فلسفه میباشند، از سایر سو، فلسفه نیز در پاره‌ای از مسائل متوقف به بعضی از مسائل علم ها می باشد که از حاصل آنان به کار گیری کرده و مسأله انتزاع کند. بلکه می‌اقتدار داعیه کرد که جمیع مقررات کلی علمی، ضابطه بودن و قطعی بودنشان متوقف به یک سلسله اصول کلی میباشد که صرفا فلسفه میتواند ذمه دار صدق آن اصول باشد. خلاصه کلام این که فلسفه هیچگاه در مسائل مرتبط با علم ها دخالت نمی‌نماید و نیز اذن نمی‌دهد آن ها در قلمرو وی دخالت کنند. [۷]

خداشناسی در فلسفه اسلامی
در فلسفه اسلامی به کارایی فارابی و ابن سینا مباحث مرتبط با آشنایی معبود و صفات و افعال وی به نحو پررنگ‌ای پیشرفته، و رابطه آن با مباحث کلی وجودشناسانه تبیین گردیده‌است.

فارابی حکمت را به دانش آشنایی و نظارت انگیزه‌ها و اثاثیه بعیدی تمجید می‌نماید که هستی دیگر موجودات به واسطه آنهاست. این اسباب و اثاث اگرچه بسیارند، البته به ترتیبی منتهی به وجود واحدی میگردند که انگیزه وجود تمامی آن اسباب و اثاث و مسببات آنهاست و وی معبود میباشد.[۸]

ابن سینا نیز این نظر را دارد که معرفت پروردگار غرض مناسب این دانش و جزء شریف‌خیس مباحث آن به شمار می آورد.[۹]

درین نصیب، ضمن عامل‌های ثابت وجود آفریدگار، موضوعاتی زیرا آفرینش و نسبت خدا با مخلوقات، قضا و قدر الهی و مسأله شُرور، نبوت و معاد در الهیات ارسطو مطرح نبوده‌ میباشد که در مباحث الهیات فلسفه اسلامی درج گردیده است.

امامزاده احمد
حرم امامزاده احمد بن علی معروف به امامزاده احمد، مزار احمد بن علی از نوادگان امام باقر(ع) در محله حسن آباد اصفهان. این بقاع در سال ۱۱۱۵ق در طی فرمانروا حسین صفوی و ۱۲۹۰ق. در طی حکومت ظل السلطان بر اصفهان، تعمیر شد. در کنار مزار احمد بن علی، آقا نجفى و هماى شیرازى مدفون مسجد قبا مشهد گردیده‌اند.

پیشینه سازه
مبنی بر شواهد جانور، پیش از سال ۵۳۷ق، بنایی بر مزار احمد بن علی برپا بوده که در همین سال بازسازی گردیده‌اند. لوحی از سنگ سیاه با کتبیه‌ای به خط کوفی حاکی از تجدید این سازه در سال نام برده تا سال ۱۳۰۷ش میباشد.[۱] از بنای وابسته به سده ششم هجری، صرفا یک کتیبه مو جود میباشد که بر روی آن نوشته «‌آمین یا این که رب العالمین فی تاریخ الخامس عشره اینجانب ربیع الاول سنه ثلاث وستین آدرس مسجد قبا مشهد وخمسمائه‌».[۲]

شاردن در سفرهای خویش در کشور‌ایران، از این سازه خاطر کرده و آن را ساختمانی مربع‌صورت با پوششی گنبدی وصف کرده و نوشته که عابران حرم فرمانروا احمد را از روزنه‌ای مشرف به کوچه که میله‌های ستبر دارااست زیارت می‌نمایند. او که در سده ۱۱ قمری می‌زیسته، به گزارش عموم اصفهان بنای بقعه را وابسته به ۳۰۰ سال پیش دانسته میباشد. احتمالا این به عبارتی بنای سده ششم قمری میباشد، چون گزارش یا این که نشان‌ای از مرمت تا سده دوازدهم هجری در مشت رزرو مسجد قبا مشهد وجود ندارد.

احوال کنونی بقاع
این سازه که به اسم امامزاده احمد شناخته میشود، شمال سردر، صحن، بقاع، سقاخانه و آرامگاه عده ای از علما، عرفا و شعراست[۳] که آقا نجفی اصفهانی، همای شیرازى (درگذشته ۱۲۹۰ق) و فرزندش میرزا ابوالقاسم طرب (درگذشته ۱۳۳۰ق) از مشهورترین آن ها شماره تلفن مسجد قبا مشهد میباشند.

