بهترین مرجع مسجد قبا مشهد

رزرو مسجد قبا مشهد مقبره حضرت معصومه(س)، ساختمان‌ها، موقوفات و تشکیلات اداری متعلق به آن میباشد مسجد قبا مشهد که بیشتر آنان در شهر قم میباشد. حضرت فاطمه معصومه(س) در سال ۲۰۱ قمری، شماره تلفن مسجد قبا مشهد 1‌سال بعداز ورود امام‎ رضا(ع) به مرو، اراده خراسان کرد و زیرا به ساوه رسید، مریض شد. موسی ‎بن خزرج اشعری از اشعریان مقیم قم به ساوه رفت و او را به قم آورد و در سرای خود خانه بخشید و بعداز مدتی حضرت معصومه(س) وفات یافت. آدرس مسجد قبا مشهد پیکر فاطمه معصومه(س) را در محلی موسوم به گلشن بابلان به خاک سپردند.

اول قبه بر قبر او بوسیله زینب از زنان علویه ساخته شد و این سازه در طول صفویه شکوه و جلالی یافت. اول بارگاه مرقد، ساخته پاد شاه‎ طهماسب اولیه میباشد. امروزه آستانه حضرت معصومه(س) دارنده ۲ صحن میباشد: صحن عتیق و صحن تازه. همینطور امروزه همه کارها آستانه طبق اساسنامه تصویب شده، با تولیت آستانه میباشد.

حضرت معصومه
نوشته‌ی‌علمیٔ اساسی: حضرت معصومه درود الله علیها
فاطمه معصومه(س)، (م ۲۰۱ق/۸۱۶م) دختر امام موسی کاظم(ع) میباشد. وی در سال ۲۰۱ق/۸۱۶م، 1‌سال بعد از ورود امام رضا(ع) به مرو، اراده خراسان کرد و زیرا به ساوه رسید مریض شد. موسی‌‎بن خَزرَج اشعری اورا به قم پیروزی و در سرای خود بومی کرد. [۱] وی در آنجا در عالم رفت و به اعتقاد و باور برخی فاطمه معصومه(س) مسموم شد.[۲] فاطمه معصومه(س) در محلی موسوم به گلشن بابلان (وابسته به موسی اشعری در خارج شهر قم) به خاک ودیعه شد. [۳]

وضعیت مرقد
گلشن بابلان در کنار رودخانه و خارج شهر قم بود. این گلشن حتی‌در قرن های۷ و ۸ق نیز فارغ قم بوده، چون حاکم‎ احمد قمی از شمس‎ الدین صاحب و مالک دیوان خاطر می‎نماید که «‌متوجه شهر قم شد و زیرا به آنجا رسید، در مشهد شریف که خارج شهر میباشد فرود آمد ». همینطور به موجب یک وقف‎طومار از زمان صفویان، بقعه خارج از باروی قم بوده میباشد. در ایامی که شاردن[یادداشت ۱] از قم دیدار می‎‌کرده، دیوار پهن و ستبری از خشت بین ساختمان بقعه و رودخانه کشیده گردیده بوده که به هنگام سرکشی رودخانه، به مقبره آسیبی وارد نیاید.براین اساس در آن زمانه نیز بقعه با رودخانه مسافت چندانی نداشته میباشد، گرچه امروز این مسافت به یک سری صدمتر می‎برسد، ولی این عقب‎ نشینی را نمی‌‎قدرت طبیعی دانست بلکه به گمان کارکشته مسیر رودخانه را بعداً یه خرده تغییر‌و تحول داده‎ اند تا بقاع از جراحت احتمالی مصون بماند.

تاریخچه بنای بقعه
بعد از فوت حضرت معصومه و دفن وی در گلشن بابلان، مدیحه او در زمان تاریخ دستخوش تحول‌های بسیار شد و به ندرت بر حجم و شکوه مقبره و بناهای همسایه آن افزوده گشت تا اینکه این نوحه به شکوه‎مندترین و دارای شهرت‌ترین زیارتگاه‌های کشور ایران بعداز آستان قدس رضوی تبدیل شد. بنای بقعه و مرقد مشتمل بر ساختمان درونی آرامگاه، مرقد و بارگاه میباشد.

