بهترین مرجع مسجد قبا مشهد

مسجد جامع شی‌آن (به چینی: 西安大清真寺) یک کدام از مسجد قبا مشهد سابق‌ترین مساجد مملکت چین میباشد که در شهر شی‌آن بنا شده در استان شاآن‌شی این میهن واقع شده است.

این سازه آغاز در سلسله تانگ ساخته شد و در سلسله مینگ بازیابی شد. آدرس مسجد قبا مشهد هم‌فعلا این مسجد آیتم به کارگیری مسلمان‌ها چینی (که غالباً از عموم هویی می‌باشند) قرار میگیرد. رزرو مسجد قبا مشهد

این سازه به خیال و خاطر معماری و قدمتی که دارااست به یکی جاذبه‌های توریسم چین تبدیل شده است. شماره تلفن مسجد قبا مشهد

درباره مسجد پوترا
مسجد پوترا با معماری دیده نواز خویش مسجد قبا مشهد از امروزی ترین مساجد دنیاست و گردشگران متعددی از آن بازدید می نمایند، این مسجد به افتخار اولی مدیریت جمهور مالزی، پوترا، بدین نام نامگذاری شد‌ه‌است. آدرس مسجد قبا مشهد تا درحال حاضر هر تصوری از مسجد داشتید را از ذهن تمیز نمایید و به مسجد پوترا با نمای صورتی رنگ خویش به دیده دیگری نگاه نمایید. مسجد در راس رزرو مسجد قبا مشهد شهر کوالالامپور جای‌دارد و دور و بر آن را دریاچه پوتراجایا در بر گرفته میباشد، تنها از یک طرف به کم آبی رویه دارااست و هنگامی از مسافت به آن نگاه میکنید می پندارید که در آب قراردارد. رنگ صورتی این ساختمان در آب های دریاچه منعکس می‌گردد و چشم انداز ای تماشایی را به وجود میاورد. مساحت این مسجد ۱.۳۷هکتار میباشد و هم زمان ۱۵ هزار نفر میتوانند در آن جا شوند. چیزی که‌این مسجد را از مسجدهای دیگر متمایز کرده معماری اختصاصی بفرد و رنگ های زیبای آن میباشد. از سه بخش شبستان، شماره تلفن مسجد قبا مشهد ایوان و اتاق های آموزشی درست شده میباشد که هر قسمت را برای شما تعریف میکنیم:

پوترا
ایوان مسجد
پیش از اینکه وارد شبستان این مسجد گردید از حیاطی سنگ فرش گردیده و خوش نقش و نگار عبور میکنید که آبگینه های دیده نوازی داراست و چهت نیل به شبستان از ورودی بزرگی گذر میکنید که مشابه دروازه های دیرین میباشد.

تراس مسجد پوترا
شبستان
در شبستان پنجره هایی با شیشه های رنگی وجود دارااست که نوروروشنایی را به درون می‌آورد، در‌این محل گنبد را از ذیل می‌بینید، گنبدی که دورش با گل های صورتی تزئین گردیده، رنگ دیوارها سپید میباشد ولی گچ بری های صورتی رنگی داراست. ۱۲ ردیف داراست که به آن جلوه ای خاص بخشیده اند، در نزدیکی تالار نمازگزاران درهای چوبی بزرگی جای‌دارد که نمازگزاران می‌توانند از هر یک از این درها به‌این محل وارد شوند. این مسجد دو طبقه میباشد طبقه نخستین آن برای ۸۰۰۰ نمازگزار مرد و طبقه دوم آن برای ۲۰۰۰ نمازکزار خانوم میباشد.

گنبد شبستان
اتاق های آموزشی
اتاق هایی برای درس دادن دروس فقاهتی در‌این مسجد وجود داراست که کتابخانه هم جزو آن هاست.

معماری مسجد پوترا
مدل مسجد زیبای پوترا اسلامی میباشد و برای ایجاد کرد آن ایده هایی از مساجد عصر صفوی در جمهوری اسلامی ایران گرفته اند. صورت کلی مسجد مشابه به مساجد پارسی میباشد البته مناره ی ۱۱۶ متری اش مشابه به مناره مسجد روضه خوان قدمت در بغداد و ستاره ای صورت میباشد، دیوارهای سطح ها پائینی آن مشابه مساجد مراکشی میباشد، شیشه های رنگی که درها و پنجره ها مستعمل آلمانی می باشند، خوشنویسی های زیبایی در سازه به عمل رفته و برای تشکیل داد آن از ترکیبی از سنگ های مرمر و گرانیت مصرف شده میباشد. گنبد آن ۷۶ متر طول داراست و با کاشی های قرمز رنگ و صورتی پوشیده شد‌ه‌است، گنبدهای پله پله کوچکتری هم در نزدیکی گنبد اساسی وجود داراست.

برای ورود بدین مسجد هیچ هزینه ورودی ما یحتاج وجود ندارد پرداخت فرمائید. خانم ها نباید با خرقه های تنگ وارد مسجد شوند و بایستی عفاف و حجاب داشته باشند، در آنجا نوشته‌ی علمی هایی برای شناخت بیشتر با آیین اسلام نیز ارائه می گردد.

مسجد جامع دهلی یا این که جامع مسجد یا این که مسجد عالم‌نما، از مهم‌ترین مسجد قبا مشهد مساجد هندوستان و مطرح ترین و زیباترین مساجد فقیه اسلام تا اواخر قرن ها بیستم بوده‌میباشد.ابن بطوطه در سفرنامه خویش این مسجد را تحت آدرس مسجد قبا مشهد عنوان مطرح ترین مسجد عالم تعریف و از نوادر دوران دانسته میباشد. تراس بیرونی مسجد از ماسه سنگ قرمز رنگ و دیوارها از سنگ قرمز رنگ و مرمر سیاه و سپید درست شده و دارنده دو منار و سه گنبد مرمرین مهم و یک سری گنبد و مناره کوچکتر هست.[۱]. ینا رزرو مسجد قبا مشهد بر نوشته کتاب نقش پارسی بر احجار هند مسجد جامع دهلی دربین سال‌های ۱۶۵۰ تا ۱۶۵۶ میلادی/ ۱۰۶۰ تا ۱۰۶۶ هجری قمری به امر فرمان روا عالم پنج‌مین امپراتور گورکانی هند و تولیدکننده تاج محل تشکیل‌شده و روز عید فطر 1066 ق گزینه بهره برداری شماره تلفن مسجد قبا مشهد قرار گرفته‌میباشد میباشد. این مسجد روبروی قلعه سرخ، در نصیب دهلی قدیم جای دارد و یک کدام از مرکز ها اصلی مسلمان‌ها در هند به‌شمار می‌رود.