بارگاه امامزاده احمد بن علی
سردر سازه، تیم‌ای مقرنس از خشت و کاشی میباشد، همینطور کتیبه‌هایی به خط بنایی در طاق حیاط و نقوش معقلی و کتیبه‌هایی به خط بنایی با کاشی در بدنه آن. بر کمر تراس، کتیبه‌ای از مال کاشی به مداد ثلث به رنگ سپید و طلایی روی موضوع لاجوردی به خط علی نقی امامی و تاریخ ۱۱۱۵ق چشم میشود که حاکی از پیشرفت بنای امامزاده (از عرصه و اعیان) در طول شاه حسین صفوی به دست محمد شریف منجم میباشد.[۴] بر لچکی‌های پیشانی برخی از طاق‌نماها در نزدیکی صحن، کاشی‌هایی با نقش گره‌سازی و کتیبه‌هایی به خط بنایی نقش بسته میباشد.

گنبد
بالای حرم چهارگوش، پوششی گنبدی میباشد و در راءس آن گنبدی خرد با ساقه‌ای بلند و دارنده ۸ پنجره تشکیل‌شده و با دو تراس در شمال و شرق، به صحن نسبتا گسترده امامزاده رویکرد یافته میباشد. گنبد از باطن با قطاربندی و مقرنس‌کاری مزین شد‌ه‌است.

بدنه داخلی
بدنه داخلی سازه، کتیبه‌ای دربردارنده سوره دهر و آیه‌ها ۱۸۰-۱۸۲ سوره صافات به خودکار ثلث و به رنگ طلایی بر مورد لاجوردی با رقم «‌ابن محمد محسن علی نقی الامامی‌» و تاریخ ۲۲ شعبان ۱۱۱۵ گچ‌بری شد‌ه‌است.

دیوارهای بیرونی و درونی
دیواره‌های درونی و بیرونی مقبره، با قطعات خرد کاشی به رنگ‌های فیروزه‌ای و لاجوردی با گونه های هندسی تزیین گردیده و مسافت میان کتیبه و ازاره و کتیبه و گنبد با گچ‌بری پوشانده‌ گردیده است. مزار هم کتیبه‌ای گچ‌بری‌گردیده با تاریخ ۱۱۱۵ق دارااست.

ابوالقاسم پاینده

ابوالقاسم پاینده (۱۲۸۷_۱۳۶۳ش) ترجمه کننده قرآن، تالیف کننده و خبرنامه‌نگار ایرانی بود. ترجمه قرآن که منجر آوازه وی گردیده، ترجمه‌ای بی آلایش و جاری و از شایسته ترین ترجمه‌های قرآن شمرده گردیده است. این ترجمه در سال ۱۳۳۶ش مشوق کتاب سال را اخذ کرد. توده و ترجمه جمله ها قصار فرستاده(ص) با تیتر نهج الفصاحه و کتابت کتابی درباره امام علی(ع) با تیتر «علی اَبَر مردِ تاریخ» به عنوان مثال اثرها اوست. پاینده، تاریخ طبری و مُروج الذهب را نیز از از عربی به فارسی ترجمه مسجد قبا مشهد نموده است.

پاینده از رجال سیاسی بعدازظهر پهلوی و نماینده عموم نجف‌آباد در مجلس شورای ملی بود.

معرفی
ابوالقاسم پاینده معنی کننده، تالیف کننده و خبرنامه‌نگار اهل ایران،[۱] در ۱۲۸۷ش در نجف‌آبادِ اصفهان متولد شد.[۲] تحصیلات مقدماتی را در زادگاهش سپری کرد و از سال ۱۳۰۱ تا ۱۳۰۹ش، سرگرم به علم آموزی دروس حوزوی در اصفهان بود.[۳] محمود موءثر و محمد خراسانی گنابادی از اساتید او آدرس مسجد قبا مشهد بودند.[۴]

پاینده از رجال سیاسی بعدازظهر پهلوی به شمار میرفت[۵] و مشاغل دولتی داشت.[۶] او در عصر دوم مجلس مؤسسان[۷] و زمان‌های بیست و یکم و بیست و دوم مجلس شورای ملی نماینده عموم رزرو مسجد قبا مشهد نجف‌آباد بود.[۸]

پاینده، خبر نامه‌نگاری را در سال ۱۳۰۸ش در مجله عرفان اصفهان استارت کرد و با نشریاتی همانند شفق سرخ، کشور ایران، داده ها و روزنامه یاد دادن و تربیت در طهران همیاری داشت.[۹] وی در ۱۳۲۱ش هفته‌طومار صبا را تأسیس شماره تلفن مسجد قبا مشهد کرد.[۱۰]

وی در ۱۸ مرداد سال ۱۳۶۳ش در طهران درگذشت و در آرامستان ابن‌بابویه در شهر ری به خاک ودیعه شد.[۱۱]

مقام علمی
ابوالقاسم پاینده از نویسندگان، مترجمان و مجله‌نگارانی شناخته می‌گردد که آثارش اورا از برجستگان نثرِ وقار فارسی قرار داده میباشد.[۱۲] پاینده را یکی‌از پررنگ‌ترین و پرکارترین ترجمه کننده‌ها در فن تاریخ شمرده‌اند و ده‌ها تاثیر باارزش دراین باره را به فارسی ترجمه کرده[۱۳] که مهم ترین و ماندگارترین اثر ها قلمی‌اش قلمداد می گردد.[۱۴]

