مَعاد از اصول آئین اسلام و ادیان الهی و در اصطلاح متکلمان به معنای برگشت روح به جسم بعداز مرگ و معاش مجدد آدم در روز قیامت میباشد. سازه بر این اصل، همگی بشرها در روز قیامت مجدد زنده میشوند، اجرا آنان در پیشگاه الهی معقول می گردد و به کیفر یا این که مشوق درستکاری یا این که بدکاری خویش میرسند. معاد در آئین اسلام، بعداز توحید، مهمترین اطمینان و ایمان به آن شرط مسلمانی شمرده گردیدهاست. در ۱۴۰۰ تا ۲۰۰۰ آیه از قرآن پیرامون معاد و معاش اخروی کلام بیان شده میباشد. اطمینان به معاد را دلیل اجرای عدل و داد، تندرست جامعه، ناامیدنشدن در رنجهای معاش، رعایت دستمزد دیگر افراد و... مسجد قبا مشهد برشمردهاند.
مسلمانها در تایید اصل معاد اختلافی ندارند؛ ولی در کیفیت آن اختلافلحاظ دارا هستند و در این زمینه سه بینش ارائه دادهاند: بخش اعظمی از عالمان مسلمان به عنوان مثال فیلسوفان، به معاد جسمانی و شیخ براین باوراند، بیشتر متکلمان معاد را صرفا جسمانی دانستهاند و معاد شیخِ صِرف را نیز به فیلسوفان مشاء نسبت دادهاند. ولی ابنسینا، گران قدرترین فیلسوف مشائی، معاد جسمانی را از روش شرع آدرس مسجد قبا مشهد پذیرفته بود.
علاقه مندان شیخ-جسمانی بودن معاد در تبیین تن اخروی، نگرشهای گوناگونی ارائه دادهاند: رجوع روح به تن دنیوی مادی، رجوع روح به تن مثالی، رجوع و برگشت روح به تن آسمانی برای مثال این بینشها به شمار میرود. فیلسوفان مسلمان برای ثابت یکی ازبودن بشر مادی و اخروی، به مورد نفس و تجرد آن متوسل گردیده و نفس را استدلال وحدت و عینیت آدم مادی و اخروی رزرو مسجد الزهرا احمدآباد مشهد شمردهاند.
برای ثابت قابلیت و امکان و وقوع معاد به دلایل زیادی استناد شدهاست. قابلیت معاد را از روش آیه ها قرآن همانند آیاتی که اشاره به مجدد زندهشدن زمین و مثالهایی از زندهشدن بشرها مانند اصحاب کهف و عُزَیْر دارا هستند، ثابت کردهاند. برای ثابت بایستگی و وقوع معاد نیز به دلایلی همانند صادق بودن آفریدگار در خبر رساندن از وقوع معاد، وجود تمایل به حیات جاودانگی در فطرت آدم، صفت عدل و داد و حکمت آفریدگار استناد شماره تلفن مسجد الزهرا احمدآباد مشهد گردیده است.
با وجود دلایل متفاوت برای قابلیت و امکان و وقوع معاد، بعضا به انکار معاد پرداختهاند. جهالت، غفلت از توان الهی، تمایل بیبندوباری و عدم مسئولیت را برای مثال کارداران انکار معاد شمردهاند. تردید ها گوناگونی همانند شبهه آکل و مأکول، شبهه اعاده معدوم و شبهه در دانش و توان معبود در وقوع معاد از سوی منکران ارائه گردیده و عالمان مسلمان جوابهای مختلفی به آنان دادهاند.
معاد، از باورهای اعتقادی ادیان آسمانی
باور به معاد و زندهشدن بشر در دانا آخرت، از اصول اعتقادی[۱] و جزو اساسیترین باورهای همگی ادیان آسمانی[۲] دانسته گردیده است. در کتاب «ادیان زنده عالم»، معاش بعد از مرگ جزو اعتقادات و تعالیم همگی ادیان مثلا ادیان الهی، هندو، بودا، تائو و شینتو شمرده گردیدهاست.[۳]
به اعتقاد و باور عالمان شیعه، معاد بعد از اصل توحید، مهمترین اساسی میباشد که پیامبران الهی، عموم را به ایمان به آن فراخواندهاند.[۴] ایمان به معاد و معاش اخروی شرط مسلمانی و منکر آن، فارغ زمره مسلمانها شمرده گردیده است.[۵]
به گفته محمدتقی مصباح یزدی، در قرآن، یقین به معاد همسنگ اعتقادوباور به خداوند دانسته گردیده و در بیشتراز بیست آیه، واژه «الله» و «الیوم الآخر» با هم به فعالیت رفتهاند.[۶] در دوازده آیه نیز بعد از ایمان به پروردگار، ایمان آپ دیت آخرت آمده میباشد.[۷] مصباح یزدی اعتقاد دارد که از اعتنا در آیه ها قرآن، به دست میاید که قسمت عمدهای از سخنان پیامبران و گفت و گو و جدلهای آنها با عموم، درباره معاد بوده تا جایی که میقدرت ذکر کرد پیامبران برای ثابت معاد، بیشتر از ثابت توحید کارایی کردهاند؛ چون عموم به دلیل انکار کارها غیبی و رغبت به بیبندباری و عدممسئولیت در تایید اصل معاد، سرسختی بیشتری از خویش نماد میدادند.[۸]
نقل شده کلمه معاد در آیهها قرآن، صرفا یک توشه[۹] و آن هم به معنای لغوی (جای رجوع و برگشت) بهشغل رفته میباشد؛[۱۰] ولی در بیش تر از ۱۴۰۰[۱۱] یا این که دو هزار آیه از قرآن (حدود یک سوم آیهها قرآن)[۱۲] پیرامون معاد و معاش اخروی حرف بیان شده میباشد. آیههاِ مربوط به معاد در چندین دسته مجموعهبندی گردیده که عبارتاند از:
آیه ها مرتبط با ضرورت ایمان به آخرت؛[۱۳]
آیاتی که به پیامدهای انکار معاد پرداخته میباشد؛[۱۴]
آیه ها مربوط به نعمتهای ابدی پردیس؛[۱۵]
آیاتی که پیرامون عذابهای جاودانه دوزخ میباشد؛ [۱۶]
آیاتی که به ارتباط اجرا نیک و بد با نتیجه ها آن در قیامت اشاره دارااست؛
آیه ها مرتبط با قابلیت و امکان و بایستگی رستاخیز که به سؤالات و تردید ها منکران جواب داده میباشد.[۱۷]
مسیحیان نیز با بیان رستاخیز عیسی(ع) و مثالهای تاریخی از زندهشدن اشخاص بعداز مرگ،[۱۸] به وقوع معاد براین باوراند.[۱۹] براساس قول عتیق[۲۰] و نو،[۲۱] کلیه عموم بعداز مرگ به «هاویه» یا این که فقید مرده ها میروند که دو قسمت داراست: یک بخش برای اشخاص شرور که محل عذاب میباشد و قسمتی دیگر برای عادلان که پردیس (پردیس) اسم داراست.[۲۲] در اعتقادنامه رسولان و اعتقادنامه نیقیّه نیز که دو اعتقادنامه جهانی و مقبول همگی مسیحیان میباشد، اعتقاد و باور و ایمان به معاد و رستاخیز نام برده میباشد.[۲۳]
مسجد قبا مشهد چه ویژگیهایی دارد؟