پاد شاه‌عالم افزون بر بناهای مهمی زیرا تاج محل و قلعه سرخ دهلی، تعدادی مسجد اصلی دیگری را در آگرا، اجمر و لاهور ساخته‌میباشد.[۲] طرح طبقات مسجد جامع بسیار به موتی مسجد یا این که مسجد مروارید در آگرا مشابهت دارااست، البته مسجد جامع بزرگتر از آن بوده و دارنده دو طبقه میباشد. بخش اعظم این مسجد به انگیزه حجم زیربنایی که پادشاه‌عالم برای آن برگزید ابعاد به آن اضافه شد.[۳]

امروزه از پله‌های فرنگی مسجد برای جایگیری دکه‌های غذایی و مغازه‌ها هنرمندان خیابانی گزینه استعمال قرار می گیرد. بعدازظهر هنگام در شرقی مسجد به بازار فروش مرغ و ماکیان تبدیل میشود. قبل از پیکار ۱۸۵۷ استقلال هندوستان مجاورت در جنوبی مسجد یک مکتب اسلامی قرار داشت که طی مبارزه استقلال هندوستان به طور کاملً تخریب شد. بازار والا چندی چوک به معنای میدان نقره در بخش شمالی این مجسد قرار داشت که بوسیله عالم آرا بیگم دختر فرمان روا دنیا ساخته شد و یادآور هنر و فرهنگ و تمدن بعد از ظهر گورکانیان هند میباشد.[۳]

ویژگی ها
مسجد جامع دهلی دارنده دو محراب باشکوه و تراس وسیعی میباشد که تحسین هر بیننده‌ای را برمی‌انگیزد. مسجد رو به سمت غرب داراست و هر سه طرف آن با ایوانهای طاقدار قوسی صورت پوشانده گردیده که درگاه ساختمان بلند مانند آن رو به راءس مسجد جای دارد. این مسجد حدود ۸۰ متر ارتفاع و ۲۷ متر پهنا داراست و سقف آن با سه گنبد پوشانده شده است. هریک از گنبدهای این مسجد با مرمرهای سیاه و سپید عمل گردیده ولی گنبد بالایی آن با طلا و جواهرات پوشانده شده است.[۲] برای ایجاد کرد این مسجد ۵۰۰۰ کارکنان به زمان بیش تر از ۶ سال شغل کرده‌اند.[۴]

دو مناره این مسجد دارنده ۴۰ متر طول می‌باشند که ۱۳۰ پله دارا‌هستند و با مرمر سپید و سنگ ماسه قرمز‌رنگ فرش گردیده‌اند. در محوطه پشتی این مسجد نیز چهار مناره خرد که به مناره‌های جلویی مشابهت دارااست قرار گرفته‌میباشد.[۳]

محوطه فرنگی این مسجد می تواند بیشتراز ۲۵ هزار نمازگزار را در خویش مکان دهد [۲] این محوطه از طرف شرق، شمال و جنوب به سه ستون پلکان منتهی می‌گردد که همه با ماسه سنگ‌های قرمز رنگ درست شده‌اند. در شمالی مسجد ۳۹ پله، در جنوبی ۳۳ پله و در شرقی که محل ورود خانواده سلطنتی بوده ۳۵ پله دارااست.[۳] غیر از این تالار نیز، شبستان اقامه نماز دیگری در مسجد جای‌دارد که حدود ۶۱ در ۲۷ متر مربع میباشد و هفت ورودی قوس دار داراست. تحت گنبدهای مسجد سالنی قرار گرفته که ۱۰ ورودی قوس‌دار آن رو به سمت غرب میباشد و دیوارهای مسجد تا طول کمر با مرمر پوشانده گردیده‌اند. کف مسجد با مرمر سیاه و سپید فرش گردیده و قسمتی که قرار میباشد سجاده هر نمازگزار باشد با سنگ‌های مرمر معین شده است. این سجاده‌های مرمرین از نگاه اندازه ۴۴/۹۱ سانتی‌متر در ۵۰ سانتی‌متر بوده و در مجموعاَ گویی ۸۹۹ سجاده سیاه مرمرین در کف مسجد جایگذاری شده است.[۳]

ازجمله شی ءها باستانی که در‌این مسجد مراقبت می‌گردد، قرآنی کهن میباشد که روی پوست آهو درج شده‌میباشد.[۲]

سنگ نوشته فارسی
در مسجد جامع دهلی مانند بقیه مسجدهای شبه مجموعه کشور ها سنگ نوشته‌های فارسی وجود داراست 10 کتبیه فارسی بالای تراس‌های ورودی مسجد جامع دهلی این سنگ نوشته ها، به گویش فارسی فصیح به خطّ نسخه ها مندرج و دربرگیرنده ده منزل مربع مستطیل میباشد. لهجه کتابت فارسی زمان صفوی میباشد که جمله‌ها با آیه‌ها قرانی در هم آمیخته میباشد. و هر منزل 4 سطر میباشد. در بالای ورودی‌های قوسی صورت کتیبه‌هایی از مرمر سپید قرار بخشید که ۲/۱ متر ارتفاع و ۷۶ سانتی‌متر پهنا دارااست که روی آن با مرمر سیاه حکاکی شده است. روی این کتیبه‌ها تاریخ تشکیل داد مسجد حک و از فضائل و سلطنت پاد شاه‌دنیا اورده شده‌میباشد. این کتیبه‌ها به گویش فارسی و خط ثلث نورالله احمد میباشد که در سال ۱۰۶۰ ه‍.ق به طریق معرق سنگ ایفا شده است. مدل کتابت آن ها همچون سنگ نوشته‌های تاج محل میباشد. .[۱].

مسجد روضه خوان زاید (اسم بی نقص عربی: مسجد الشیخ زاید بن پاد شاه آل نهیان) مسجدی مسجد قبا مشهد در شهر ابوظبی، میهن امارات میباشد. این مسجد نوزدهمین مسجد گرانقدر عالم میباشد در درجه های نخستین تا سوم این منطقه مساجدی مانند مسجد الحرام ، مسجد النبی و بقعه امام رضا (ع) در جمهوری اسلامی ایران ، قرار دارا هستند. مسجد روحانی زاید یکی نقاط جذاب امارات متحده عربی آدرس مسجد قبا مشهد به‌شمار می آید.

اسم این مسجد از روضه خوان زاید بن فرمان روا آل نهیان گرفته شده است که نهاد‌گذار رزرو مسجد قبا مشهد مسجد و اول مدیر مرز و بوم امارات بوده و در همین مسجد دفن شده است. وی در ۲۰ رمضان ۱۴۲۵ ه. ق (۴ نوامبر ۲۰۰۴ میلادی) درگذشت و قبر او در سمت شمال مسجد واقع شده است این مسجد به‌طور قانونی در ماه رمضان در سال ۲۰۰۷ میلادی باز شد. شماره تلفن مسجد قبا مشهد

محل مسجد
این مسجد در ناحیه‌ای بلندمرتبه دربین دو پل «مصفح» و «بازه» در مدخل جزیرهٔ أبوظبی قراردارد. اگرچه ورود به مسجد برای نامسلمانان در امارات ممنوع میباشد اما این مسجد برای قابلیت و امکان بازدید گردشگران یک استثناء میباشد.