مهم ترین جنبه شخصیت فرهنگی و علمی پاینده را وجهِ ترجمانی او از لهجه عربی سابق دانسته‌اند،[۱۵] که به سبب ساز اشراف او به گویش و وقار فارسی و عربی ترجمه‌هایی فصیح و جذابی ارائه بخشید که نثر آن ها، در عین امروزین بودن، یادآور زیبایی متن‌ها سابق فارسی میباشد.[۱۶] پاینده را دارنده قلمی شیوا و نثری جاری دانسته‌اند،[۱۷] که در فعالیت تایپ کردن و ترجمه دارنده ذوق و سلیقه خاصی بود[۱۸] و همین قضیه ترجمه‌های او‌را ارزشی خاص داد.[۱۹] پاینده در ادبیات داستانی نیز اثراتی داراست و از وی تیم‌هایی از روایت کوتاه و روایت‌های بلند منتشر گردیده‌است.[۲۰]

ترجمه قرآن
ترجمه فارسی ابوالقاسم پاینده از قرآن نخستین دفعه در ۱۳۳۶ش منتشر شد و مشوق شایسته ترین کتاب سال را اخذ کرد.[۲۱] این ترجمه را مهم‌ترین تاثیر پاینده دانسته‌اند که نقطه عطفی در ترجمه‌های فارسی قرآن به شمار می‌رود.[۲۲] مهم ترین خصوصیت ترجمه قرآن پاینده را نثر بی آلایش،‌ سرازیر،[۲۳] فصیح و تمامی‌فهم و شعور این تاثیر ذکر کرده‌اند.[۲۴]

پیشگفتار پاینده بر ترجمه خویش آیتم تعریف عالمان قرار گرفت و مالک‌نظران آن را اثری ماندنی در تاریخ نثر فصیح فارسی می دانند.[۲۵] پاینده درین پیشگفتار، بعد از ذکر روش شناخت خویش با قرآن و آرزوی سی ساله‌اش در ترجمه آن، به اِجمال، سرگذشت اسلام و فرستاده(ص) را مرور می‌نماید، آن گاه نصیب عمده پیشگفتار را به مباحث قرآنی تخصیص میدهد و در نقطه پايان به ایرادات ترجمه قرآن و عیب گیری ترجمه الهی قمشه‌ای _ فارغ از بیان اسم _ می پردازد و درباره ترجمه خویش توضیحاتی می دهد.[۲۶] علامه امینی در طومار‌ای به پاینده این ترجمه را دارنده ارزشی فوق‌العاده دانسته و از این تاثیر حمد نموده است.[۲۷] سید محمد فرزان (درگذشت: ۱۳۴۹ش)، قرآن‌پژوه، در حدود چهارصد نقص‌ به‌این ترجمه گرفته میباشد. قبل از آن مرتضی مطهری نیز نقدی کوتاه بر ترجمه پاینده نوشته بود.[۲۸]

قاعده زرین
قاعده زرین یا این که قاعدهٔ طلایی قاعده‌ای اخلاقی میباشد که می گوید: «آنچه را برای خویش می‌پسندی برای سایرافراد بپسند و آنچه را برای خویش نمی‌پسندی برای دیگرافراد مپسند». این قاعده در ادیان و مکاتب مختلف اخلاقی آمده میباشد. به جهت بنیادین بودن این قاعده و بها آن، آن را «زرین» خوانده‌اند. این قاعده دو صورت منفی و مثبت دارااست. قاعده طلایی قاعده‌ای عام میباشد و اختصاصی به هم‌کیشان وجود ندارد. در بعضی احادیث اسلامی،‌ قاعده زرین به انصاف تفسیر گردیده‌است. از این قاعده نمی‌اقتدار رویا رویی به مثل و بدی در قبال بدی را برداشت مسجد قبا مشهد کرد.

معرفی قاعده
قاعدهٔ زرین، قاعده‌ای بنیادین در خلق و خوی میباشد و مضمون آن در مکاتب اخلاقی و ادیان متعدد آورده شده میباشد.[مستلزم منبع] شکل پر اسم و رسم این قاعده عبارت میباشد از «آنچه را برای خویش دوست میداری برای دیگر افراد دوست بدار و آنچه را برای خویش نمی‌پسندی بر دیگرافراد مپسند»[۱] یا این که «با دیگر افراد به عبارتی کن که دوست داری دیگرافراد با تو نمایند»[۲] شخص می بایست با سایر افراد به سیرتکامل‌ای خلق نماید که امید داراست دیگر افراد با وی خوی آدرس مسجد قبا مشهد نمایند.

این قاعده از قرن شانزدهم، قاعده زرین خوانده شد. این صفت به جهت قیمت این قاعده[۳] و چیرگی این قاعده بر دیگر قواعد شماره تلفن مسجد قبا مشهد میباشد.

این ضابطه منشأ اکثری از تعالیم اخلاقی دیگر میباشد و از ضوابط بنیادین میباشد.[۴]

تقریرهای قاعده زرین
قاعده به دو صورت منفی «آنچه را برای خویش نمی‌پسندی، برای سایرافراد مپسند» و مثبت «آنچه را برای خویش می‌پسندی، برای دیگر افراد بپسند» آورده شده میباشد. آورده شده صورت منفی قاعده سابق‌خیس میباشد.[۵] قاعدهٔ زرین معمولاً به معنای مطلق هم مشتمل بر قسمت منفی میباشد و هم مثبت. البته گاه تنها به معنای خاص به عمل برده می گردد و خواسته قسمت مثبت قاعده میباشد و به قسمت سلبی و منفی قاعده «قاعدهٔ سیمین» رزرو مسجد قبا مشهد گفته میگردد[۶]

قاعدهٔ زرین در متن‌های اسلامی
مضمون قاعدهٔ زرین گاه به طور مصرح و گاه به طور ضمنی و غیرمستقیم در آیه ها و احادیث نقل شده میباشد:

آیه ها
هَلْ جَزاءُ الْإِحْسانِ إِلاَّ الْإِحْسانُ (مگر مشوق احسان جز احسان میباشد؟)[۷]
بعضا این آیه را اشاره به قاعده زرین میدانند[۸] و برخی آن را فقطً به معنای رویا رویی به مثل در قبال احسان و خیر می‌شمرند.[۹]
وَ لْيَعْفُوا وَ لْيَصْفَحُوا أَ لا تُحِبُّونَ أَنْ يَغْفِرَ اللَّهُ لَكُمْ (و می بایست رحمت نمایند و سپری شد کنند. مگر دوست ندارید که معبود بر شما ببخشاید؟)[۱۰]
بعضا این را اشاره به قاعدهٔ زرین دانسته‌اند.[۱۱] در مقابل بیان شده مضمون این آیه با قاعده زرین تفاوت دارااست به دلیل آن که مضمون آیه، این میباشد که در‌پیِ سپری شد از خطای سایر افراد، آفریدگار از خطایتان می‌گذرد؛ خیر این که در ادامهِ سپری شد از خطای دیگرافراد، بقیه افراد از خطایتان می‌گذرند.[۱۲]
وَيْلٌ لِلْمُطَفِّفينَ الَّذينَ إِذَا اكْتالُوا عَلَى النَّاسِ يَسْتَوْفُونَ وَ إِذا كالُوهُمْ أَوْ وَزَنُوهُمْ يُخْسِرُونَ. (وای بر نادر‌فروشان، که زیرا از عموم پیمانه ستانند، آحاد ستانند؛ و زیرا برای آنها پیمانه یا این که وزن نمایند، به وی نادر دهند.)[۱۳]
علامه طباطبایی در تعبیروتفسیر این آیه‌ها میگوید:
«معنای آیه این میباشد که زمانی از عموم، کالایی می گیرند حق خویش را به تک تک و کمال اخذ می‌نمایند، اما هنگامی می خواهند کالایی به عموم بدهند به کیل یا این که وزن ناقص میدهند، و عموم را به خسران و ضرر و زیان می‌اندازند. پس مضمون آحاد دو آیه یک مذمت میباشد، و آن این میباشد که مطففین حق را برای خویش رعایت می‌نمایند، البته برای دیگر افراد رعایت نمیکنند. و همان دیگر حق را برای سایرافراد آنطور که برای خویش رعایت می‌نمایند رعایت نمی‌کنند، و این خویش منجر تباهی اجتماع انسانی میباشد که پایه آن بر تعادل دستمزد متقابل میباشد، و در صورتیکه این تعادل از میان برود و فاسد خواهد شد کلیه چیز فاسد میشود.»[۱۴]
وَ لا تَيَمَّمُوا الْخَبيثَ مِنْهُ تُنْفِقُونَ وَ لَسْتُمْ بِآخِذيهِ إِلاَّ أَنْ تُغْمِضُوا فيهِ (و در‌پی چرک آن نروید که [از آن‌] انفاق فرمایید، در حالی که آن را [درصورتی که به خودتان می‌دادند] جز با دیده‌پوشی [و بی‌میلی‌] نسبت به آن، نمی‌گرفتید)[۱۵]
مضمون آیه این میباشد که به عبارتی‌سیرتکامل که خویش جنس پلشت دیگرافراد را نمی‌گیرید پس در هنگام انفاق کالا پلشت انفاق نکنید. این آیه نصیب سلبی ضابطه زرین را ذکر می‌نماید. مبنی بر آیه آدم نباید از چیزهای پلشت و ناپسند انفاق نماید؛ چون در صورتی‌که خویش وی به مکان فرد مستلزم باشد، حاضر نمیشود چنان چیزی را بپذیرد. نشانه‌ها دیگری که بر انفاق آنچه دوست داشته می شود فرمان می‌نماید مانند «لن تنالوا البر حتی تنفقوا مما تحبون» (آل عمران، ۹۲) میتواند اشاره به نصیب مثبت ضابطه زرین باشد.[۱۶]
لا يَنْهاكُمُ اللَّهُ عَنِ الَّذينَ لَمْ يُقاتِلُوكُمْ فِي الدِّينِ ... ( آفریدگار شما‌را از نيكى كردن و رعايت عدل و داد نسبت به كسانى كه در منش دين با شما پيكار نكردند و از منزل و ديارتان بيرون نراندند نهى نمی‌كند؛ چرا كه آفریدگار عدل و داد‌پيشگان را دوست دارااست ...)[۱۷] از این آیه ها می‌اقتدار برداشت کرد که خوبی به سایرافراد مختص به مؤمنان وجود ندارد و دلیلی ندارد که قاعدهٔ‌ زرین را به مؤمنان محصور کرد.[۱۸]