روزمره ده‌ها زن غربی از مسجد روحانی زاید آل نهیان ابوظبی تحت عنوان چهار‌مین مسجد گرانقدر بعد از حرمین شریفین ومسجدالاقصی، بازدید می‌نمایند که با اعتنا به اینکه این مسجد به روی غیرمسلمانان گشوده میباشد، آنان هم به احترام جای معنوی مسلمان ها با پوشش‌های اسلامی یعنی یک عبای بلند مشکی و پوشش رمز وارد این مسجد می شوند.

هزینهٔ ومساحت مسجد روضه خوان زاید
هزینهٔ تشکیل داد این مسجد 2,167,000,000 درهم امارات بوده‌میباشد. اولی نماز در مسجد نماز عید قربان (عید الأضحی)، سال ۱۴۲۸ هجری قمری موازی با ماه دسامبر ۲۰۰۷ میلادی برگزار شد که هنوز اجرا بناء مسجد بطور بی نقص نقطه پایان نیافته بود. مساحت اجمالی مسجد (۴۱۲٬۲۲) متر مربع میباشد،

به غیر از دریاچه‌های گوشه و کنار فرنگی مسجد. مسجد روحانی زاید، سو‌مین مسجد عالم میباشد از منطقهٔ مساحت، و دهمی مسجد دنیا از نظر وسعت و بزرگی مسجد. در سال ۱۹۹۶ میلادی، به دستور روضه خوان زاید بن شاه آل نهیان حکم دهنده وقت امارت ابوظبی امر سازه این مسجد صادر شد. مسجد روی تپه‌ای به‌طول ۹ متر از سطح زمین سازه شده است.

قبه‌ها ومناره‌های مسجد
طبق تحقیق‌های انجام یافته از سوی سازمان کنفرانس اسلامی (منظمهٔ مؤتمر اسلامی) از راءس ابحاث تاریخ و فوت‌و‌فن (قبه) أصلی (رئیسی) مسجد روحانی زاید، تبارک‌ترین و اولیه (قبه) درجهان میباشد به طول (۸۳) متر، و قطر داخلی آن (۸ر۳۲) متر است، و از دید مساحت نیز مسجد روضه خوان زاید بعداز حرمین شریفین سومی مسجد عالم محسوب میشود.

همینطور (ارسیکا) تأکید کرده اند که وزن قبهٔ اساسی هزار بدن میباشد، و از زخارف و گچ‌بری عجین گردیده با الیاف نباتی که از شاهکارهای فوت‌و‌فن و اساتید مراکشی میباشد و مخصوصاً برای مسجد تنظیم و تصمیم گردیده درست شده‌میباشد، به اضافهٔ آیاتی از قرآن مجید بر روی دیوارهای آن حک گردیده و قبهٔ اساسی مسجد را تزیین نموده‌میباشد. عدد گنبدهای مسجد (۵۷) گنبد میباشند که به وسعت‌های گوناگون و گوناگون میباشد و بر راز رواق‌ها فرنگی، و مداخل مهم و جانبی قرار دارا‌هستند، به طور کاملً با رخام و مرمر سپید واعمال گچ‌بری بسیار زیبایی پوشانده‌میباشد، گنبد مسجد روحانی زاید در ابوظبی، یکی‌از تعالی‌ترین گنبدهای مو جود در عالم شناخته شد.

تصنیف بزرگی مسجد از نظر عمرانی در شمار د‌همین مسجد عالم اسلامی آمده‌میباشد، گنجایش مسجد ۴۰۹۶۰ هزار نفر نمازگزار در یک وقت میباشد. همینطور از معالم جاذبه‌ای مسجد وجود چهار مناره که طول هر مناره (۱۰۶) متر میباشد، و در چهار رکن از صحن فرنگی مسجد قراردارد و بر زیبایی مسجد افزوده‌میباشد.

پهنای (قالی‌کوچک) «سجاده» قاعهی اساسی مسجد (۷۱۱۹) متر مربع میباشد، و یکی‌از تبارک‌ترین سجاده‌های دنیا میباشد، این قالی‌کوچک یکی شاهکارهای مصمم تعالی اهل ایران (علی خلیقی) میباشد، درین قالی کوچک (سجاده) ۳۵ بدن پشم و پنبه و ابریشم به شغل رفته‌میباشد. در ایجاد کرد این سجاده ۱۲۰۰ نفر از حرفیین از نیشابور کمپانی داشته أند. این فرش والا به دست هنرمندان اهل ایران برای مسجد روحانی زاید بافته شده است، و نیز مطرح ترین لوستر دنیا نیز به وسیله کمپانی‌های اروپایی تشکیل‌شده‌میباشد. همینطور نائب رئیس شهر‌دار ابوظبی ذکر نموده‌میباشد که گنبد مسجد روضه خوان زاید در ابوظبی، یک کدام از وسیع ترین گنبدهای جانور در عالم شناخته شده است. این گنبد (قبه) با طول ۸۳ متر وقطر داخلی ۳۲٫۸ متر و با قطر فرنگی ۴۲ متر، مطرح ترین گنبد دنیا میباشد و وزن این گنبد بیش تر از یک هزار بدن میرسد.

مسجد پادشاه احمد ((به ترکی استانبولی: Sultan Ahmet Camii)) مسجدی میباشد مسجد قبا مشهد که در شهر استانبول واقع شده است. این مسجد یکی زیباترین شاهکارهای معماری اسلامی میباشد که به انگیزه وجود کاشی‌های آبی‌رنگ در پیاده سازی داخلی به «مسجد آبی رنگ» نیز آوازه دارااست.

تاریخچه
این مسجد طی سالهای ۱۶۰۹ تا ۱۶۱۹ به فرمان فرمانروا احمد اولیه سازه شد و به همین برهان بعد از مرگ او آدرس مسجد قبا مشهد مسجد را مسجد پاد شاه احمد نامیدند. او در همین مسجد دفن شده است. این مسجد در کهن‌ترین نصیب استانبول واقع گردیده که‌این حوزه‌ در پیش از سالهای ۱۴۵۳ (میلادی) راءس قسطنطنیه، پایتخت امپراتوری بیزانس، محسوب می‌شده است. این مسجد در اطراف رزرو مسجد قبا مشهد هیپودروم قسطنطنیه واقع شده است و تا کلیسای بلندمرتبه مسیحیان با اسم ایا صوفیا مسافت اندکی داراست.

این مسجد در یک‌سری قدمی سرای توپقاپی جای‌دارد، کاخی که محل اقامت پادشاهان عثمانی تا سال ۱۸۳۵ بود و تنها تا حاشیه دریا بسفور یک سری دقیقه‌ای مسافت دارااست. در شرایطی‌که از دریا به مسجد نگاه نمایید، گنبدها و مناره‌های مسجد شماره تلفن مسجد قبا مشهد در قسمت کهن شهر پر رنگ میباشند و غرض سازندگان هم ساخت‌و‌ساز اینگونه دیده‌انداز زیبایی بوده‌میباشد.