تربت‌منزل کرمان
تربت‌منزل کرمان، نمایشگاهی از مثال‌خاک‌هایی از بقعه امام حسین(ع) در کرمان.

این نمایشگاه در سال ۱۳۹۳ش، با مثال‌خاک‌هایی تأسیس شد که برای تست از کربلا به سوله ساخت‌و‌ساز گنبد بقاع در کرمان منتقل گردیده بود. این نمایشگاه، والا‌ترین گنجینه تربت امام حسین(ع) بعد از بقاع امام حسین(ع) میباشد و اثر ها دیگری زیرا کاشی‌های سابق، آجر‌های آجری و کتیبه‌هایی از بقاع را در خویش مکان مسجد قبا مشهد داده میباشد.

معرفی

نمایی از نمایشگاه تربت‌منزل کرمان
تربت‌منزل کرمان، محلی برای نگاهداری اثرها، سندها و اشیائی میباشد که در جریان نوسازی بقاع امام حسین(ع) کشف، برداشت یا این که مانده میباشد. این محل از زیرمجموعه‌های ستاد عتبات عالیات آدرس مسجد قبا مشهد میباشد.

[۱] دسته نمایشگاهی تربت‌منزل مشتمل بر قسمت‌هایی زیرا کاشی‌ها و آجر‌های کهن، با قدمتی حدود ۱۵۰ ساله، آجر‌های آجری با حدود ۳۰۰ تا ۶۰۰ سال عمر، آجر‌های طلا و جواهرات، پته‌های سوزن‌دوزی گردیده، ماکت طرح تل زینبیه، ۱۱۰ قطعه کتیبه قرآنی، چهار کتیبه چلیپا دربرگیرنده ۱۲۰ آجر و تابلوهایی میباشد که حکایت از کار‌های کرمانی‌ها در عتبات عالیات میباشد.[۲] در بخشی از این نمایشگاه، عکس‌هایی از کار‌های خادمان ستاد پیشرفت و نوسازی عتبات استان کرمان به اکران نهاده رزرو مسجد قبا مشهد شد‌ه‌است.[۳]

تاریخچه پیدایش

یک کدام از گنجینه‌های تربت‌منزل کرمان
در دهه ۱۳۹۰ش، همسایه استان کرمان در جمهوری اسلامی ایران وظیفه نوسازی و مقاوم‌سازی مقبره امام حسین(ع) را برعهده داشتند. در‌این طرح عمرانی، خاک‌برداری، تست خاک و مقاومت‌سنجی زمین شکل گرفت که لازمه آن، مثال‌برداری از تربت امام حسین(ع) در نزدیکی بقاع بود.[۴] نصیب عمده‌ای از تربت‌های حفظ‌گردیده درین نمایشگاه، برای اعمال آزمایشات به کارخانه ساخت و ساز گنبد در کرمان منتقل شدند و بعد از آن در آنجا باقی ماندند. بر پایه ی آمارهای سال ۱۴۰۲ش، بیشترین وسعت تربت امام حسین(ع) بعداز بقعه امام حسین(ع)، دراین مکان حفظ می شود.[۵] بنای نخستین این نمایشگاه در سال ۱۳۹۳ش گذارده شد و بعد ها محل مراجعه زائران و عشق و علاقه‌مندان اکثری قرار شماره تلفن مسجد قبا مشهد گرفت.[۶]