این مسجد به عمد در مقابل عمارت ایا صوفیا تشکیل شده تا آرم دهد که معماران عثمانی و مسلمان می توانند رقبای سرسختی برای اجداد مسیحی خویش باشند. با این وجود، معمار نتوانسته گنبدهایی بزرگتر از گنبد عمارت ایا صوفیا بسازد و به همین ادله عملکرد کرده با تهیه ظریف حالت گنبدها، شبه گنبدها و مناره‌ها جلوه‌ای خوشگل را پدیدآورد. علی‌رغم عملکرد معمار، بعدها ساختمان کوچکتر از بعدها عمارت ایا صوفیا میباشد که‌این مورد فرمانروا احمد را بسیار خشمگین کرد؛ به این ترتیب دو عمارت اثرها تاریخی و معماری بسیار ارزنده‌ای می باشند که جلوه‌ای اختصاصی را به‌این قسمت از شهر میدهند.

در غرب این مسجد را با اسم مسجد کبود میشناسند چرا‌که در نگارگری‌های طرح داخلی از رنگ آبی‌رنگ به کارگیری متعددی شده است. با این وجود، این نگارگری باطن مسجد بخشی از دکور داخلی اساسی نبوده و امروزه آن را از دکور داخلی حذف کرده‌اند؛ براین اساس دکور داخلی مسجد دیگر منحصراً آبی‌رنگ وجود ندارد.

سده فار محمد آقا، معمار فرمانروا احمد فرمان داشت تا در ایجاد کرد زیباترین و مجلل‌ترین جای عبادت مسلمانها در دنیا از هیچ تلاشی فروگذار نکند. ساختار اساسی مسجد نسبتاًً مشابه مکعب میباشد که ارتفاع و پهنا آن ۵۳ و ۵۱ میباشد. جهت‌گیری مسجد به سیرتکامل‌ای میباشد که هنگامی مسلمانها نماز به پا می‌نمایند، رو به سمت مکه داشته باشند و «محراب» در روبرویشان قرار داشته باشد.

معماری

نگاهی با جزییات بیشتر به صحن داخلی

یکی بخش‌های فرش
در بنا شده در بالای مکعب دسته‌ای از گنبدها و شبه گنبدها محیط را تسخیر می‌نمایند و به سمت گنبد اساسی نقط ی اوج میگیرند، گنبد اساسی ۳۳ متر قطر و ۴۳ متر طول داراست. جلوه آخری یک هماهنگی بصیرت زیباست که دیده را به سمت انتهای گنبد هدایت می‌نماید.

مسجد فرمانروا احمد صرفا مسجد ترکیه‌میباشد که شش مناره دارااست. هنگامی تعداد مناره‌ها اعلام شد، جمع‌ای از فرمانروا نقد کردند و او را به انگیزه پیروی از شش مناره مسجد الحرام در مکه شماتت نمودند. او با پرداخت پولی، مناره هفتم مسجد کعبه را ایجاد کرد تا این انتقادها را آهسته نماید.

به دور تا به دور صحن مسجد در زیر‌ترین نصیب به وسیله ۲۰۰۰۰ کاشی سرامیک دست ساخته تزیین شده است که‌این سرامیک‌ها در ازنیک (نیشای باستان) تشکیل‌شده‌اند. نصیب بالایی نگارگری شده است. بیشتراز ۲۰۰ پنجره شیشه‌ای روشنایی را به باطن صحن مهم هدایت می‌نمایند و از لوسترهای گرانقدر نیز برای نورپردازی مسجد امداد گرفته شده است. در دکورا سیون از آیاتی از قرآن مستعمل‌میباشد که بخش اعظمی از آنان به خط سید کاظم غباری نوشته‌اند که گران قدر‌ترین خطاط آن مجال بوده‌میباشد. صحن اساسی فرش شده است و این فرش‌ها در طی مقتضی ردوبدل می گردند.

مهم ترین نصیب صحن داخلی «محراب» میباشد که از مرمری با تراش دقیق و کنده کاری درست شده و دیوارهای کناری آن از کالا سرامیک میباشد. در سمت راست محراب «منبر» جای دارد که امام جماعت در حین خطابه به هنگام نماز ظهر یا این که در روز آدینه یا این که روزهای تعطیل بر روی آن می‌ایستد. پیاده سازی صحن مهم به سیرتکامل‌ای میباشد که حتی در طول آشفتگی تمامی اشخاص بتوانند امام جماعت را ببینند و سخنانش را بشنوند.

هر مناره سه بالکن دارااست و تا چند روز قبل «مؤذن» می‌بایست پنج توشه در روز از یک پله مارپیچ باریک عبور میکرد تا اذان بگوید. امروزه از یک سیستم بلندگو استعمال می شود و صدای اذان که به وسیله مساجد همجوار نیز اکو میشود در اکثر اوقات بخش ها کهن شهر به گوش میرسد. توده متعددی از عموم شکاف و گردشگران در وقت غروب در پارک روبروی مسجد توده می شوند تا صدای اذان مغرب را بشنوند و با غروب آفتاب، نورپردازی زیبای صحن مسجد را تماشا نمایند.

مسجد رنگونی‌ها یک کدام از دیدنی‌ مسجد قبا مشهد دقت‌ترین جاهای جالب استان خوزستان میباشد که در آبادان جای‌دارد. عمر مسجد به دهه ۱۲۹۰ هجری خورشیدی بازمی‌خواهد شد و بنای آن با هم اکنون‌و‌هوای هندی خویش، برای آدرس مسجد قبا مشهد گردشگران جذابیت متعددی دارااست. مسجد رنگونی‌ها که در مسافت مقداری از اروندرود جای‌دارد، گزینه بازسازی و تجدید بنا واقع گردیده‌است.

با اعتنا به بها تاریخی و معماری، مسجد رنگونی‌ها در تاریخ ۹ فروددین ماه رزرو مسجد قبا مشهد ماه ۱۳۷۸، به شماره ۲۲۸۹ در فهرست اثرها ملی کشور‌ایران به تصویب رسید.

تاریخچه مسجد رنگونی‌ها
اسم آبادان گره‌ی دائمی با صنعت نفت خورده میباشد. شماره تلفن مسجد قبا مشهد بخش اعظمی از بناها،‌ حادثه‌ها و یادگارهای آبادان به‌شکلی با وجود پالایشگاه نفت رابطه دارا هستند. مسجد رانگونی‌ها یا این که آن‌سیرتکامل که آبادانی‌ها میگویند، رنگونی‌ها، با معماری هندی و به عملکرد رانگونی‌های اهل برمه در آبادان ایجاد شده است. البته در بین آبادان تا هند و رانگون که مسافت فراوان بود!

روایت از این قرار بود که بعداز پیدا شدن نفت در مسجدسلیمان، بایستی پالایشگاهی ساخته می شد. توصیه انگلیسی‌ها سبک پالایشگاه برمه بود که پیش از این تجربیات‌ همیاری با آنها‌را داشتند. آبادان در استان خوزستان برای تشکیل داد پالایشگاه تعیین شد؛ چون در کنار رودخانه‌ کارون قرار داشت و میشد اسکله‌ای برای صادارات نفت در کنار آن تشکیل داد. به این ترتیب، انگلیسی‌ها تنی چند از مهندسان و کارگران برمه‌ای را به آبادان آورده بودند تا از تجربیات‌ آنها در صنعت نفت منفعت ببرند.

وقتی که پالایشگاه شروع به عمل کرد، اشخاص متعددی از شهرها و کشورهای متعدد به‌این شهر مسافرت کردند. بخشی از این مهاجران نیز از سرزمین‌های هند، پاکستان و برمه بودند که در حال حاضر میانمار نامیده می شود. مسجد رنگونی‌ها در به عبارتی فرصت‌، مجاورت پالایشگاه و با یاری مالی آن برای مسلمان ها مهاجر رانگون ساخته شد. تشکیل داد این سازه از سال ۱۲۹۱ اساس‌ریزی شد و حدود هفت سال ادامه داشت و بالاخره در سال ۱۲۹۹ تمام شد.

معماری مسجد رنگونی‌ها
معماران مسجد رنگونی‌ها اهل هند بودند؛ براین اساس معماری مسجد به‌مدل هندی میباشد. این مسجد چهار گنبد خرد و دو مناره داراست. نمای بیرونی آن با سیمان تزیین گردیده و بسیار رنگارنگ میباشد. نقش و نگارهای نمای بیرونی نیز پر رنگ می‌باشند.

تزیین مسجد شاید گچ‌بری به‌لحاظ رسد، البته در واقع با سیمان تزیین گردیده و به‌عبارتی آرایه‌های آن سیمان‌بُری میباشد. همینطور آینه که یکی‌از موادتشکیل دهنده معماری اهل ایران برای تزیین کاخ‌ها و امامزاده‌ها میباشد، در تزیین مسجد رَنگونی‌ها به‌شغل رفته میباشد. به حیث می رسد بخشی از مصالح ساختمانی را مثلا رنگ، از هند به کشور ایران آورده‌اند.

بنای مسجد از خشت تاسیس شده است و ملاط آهک و گل دارااست و مشتمل بر شبستان، تراس مهم و ماذنه می گردد. در جلوی سازه نقشینه‌ای با عبارت «بسم الله الرحمن الرحیم» را می‌اقتدار روءیت کرد. برای دوری از نفوذ رطوبت به شالوده‌، دو تونل هوا پایین آن ایجاد شده است.

یک کدام از نصیب‌های زیبای این بنای دیرین، محراب آن میباشد. صورت‌های هندسی و نقش‌های اسلیمی با طرح‌های پر رنگ، مملو‌از رنگ‌و‌طرح محراب را درمیان گرفته‌اند. این پیاده سازی به‌سیرتکامل‌ای میباشد که تماشای فردوس را در خیال و خاطر بشر زنده می‌نماید. آن گاه می‌رسیم به بنا‌ سقف که مخلوط جالبی از لوله های نفت، ریل راه و روش‌آهن و آرماتور دارااست. ریل‌ها، تیر فرعی و لوله‌ها، در موضع تیر اساسی میباشند.

سقف مسجد رنگونی‌ها تحمل و مقاومت بسیار بالایی دارااست. با اینکه در زمانه نزاع به سقف شبستان خمپاره خورد، فقط یک ترک ۷۰ سانتی‌متری در راءس ساخت‌و‌ساز شد و در تیزه‌ قوس‌ها سوراخ خوردگی چشم میشود. خوشبختانه سقف و سازه جراحت دورازشوخی ندیدند.

بازسازی
هرچند مسجد رنگونی‌ها آیتم تجدید بنا واقع شد‌ه‌است؛ دوست داران به جا مانده فرهنگی از بازسازی سازه شادمان نیستند. این اشخاص معتقد می باشند رنگ‌آمیزی و تزیین این سازه بها بخش اعظمی دارااست و وجه تمایز مدل معماری هندی میباشد. البته متاسفانه در مرمتی که صورت گرفته، دقت کافی بدین نکته وجود نداشته میباشد و مصالح و رنگ‌های تازه مبتنی بر با مصالح و رنگ اساسی سازه نیستند.

نکات بازدید از مسجد رنگونی‌ها
قابلیت و امکان بازدید از مسجد رنگونی‌ها در تک تک ارتفاع سال نیست و صرفا در مواقع خاصی درهای آن به روی مردم گشوده میشود.
مسلما قبل از مبادرت برای بازدید، با برقراری تماس با اداره ارثیه فرهنگی، توریسم و صنعت های دستی آبادان از سا‌عتها فعالیت مسجد رنگونی‌ها باخبر گردید.
بازدید از مسجد رنگونی‌ها تا اینک (سال ۱۴۰۰) مجانی بوده میباشد.
اثر ها تاریخی به جا مانده آدم می باشند. آنها‌را قدر بدانیم و از وارد آوردن هرگونه زخم به آنان جداگانه جلوگیری کنیم.

تاریخانه از اثر ها باستانی دامغان میباشد که بر اساس تحقیق‌های مسجد قبا مشهد اداره تک تک باستان‌شناسی، قبل از احاطه اعراب بر جمهوری اسلامی ایران، آتشکده بوده و بعداً به مسجد تبدیل شده است. ساختمان بنای مجدد آدرس مسجد قبا مشهد آن مرتبط با سده دوم هجری میباشد و طرز ساختمان آن نیز به طریق بناهای زمان ساسانیان میباشد. تاریخانه در ترکی به معنای منزلٔ خداست.

معماری

نمایی از رواق‌ها
این مسجد مثالٔ بسیار خوشگل و جامعی از مساجد سده‌های رزرو مسجد قبا مشهد آغازین اسلام به‌شمار می‌رود. نحوهٔ معماری مسجد برگرفته از معماری ساسانی میباشد. ساختمان مسجد حاوی یک صحن یا این که تراس مرکزی میباشد که پیرامون آن را رواقهای سرپوشیده دربر گرفته‌میباشد. شبستان مسجد بر روی هجده ردیف مدور (سه ستون شش تایی) پایدار شده است که‌این ردیف‌ها شماره تلفن مسجد قبا مشهد یک متر و نیم قطر دارا‌هستند و از لحاظ خصوصیت‌های معماری همچون ردیف‌های کاخ‌های ساسانی می‌باشند. طاق‌های مسجد از خشت میباشد و به طاق‌های زمانٔ قبل از اسلام، یعنی قول ساسانی شباهت و همسانی بسیار دارااست.

ردیف
درین مسجد ردیف‌هایی مدور جای‌دارد که با آجرهایی به ارتفاع ۳۵ و به پهنا ۳۴ و ۷ سانتی‌متر تشکیل شده و به اسم «چهل ردیف» دارای شهرت میباشد. تعداد ردیف‌ها ۲۶ عدد میباشد که ۱۸ ردیف آن دریک سمت و ۵ ردیف در سمت دیگر و ۳ ردیف در مقابل قرار گرفته‌میباشد. دور و بر هر ردیف نزدیک به ۵ متر و بلندای آن از سطح زمین تا محلی که طاق‌ها برآن پایدار شده است ۲/۸۴ متر و تا پشت بام ۶ متر میباشد. طاق‌های این ساختمان با سپری شد فرصت فرو ریخته بوده که از محل وجوه گردآوری‌آوری گردیده از عموم شهر با آجر ناپخته بر طاق‌های سابق الذکر سقف زده‌اند.