پانویس
«تربت‌منزل کرمان، پیش‌درآمد تشرف به کربلا»، ایرنا.
«تربت‌منزل کرمان، پیش‌درآمد تشرف به کربلا»، ایرنا.
«قطعه‌ای از پردیس در قلب کرمان»، خبرگزاری ایسنا.
«تربت‌منزل کرمان، پیش‌درآمد تشرف به کربلا»، ایرنا.
«بعداز کربلا، بیشترین وسعت تربت سیدالشهدا(ع) در کرمان وجود دارااست»، خبرگزاری ایسنا.
«گروه نمایشگاهی تربت‌منزل، کربلای کوچکی در دل کرمان»، ستاد عتبات عالیات.
منابع
«بعداز کربلا، بیشترین وسعت تربت سیدالشهدا(ع) در کرمان وجود دارااست»، خبرگزاری ایسنا، تاریخ درج مقاله: ۲ اسفند ۱۴۰۲ش، تاریخ بازدید: ۱ آذر ۱۴۰۳ش.
«تربت‌منزل کرمان، پیش‌درآمد تشرف به کربلا»، ایرنا، تاریخ درج مقاله: ۱ شهریور ۱۴۰۳ش، تاریخ بازدید: ۱ آذر ۱۴۰۳ش.
«قطعه‌ای از فردوس در قلب کرمان»، خبرگزاری ای

ملا نتیجه‌محمد کاتب هزاره

ملا سود‌محمد کاتب هَزاره (۱۲۷۹-۱۳۴۹ق) تاریخ‌نگار پر اسم و رسم شیعه افغانستان در اوایل قرن بیستم میلادی بود. کاتب، سفارش قانونی‌شدن مذهب تشیع را در لویه‌جرگه پَغمان (۱۹۲۲م) مطرح کرد. الغای حکم بردگی هزاره‌های شیعه بوسیله مدد‌الله‌خان (۱۹۱۹-۱۹۲۹م) را نیز ناشی از نفوذ او دانسته‌اند. از کاتب با تیتر علامه و بابا تاریخ‌نگاری افغانستان حافظه مسجد قبا مشهد گردیده‌است.

کاتب از پیشگامان نهضت مشروطه‌خواهی نخستین در افغانستان بوده و ۲۸ سال در دربار امیر عبدالرحمن (۱۸۸۰-۱۹۰۱م) و امیر حبیب‌الله (۱۹۰۱-۱۹۱۹م) به‌‌تیتر منشی فعالیت نموده است. او چهل‌وپنج سال عمل تحقیقی و نگارشی داشته و سراج التواریخ و تحفة الحبیب از اثر ها دارای اسم و رسم وی میباشد. کاتب در سراج التواریخ، ماهیت حکمرانی و استبداد امیر عبدالرحمن مخصوصاً در منزه‌سازی قومی هزاره‌های شیعه را به‌تصویر کشیده میباشد. ترجمه انگلیسی این تاثیر، فقط در سال‌های ۲۰۱۳ تا ۲۰۱۶م شانزده توشه تجدید چاپ آدرس مسجد قبا مشهد گردیده‌است.

اشرف بی نیاز رییس‌جمهوری کهن افغانستان، کاتب را تاریخ‌نویس دولت‌داری و تبارشناس توان در افغانستان می داند. کاتب در طرز‌ تاریخ‌نگاری، متأثر از ابن خلدون دانسته گردیده و در هنر معرفی ماهیت نظام حکم کننده به‌رغم تحقیق و سانسور با ابوالفضل بیهقی مقایسه گردیده‌است. سر کردگی‌جمهوری افغانستان در سال ۱۳۹۵ش برای اول‌توشه به ابداع سَروَر علم نائب رئیس وقت سر گروهی‌جمهوری، مراسم گرامی‌داشت کاتب را در کاخ سر کردگی‌جمهوری برگزار رزرو مسجد قبا مشهد کرد.

مداقه و منزلت
ملا نتیجه‌محمد کاتب صرفا مورخ افغانستان میباشد که رویدادهای سیاسی افغانستان از فرصت تأسیس به‌رهبری احمدشاه ابدالی در ۱۷۴۷م تا روی عمل داخل شدن نادرشاه (بنیانگذار مصاحبان) در ۱۹۲۹م را به‌سیرتکامل جامع به‌تصویر کشیده و در علاوه بر آن، روایتی تمامی ‌جانبه از تمیز‌سازی قومی هزاره‌های شیعه بوسیله امیر عبدالرحمن ارائه نموده است.[۱] کاتب در اجلاس (لویه‌جرگه) ثبت اول قانون اساسی کشور افغانستان در پَغمانِ کابل (۱۹۲۲م)، قانونی‌شدن مذهب تشیع را در کنار مذهب سنی حنفی مطرح کرد.[۲] بیان شده که کاتب به‌خیال و خاطر این توصیه، گزینه ضرب‌وشتم معارضان قرار گرفته و با دخالت فرد پاد شاه نگهبانی الله نجات یافته میباشد.[۳] برخی محققان تاریخ افغانستان، الغای حکم بردگی هزاره‌های شیعه به وسیله فرمان روا مدد‌الله را که در طی پدربزرگش امیر عبدالرحمن اسیر گردیده بودند، نیز ناشی از حسن درایت و نفوذ صحبت کاتب شماره تلفن مسجد قبا مشهد دانسته‌اند.[۴]