محراب
در سمت مغرب مسجد در میان ۶ دهانه و طاق، یک دهانه و طاق والا‌تری به ارتفاع ۱۲/۱۴ متر و پهنا ۰۳/۵ متر وجود داراست، که اثرها محراب و منبر مسجد درین دهانه چشم میگردد. پهنا هر کدام از شش دهانه یا این که تراس که در طرفین دهانه وسطی واقع گردیده‌اند ۳۶/۶ متر میباشد. صحن مسجد به طور تقریبً مربع صورت و به ارتفاع ۲۷ و پهنا ۲۶ متر میباشد.

مناره
پیرو سده‌ها، تاریخانهٔ دامغان بارها بازسازی و نوسازی شده است. مناره‌های آجری در زمان سلجوقیان به این موسسه افزوده شده است که در حال حاضر ۲۵ متر طول دارااست و بدنهٔ آن با آجرکاری تزیین شده است.[۳] طبق کتیبهٔ کوفی مسجد، مناره به سعی بختیار بن محمد، در قرن پنجم هجری تاسیس و به دستهٔ تاریخانه لینک و پیوند خورده‌میباشد.[۳]

در جنب مسجد تاریخانه سمت شمال مناری وجود داراست که با خشت تشکیل‌شده‌میباشد. طول این منار ۲۶ متر میباشد و ۸۶ پله از درون دارااست، دور و اطراف آن در ذیل نزدیک به ۱۳ متر میباشد و به نسبت طول منار از سطح زمین از دور و اطراف آن کاسته می‌گردد به‌طوری‌که به دور منار در صدر ۸/۶ متر میباشد، این منار مرتبه ندارد و از روی زمین مدور تشکیل‌شده. نقوشی از خشت در روی منار می‌باشد که به منزلهٔ نما و تزیین آن به حساب میآید، در طول ۵/۱۰ متری کتیبهای از خشت به خط کوفی میباشد به پهنا ۳۰/۱ متر که تنها «الامیر السید الاجل» آن را خوانده‌میباشد. آجرهایی که در ساختمان داخلی به شغل رفته به قطر ۴ تا ۵/۴ سانتی‌متر و به ارتفاع و پهنا ۲۲ سانتی‌متر و آجرهایی که در تزئینات فرنگی استفاده شده به ارتفاع ۵/۱۷ و به پهنا ۱۷ و به قطر ۵/۳ سانتی‌متر میباشد.

بلندای این منار در قدیم بیشتر بوده و بیان کننده در تاثیر زمین لرزه قسمتی از بالا و کلاهک آن فروریخته‌میباشد، بانی این منار بختیار بن محمد قاضی ایالت قومس و ممدوح منوچهری دامغانی میباشد که منار مسجد جامع سمنان نیز از بناهای او به‌شمار می‌رود.

مسجد جامع شافعی کجاست؟
نشانی: استان کرمانشاه، شهر کرمانشاه، میدان طالقانی (جوانشیر)، مسجد قبا مشهد بلوار جوانشیر، راسته بازار (اکران روی نقشه)
ورودی مسجدی با دو مناره و حیاط کاشی‌کاری

مسجد جامع شافعی در راسته بازار کرمانشاه (تاریکه بازار) قراردارد و از یک‌سو به میدان جوانشیر و از سوی دیگر به تاریکه بازار منتهی می شود.

مسیر دسترسی به مسجد جامع شافعی
برای بازدید از مسجد جامع شافعی می بایست به میدان جوانشیر کرمانشاه بروید. آدرس مسجد قبا مشهد از میدان جوانشیر، گنبدها و مناره‌های مسجد نمایان می شود. منش دسترسی به مسجد، از خیابان، از روش کوچه‌ای میباشد که رزرو مسجد قبا مشهد در ضلع جنوب‌شرق میدان جای دارد.

برای دسترسی بدین نقطه از شهر می توانید از همگی وسایل شماره تلفن مسجد قبا مشهد نقلیه همگانی اعم از اتوبوس‌ و ماشین کرایه ای‌ به کارگیری نمایید. همینطور در شرایطی که می خواهید با خودرو فردی به بازدید از مسجد شافعی بروید، نگران مکان پارک نباشید؛‌ به این دلیل که درین حیطه فضای کافی برای پارک خودرو وجود داراست.

معرفی مسجد جامع شافعی
مکانی مذهبی با ردیف های متفاوت و تزیینات زیاد

مسجد جامع شافعی، مسجد جامع اهل سنت در کرمانشاه میباشد که مثال‌ای از شاهکار معماری اسلامی به شمار می‌رود. این شاهکار معماری بوسیله عده ای از خیران اهل سنت تشکیل شده و از مهمترین مساجد مسلمانها اهل تسنن به حساب می آید. در واقع، در محل کنونی مسجد شافعی، زائرسرایی قرار داشت که با کوشش و امداد تنی چند از مردمان نه و بازهد اهل سنت، به سرپرستی «مرحوم حاج ملاسید حسین مسعودی» در سال ۱۳۲۴ هجری خورشیدی در شهر کرمانشاه خریداری و مسجد جامع ساخته شد.

تاسیس این سازه وامدار امداد‌های دنیوی و معنوی اشخاص خیری نظیر «خلیفه محمد با تقوا محمدی»، «حاج خلیفه سیدعلی نقشبندی»، «حاج جعفر شریفی»، «حاج احمد مدللی»، «میرزا حبیب بلندی»، «حاج علی محمد شیانی» و عده دیگری از مسلمان ها کرمانشاه میباشد. آنها در هواخواهی هزینه‌های ایجاد کرد مسجد در زمان‌فرصت 1 سال از هیچ همت و کوششی دریغ نکردند. مسجد باشکوه شافعی از آن مجال تاکنون در درحال حاضر گسترش و زیباسازی بوده میباشد.

معماری مسجد جامع شافعی
مسجدی به مدل معمار عثمانی با یک سری گنبد و مناره

مسجد شافعی که مساحتی بالغ بر ۱,۰۶۰ متر مربع دارااست، با معماری فوق‌العاده قشنگ و اصیل اسلامی تشکیل شده؛ معماری که از مساجد کلاسیک عثمانی الهام گرفته گردیده است. گنبد و نیم گنبدهای گسترده بلند و پایدار، مناره‌های قلمی نوک‌تیز، تزیینات و جزئییات نگارگری‌های باطن سازه، کتیبه‌هایی به خط طغرا، ردیف‌های ضخیم و فضای مرکزی مرتفع پایین گنبد اسلامی تمامی نماینگر بارز از این مثال مساجد می باشند و هرکسی را به حافظه معماری زیبای مساجد سرزمین زیبای ترکیه می‌اندازند.