کاتب با وجود اشتغال در دربار، عضویت مشروطه‌خواستار اولیه (۱۹۰۹م) را داشت.[۵] می‌رسیّد قاسم از اعضای پررنگ مشروطه‌خواستار، کاتب را از پیشگامان آن تکان دانسته میباشد.[۶] عبدالحی حبیبی، تاریخ‌نگار دارای اسم و رسم افغانستان گفته میباشد که کاتب به‌خیال مشروطه‌خواهی در شیرپور کابل زندانی شد.[۷] اشرف بی نیاز رییس جمهور کهن افغانستان و چند دیگر از دانشمندان، کاتب را بابا تاریخ‌نگاری افغانستان میدانند.[۸] از دید اشرف بی نیاز عمل کاتب بالاتر از تاریخ‌نگاری، تبارشناسی توان میباشد؛ چون خلال تصویب اتفاق ها در صدد ریشه‌یابی و انگیزه‌جویی میباشد و آرم میدهد که دولت‌-ملت‌سازی از روش استبداد، به کارگیری اجبار و توان مطلقه به‌دست نمیاید.[۹]

تنی چند از تاریخ‌پژوهان، کاتب را در معرفی صورت حقیقی و واقعی امیر عبدالرحمن با ابوالفضل بیهقی که رخ حقیقی و واقعی مسعود غزنوی را رسم کرد، مقایسه کرده‌اند و از وی به‌تیتر بیهقی دوران خودش حافظه کرده‌اند.[۱۰] آورده شده میباشد که ۲۸سال حضور کاتب در دربار، دسترسی او به‌منابع دولتی و توان‌اش در ذکر حقایق به‌رغم رسیدگی و سانسور دستگاه سلطنتی وقت، موجب گردیده است که ماجرا کاتب از تاریخ افغانستان یک کدام از مراجع مهم و تأثیرگذار بر همگی مورخان بعد از خودش باشد.[۱۱] مورخان و افغانستان شناسان پر رنگ داخلی و فرنگی از قبیل لودویک آدمک (Ludwig Adamec)، عبدالحی حبیبی، عبدالحکیم روستاقی و غلام‌محمد غبار بر عنایت و تأثیرگذاری تاریخ‌نگاری کاتب اذعان و تأکید کرده‌اند.[۱۲] ترجمه انگلیسی سراج التواریخ مشهورترین تاثیر کاتب صرفا در سال‌های ۲۰۱۳ و ۲۰۱۶م شانزده توشه بازنویسی و تجدید چاپ گردیده‌است.[۱۳]

دعای سمات

دعای سمات دعایی منقول از امام باقر(ع) که قرائت آن در واپسین سا‌عتها روز آدینه مستحب میباشد. بنابر روایتی از امام محمد باقر(ع) نام اعظم الهی درین دعا مذکور میباشد. ، تفصیل‌های بخش اعظمی بر این دعا نوشته‌ و منتشر شد‌ه‌است مانند «روائح النسمات فی گستردن دعاء السمات» به گویش فارسی از اثر ها سید محمدحسن میرجهانی، دانشمند شیعی قرن پانزدهم مسجد قبا مشهد قمری.

منجر نامگذاری
سمات توده «سِمَه» در معنای آرم و نشان میباشد. گفته‌اند که زیرا نشان‌های استجابت در‌این دعا بسیار میباشد، بدین اسم نامیده شد‌ه‌است.[۱] ویا به‌این جهت که علامت‌های پروردگار متعال درین دعا فراوان آمده میباشد. و نام دیگر آن (شُبّور) میباشد و وجه تسمیه آن به شبور یا این که به واسطه آن میباشد که از ریشه «شَبَر» در معنای عطا میباشد، بیان کننده این دعا عطائی میباشد از جانب آفریدگار و یا این که آن که شبور به لغت عبرانی در معنای یوم سَبْت میباشد یعنی دعای شنبه و یا این که آن که زیرا شبور در معنای بوق میباشد و زیرا این دعا در بوق خوانده گردیده است به‌این نام خوانده شد‌ه‌است . و کیفیّت آن بنابر گزارش علامه مجلسی در بحارالانوار [۲] این میباشد که زیرا یوشع بن نون وصی حضرت موسی با عَمالقه [یادداشت ۱] برای نبرد با عمالقه مواجه شد دستور اعطا کرد که هر مورد از خاصیت بنی اسرائیل کوزه‌هایی را یاور خویش بردارند و شاخی از گوسفند که رخنه‌ باشد در مجاورت دهن خویش نگه داشته و این دعا را به آهستگی در آن بخوانند که مبادا برخی از شیاطین، جن و انس استراق سمع نمایند و آن را فرا گیرند پس بنی اسرائیل شبانه آن چه را که یوشع علیه السلام گفته بود به مکان آوردند . زیرا شب قریب صبح به انتها رسید آن کوزه ها را دربین لشگریان عمالقه انداخته و شکستند و زیرا صبح شد عمالقه را دیدند که با شکم باد کرده (گویی تنه‌هاى نخل‌هاى ميان تهى‌اند) آدرس مسجد قبا مشهد مرده‌اند.[۳]

گواهی
دعای سِمات را روحانی طوسی در مصباح المتهجد،[۴] ابن طاووس در جمال الاسبوع،[۵] کفعمی در البلد الامین[۶] و مصباح،[۷] مجلسی در بحارالانوار[۸] و زاد المعاد[۹] با سندهای دارای اعتبار از محمد بن عثمان عمری (از نواب خاص امام فرصت (عج)) با واسطه از امام درستگو(ع) و وی از پدرشان امام باقر(ع) نقل گردیده است.[۱۰] سید بن طاووس در جمال الاسبوع این دعا را از سه روش نقل می‌نماید.[۱۱] روحانی عباس قمی این دعا را در مفاتیح الجنان[۱۲] به گزارش مصباح روحانی طوسی رزرو مسجد قبا مشهد آورده میباشد.

ابوالقاسم خویی قوت گواهی را تأیید نمی‌نماید.[۱۳] سازه به گفته مجلسی این دعا فی مابین اصحاب در نهایت آوازه بوده و به صورت منظم آن را می‌خواندند.[۱۴]

فرصت تلاوت
امام خمینی:
«دعای گسترده الشان (سمات) كه منكران را جرأت انكار گواهی و متن آن وجود ندارد و مورد قبول عامه و خاصه و عارف و عامی میباشد و در آن دعای شریف مضمونهای عالی درجه و معارف بسیار میباشد كه شمیم آن قلب عارف را بیخود كند و باد ملایم آن نفخه شماره تلفن مسجد قبا مشهد الهیه در جان سالك دمد.»

امام خمینی، تعبیر سوره ثنا، ص۱۹.

قرائت این دعا در واپسین ساعت‌ها روز آدینه[۱۵] و شب‌های روز شنبه مستحب میباشد و نیز هرکه در وقت رفتن به جایی یا این که طلب حاجتی و یا این که روی آوردن به دشمنی که از وی بیمناک میباشد یا این که زمامداری که از وی هراسان میباشد این دعا را بخواند حاجت وی برآورده می گردد و از شر معاند محفوظ میماند و کسی که نتواند این دعا را بخواند این دعا را بنویسد و بر بازوی خویش ببندد یا این که در بغل بگذارد‌‌‌، به عبارتی تأثیر را داراست.[۱۶] شیعه ها دعای سمات را در ساعت ها نهایی روز آدینه به طور عده در جای ‌های مذهبی، یا این که به طور شخصی میخوانند.

محتوا
در دعای سمات، آفریدگار را به نام اعظم، پیامبران و جای ‌های مقدسی که آفریدگار در آن جای ‌ها با رسولانش تکلم نمود و بر آن‌ها وحی ارسال کرد، عهد داده یا این که خوانده میشود. اولِ دعا با مناجات آفریدگار استارت گردیده و درضمن آن به نعمت‌های خدا اشاره گردیده‌است. ملازمت و همراهی حضرت موسی با بنی‌اسرائیل عبور آنان از دریا و هلاک فرعون و لشگریان فرعون را حافظه نموده است. در بندهای دیگر حرف بیان کردن معبود با موسی بن عمران، ابراهیم، اسحاق، یعقوب و اینکه خدا آن‌ها‌را کمک رسانده را بیان نموده است. عفو معبود را به حضرت بشر و ذریه وی یاداوری می‌نماید و بعد از آن برکت خدا بر امت‌های قبل را خیال و خاطر آرم می‌نماید و بر شمول برکت خدا بر امت، ذریه و امت نبی(ص) تأکید می‌نماید و از معبود میخواهد که بر فرستاده(ص) و خویشان وی صلوات پیامبر و برکت و بخشش خود را بر آن‌ها دربرگیرنده نماید، کما اینکه بر ابراهیم و آل ابراهیم سلام، برکت و بخشش خویش را مشتمل بر نموده است.

رده
در حدیثی از امام باقر(ع) آمده میباشد که فرمودند: در صورتی‌که قسم خاطر کنم که در‌این دعا نام اعظم الهی میباشد صحیح گفته‌ام. با این دعا علیه ستمگران در حق ما و عده ای که قصد خوار کردن ما و گردن فرازی در قبال ما‌را دارا هستند نفرین نمائید[۱۷][یادداشت ۲]