اگرچه مسجد جامع شافعی در ظواهر مانند دیگر مساجد جمهوری اسلامی ایران به لحاظ میرسد؛ معماری داخلی تماما متفاوتی دارااست؛ به‌خصوص گچ‌بری‌های منحصربه‌شخصی که روی آنان آیه‌ها قرآن مهربان نگاشته شد‌ه‌است.

این مسجد،‌ بنا‌ای فلزی دارااست و از نوع سیستم طاق ضربی تاسیس شده است. نمای فرنگی سازه با سنگ تراورتن سپید نگاه‌ها را به خویش خیره می‌نماید. یکی‌از سه مناره این مسجد، کهن و دو مناره دیگر معمولی و طلایی رنگ می‌باشند.

مسجد جامع عتیق کهنترین مسجد شیراز می باشد که مسجد آدینه یا این که جمعه نیز نامیده می شود. بنای اول این مسجد در سال ۲۸۱ هجری قمری در حین عمرو لیث صفاری تشکیل‌شده‌میباشد. بعد ها فرمانروا اسحق اینجو در سال ۷۵۲ هجری قمری ساختمانی فی مابین مسجد سازه کرد که آن را خدایخانه یا این که دارالمصحف می‌نامند و جای مراقبت قرآن مجید و جای قرائت آن بوده‌میباشد. کتیبه سنگی آن از مثال‌های ارزنده هنر خطاطی به‌شمار می‌رود. این کتیبه به خط یحیی الجمالی الصوفی خطاط نام دار مجال فرمانروا اسحق درج شده و دربردارنده جملاتی در شان قرآن مجید میباشد.

این مسجد اولی هسته مذهبی در شهر شیراز میباشد که مستقل از همت مذهبی نقش اجتماعی-سیاسی نیز داشته‌میباشد و به همین عامل دارنده ۶ ورودی در اضلاع متعدد هست که مهمترین آن ورودی ضلع شمالی میباشد که در زمان صفویه مرمت گردیده است.[۱]

باورهای عموم
عموم شیراز بر این اعتقادوباور میباشند که در ذیل خدایخانه اژدهای خفته (عصای موسی) وجود داشته‌میباشد .(عام)
بر این اطمینان می باشند که قبله پیش از تغییر تحول بدین سمت بوده و بدین مسجد مسجدالاقصی نیز می گویند .(خاص)
این مسجد تغییر و تحول کاربری داده گردیده و آغاز آتشخانه بوده‌میباشد .(خاص)
عیسی در‌این مسجد به همپا میکائیل و اسرافیل نزول کرده‌میباشد. (خاص)
دیوار ندبه
در سمت جنوب این مسجد دیواری قرار گرفته که به دیوار ندبه دارای شهرت میباشد؛ برای تمایز این دیوار با بقیه دیوارها نشانه تک پیک یا این که سرو به طور کاشی کاری آبی رنگ رنگی معین شده است.

گفته می شود این دیوار محلی بوده که درخشان در هنگام عروج رسول از این محل جنبش کرده‌میباشد.

خدایخانه (دارالمصحف)
اواسط ایوان مسجد دارالمصحف یا این که خدای منزل یا این که کعبه ثانی یا این که بیت‌المقدس یا این که دروازه مجال جای دارد. عمارت خدای منزل و تراس‌های آن، دارنده ۱۲ متر ارتفاع و ۱۰ متر پهنا میباشد و مساحت اتاقی که در میانه آن قرار گرفته‌میباشد به بعدها ۸ متر ارتفاع و ۶ متر پهنا میباشد که از سنگ و گچ درست شده‌میباشد.

در ضلع شرقی و غربی این اتاق، دو سنگ مشبک قراردارد و در دو ضلع جنوبی و شمالی آن، هر مورد یک در ورودی میباشد که بر روی در ضلع شمالی خاتم‌کاری انجام یافته‌میباشد. در چهار کناره خدای منزل، چهار ردیف مدور فروشگاه مانندی وجود دارااست که نمای بیرونی آن از سنگ‌های مکعب صورت خشت مانندی میباشد که لابه لای آن سنگ‌های رنگین به عمل رفته و با گچ نصب شده است و روی سنگ‌های ازاره تحت نیز نقش و نگارهایی چشم میگردد.

بر بالای این عمارت، کتیبه‌هایی به خط ثلث مشتمل بر اشعار عربی در وصف قرآن درج شده‌میباشد و شالوده این ساختمان تنها برای نگارش قرآن بوده‌میباشد چون در طی‌های قدیم چاپخانه وجود نداشته‌میباشد؛ لذا این عمارت برای کاتبان و حافظان قرآن در سال ۷۵۲ هجری قمری در حین سلطان روحانی ابواسحاق اینجو ساخته شد و صرفا یک توشه در ۱۳۱۶ شمسی بازسازی شد. و فعلا در سال ۱۳۹۷ حدود ۶۰ سال میباشد که در هم اکنون نوسازی میباشد به شکلی که امکانات نوسازی خویش مستلزم تجدید بنا میباشند.[۲]

در حین‌های بسیار قدیم که مسافرت حج بوسیله کاروان اجرا می شد و حجاج حدود ۲ ماه در رویه بودند قابلیت و امکان ارسال شیخ همواره مو جود عدم وجود و به جهت ابهام پروسه حج از مسجد عتیق تحت عنوان مسجد الحرام و خدایخانه تحت عنوان کعبه به کارگیری میشد تا یادگرفتن بی نقص و عملی به حجاج داده گردد.

درین عمارت یک جلد قرآن ۳۰ پاره جزء به جزء مرتبط با زمان فرمانروا اسماعیل صفوی که در کناره مجموع صفحه ها آن نوشته مسجد جامع عتیق و یکسری قرآن تک جزئی وجود داشته‌میباشد. در حال حاضر مجموع این قرآن‌ها در موزه پارس شیراز محافظت می گردند.

قبل از اسلام
جستجو‌های باستان‌شناسی نشانه میدهد که بنای این مسجد بر روی عبادتگاه کهن قرار گرفته‌میباشد؛ البته به انگیزه محدودیت در جستجو‌ها، مشخص و معلوم وجود ندارد که‌این عبادتگاه دقیقاً وابسته به کدام زمان میباشد؛ البته این بدیهی میباشد که طرح مسجد جامع عتیق از الگویی ماقبل خویش سود کرده‌میباشد.

مسجد جامع گوهرشاد (تأسیس:۸۱۸-۸۲۱ق) تاثیر تاریخی به مکان مسجد قبا مشهد ما‌نده از عصر تیموری و از مساجد مشهور کشور ایران میباشد. این مسجد حالا جزئی از مقبره رضوی به حساب میآید.

عمر تاریخی، مدل معماری و زیبایی‌های هنری، مسجد گوهرشاد آدرس مسجد قبا مشهد را یکی‌از جاذبه‌های مذهبی تاریخی و فرهنگی آیتم دقت و بازدید باستان شناسان، جهانگردان و دیگر عشق‌مندان نموده است. قیام عموم علیه سیاست‌های رزرو مسجد قبا مشهد فرهنگی رضاخان درین مسجد و اتفاق ها سپس را نیز می‌قدرت از دلایل شماره تلفن مسجد قبا مشهد آوازه این مسجد دانست.

بانی
نوشته ی علمیٔ مهم: گوهرشاد
تاسیس مسجد در سال ۸۱۸ق موازی ۷۹۴ش با عملکرد گوهرشاد، دختر امیر غیاث الدین ترخان، همسر شاهرخ فرزند تیمور گورکانی و در زمانه استانداری پسرش بایسنقر میرزا، در ضلع جنوبی بقاع رضوی استارت شد و در سال ۸۲۱ ق/۷۹۷ش به اتمام رسید.[۱] هرچند اعتمادالسلطنه سال ۸۲۰ق را بیان کرده؛[۲] البته در تفصیل کتیبه‌ها، تاریخ ۸۲۱ق را آورده میباشد. شاید تاریخ اتمام سازه را ۸۲۰ق و خاتمه تزئنیات مسجد را ۸۲۱ق دانسته میباشد.[۳]

گوهرشاد (۷۸۰-۸۶۱ق) یک کدام از زنان نام دار بعدازظهر تیموری و آیتم احترام امیر گورکانی بود و در کارها مملکتی آیتم مشورت کردن قرار می‌گرفت. او در هرات به قتل رسید و در مکتب گوهرشاد هرات در کنار مزار شوهرش شاهرخ میرزا و فرزندش بایسنقر میرزا مدفون شوید. مکتب و خانقاه هرات نیز از اثر ها اوست.[۴] اسم وی در دو محل از بنای مسجد، یکی‌از در بالای درِ ورودی تراس دارالسیاده و دیگری در کتیبه تراس مقصوره با خط شاهزاده بایسنقر میرزا با کاشی معرق تحت عنوان بانی مسجد نگاشته گردیده‌است.[۵]

سازه و بنّا
این مسجد، مطرح ترین مسجد از دید حجم در گروه بناهای آستان قدس رضوی میباشد که صحن آن با ۲۸۵۰ مترمربع مساحت از لحاظ عمر، دیرین‌ترین صحن بوده و در جنوب بقعه امام رضا(ع) تاسیس گردیده‌است. تشکیل داد بنای مسجد جامع گوهرشاد بوسیله معمار مشهور بعدازظهر تیموریان، قوام الدین بن زین الدین شیرازی و با به کارگیری از خشت و گچ و به طریق معماری اسلامی در شرق شکل گرفت.[۶]

نمایی کلی
مسجد گوهرشاد مرکب از یک صحن، چهار تراس، یک گنبد فیروزه‌ای، دو گلدسته و هفت شبستان میباشد. این مسجد به دلیل عمر تاریخی، مدل معماری و زیبایی‌های هنری، از مهم ترین اثرها باستانی مشهد و صنعت معماری جمهوری اسلامی ایران به حساب می‌آید. مسجد گوهرشاد تحت عنوان یکی‌از جاذبه‌های مذهبی تاریخی و فرهنگی آیتم دقت و بازدید باستان شناسان، جهانگردان و دیگر عشق‌مندان بوده میباشد.[۷]

حجم آحاد مسجد گوهرشاد ۹۴۱۰ مترمربع میباشد و از سمت شمال با پهنا ۸۷ متر به رواق دارالسیاده و دارالحفاظ، از جنوب با پهنا ۶۵/۹۸ متر به صحن قدس، از شرق با ارتفاع ۳۰/۱۰۹ متر به رواق امام خمینی (صحن موزه دیرین) و از غرب با ارتفاع ۱۰/۱۰۷ متر به بست روحانی بهایی محصور گردیده است. صحن مسجد به طور تقریب مربعی میباشد به مساحت ۲۸۵۰ متر به نحوی که ۳۰/۵۶ متر ارتفاع و ۶۵/۵۱ متر پهنا داراست و از لحاظ حجم، نهمی صحن از تیم ده صحن سابق و تازه در اماکن متبرکه رضوی میباشد.[۸]

این مسجد از لحاظ استحکام سازه و خصوصیت‌های معماری اسلامی همانند کاشی‌کاری‌های معرق و غیرمعرق و مرقم و غیرمرقم و مقرنس و گچ‌کاری و دیگر تزئینات هنری و مشخصه‌های معماری سنتی، بی‌نظیر و ممتاز دانسته شد‌ه‌است.[۹]

بازسازی‌ها
نصیب‌های گوناگون این مسجد، بارها آیتم نوسازی و تعمیر قرار گرفته میباشد. یکبار در بعدازظهر صفویه، بعداز حمله ازبکان، آسیبی بدون شوخی به مسجد وارد شد که سلطان عباس به نوسازی آن عملکرد گماشت. در سال ۱۰۸۳ق هم بر تاثیر ز‌لزله خراسان، بر قسمت‌هایی از بنای مسجد باخت‌هایی وارد آمده بود نیز اقدامات مرمتی شکل گرفت و فساد‌های ناشی از تهاجم افغان‌ها و کودتا ملک محمود سیستانی نیز در پیمان افشاریه و قاجاریه برطرف شوید.[۱۰]

گنبد تراس مقصوره که به واسطه حجم دهانه در ز‌لزله‌های شدید و با سپری شد مجال مجروح و یکسری توشه بازسازی گردیده بود، در سال ۱۳۳۹ش به خواسته تجدید بنا مهم تخریب شوید و ایجاد کرد آن مجددا بوسیله معماران اهل ایران و تحت لحاظ مهندس عباس آفرنده و با رعایت به عبارتی خصوصیت‌های پیشین و نگهداری خصوصیات اساسی شروع گردیده، در سال ۱۳۴۱ش خاتمه یافت و هم‌زمان سنگ‌های ازاره باطن حیاط مقصوره ردوبدل شد و کف حیاط با سنگ‌های مرمر مفروش شوید و در سال ۱۳۴۵ش بدور ساقه گنبد با کاشی معرق کتیبه‌ای مزین شوید.[۱۱]

بعد از برد انقلاب اسلامی نیز بازسازی‌هایی در قسمت‌های متعدد مسجد جامع گوهرشاد مشهد انجام یافته میباشد و با دسته‌ای از آب‌نما و آب‌خوری در اواسط صحن زینت یافته که بر زیبایی و شکوه مسجد بیش تر از پیش افزوده میباشد.

کاشی‌کاری‌ها
از لحاظ سازه و کاشی‌کاری، این مسجد در جايگاه‌ای ممتاز میباشد و تک تک در و دیوارهای آن مزین به اسماء جلاله، نشانه‌ها قرآنی، روایات شریفه، اشعار و مدح و ثنای ائمه اطهار(ع) می باشد که با خط‌های ثلث، نسخه ها، نستعلیق، کوفی و بنایی خطاطان والا همانند بایسنقر و امامی اصفهانی ترقیم یافته میباشد.