ساختمان درونی بقاع
اول سازه
بعداز دفن حضرت معصومه، اشعریان سایبانی از بوریا بر روی مزار وی برافراشتند. این سایبان بر مکان بود تا آنکه زنی به اسم زینب «‌قبه بر راز تربت وی بنیان ». ولی در ارتباط نسب این زینب اختلاف میباشد. حسن قمی مؤلف تاریخ قم (نوشته ۳۷۸ق/۹۸۸م)، اورا دختر امام جواد(ع) و برخی دیگر او‌را دختر موسی مُبرَقع می دانند.[مستلزم منبع] روحانی عباس قمی نیز بر این اعتقادوباور میباشد زینب دختر امام جواد(ع) در قم درگذشت و در بقاع حضرت معصومه(س) به خاک ودیعه شد. ام محمد و میمونه، خواهران زینب نیز در به عبارتی‌جا مدفون شدند.[۴]

سایبانی که اشعریان برافراشتند، می‌‎بایست تا نصفه قرن ۳ق برقرار بوده باشد، چون به تصریح حسن قمی، اخوی زینب یعنی موسی‎‌بن محمدبن علی ‎بن موسی‎ الرضا(ع) در ۲۵۶ق/۸۶۹م وارد قم شد و بعد از خروج وی از قم، زینب در طلب برادرش از کوفه به قم آمد.

بنای زینب نیز لااقل تا ۳۷۸ق/۹۸۸م که تاریخ قم تصنیف گردیده، بر پای بوده میباشد. از آن پس تا ۴۵۷ق/۱۰۶۴م دور اندیشی چندانی از تجدید بنای خویش مقبره در اختیار وجود ندارد، جز آنکه در ۳۵۰ق/۹۶۱م ابوالحسن زیدبن احمدبن بحر اصفهانی قاضی قم، رمز در مقبره را از جانب رودخانه توسعه و گسترش اعطا کرد و در بزرگتری برای آن تنظیم کرد.

تشکیل داد مشهد و قبه سِتّی
در ۴۴۷ق/۱۰۵۵م امیرابوالفضل عراقی از امیران طغرل سلجوقی به اشارت روضه خوان طوسی «‌مشهد و قبه سِتّی فاطمه (س) را بساخت ». ساختمان این سازه تا ۴۵۷ق/۱۰۶۵م طولانی شد. این سازه فاقد تراس و بیوتات و گلدسته بود.

حمله مغول و تیمور
در حمله مغولان، قم نیز از جراحت مصون نماند. البته احتمالاً به مقبره آسیبی نرسید، چون ساختمان عراقی تا زمان صفویان برجای بوده میباشد. برخی گفته‌‎اند که تیمور گورکانی نیز قم را ویران کرد، البته بعضا منکر هجوم تیمور به قم‌ گردیده‌اند.

حمدالله مستوفی از ویران شدن قم خاطر نموده است اما از جراحت وصال به مقبره به دست مغولان گزارشی نقل نکرده میباشد.

نوسازی بقاع به وسیله فرمانروا‎محمد الجایتو
بعد از آن فرمان روا‎محمد الجایتو که اثر ها وی در مشهد معروف میباشد، به عمران شهر قم و مشاهد آن پرداخت. کاشی‌های جانور در شروع که تصویر سواران مغول بر آن نقش گردیده، از اثر ها روزگار اوست.

توسعه و گسترش‌ها
زمانه صفویه
در زمانه صفویان، آستانه حضرت معصومه(س) شکوه و جلالی یافت. صفویان گنبد و ضریح حضرت معصومه(س) را مرتفع خیس ساختند و به کاشی آراستند. اینان، خادمان، حافظان و زائران را میهمان می‌کردند و هزینه می‌دادند.

بنای ابوالفضل عراقی تا سال ۹۲۵ق/۱۵۱۹م بر مکان بود. در سال جاری فرمان روا‌بیگم دختر فرمانروا اسماعیل اولیه صفوی به مباشرت عمادبیک، حرم حضرت معصومه(س) را به طور بنایی ۸ پهلو با ۸ صُفّه تجدید کرد و دیوارها را با کاشی مُعَرَّق بیاراست و در جلوِ آن ایوانی با ۲ مناره سازه بنیان و صحنی نیز با یک‌سری بقاع و حیاط طرح جاری شد. البته حاکم میراحمد منشی، تاریخ بنای سابق الذکر را ۹۴۶ق/۱۵۳۹م و بانی آن را سلطان‌بیگی بیگم دختر مهمادبیک می داند که «‌عمارت رفیعه حضرت معصومه(س) را سازه بکرد و قریب ۱۰۰۰ تومان املاک باارزش وقف آن مزار موهبت اثر ها فرمود.»

کجوری و آل بحرالعلوم می‎گویند در ۵۲۹ق/۱۱۳۴م پاد شاه بیگم دختر عمادبیک، بر راز مرقد حضرت معصومه(س) گنبدی سازه بنیان. این گفته‎ ها بی ‎گمان غلط میباشد، چون قزوینی رازی مؤلف النقض نوشته در (۵۶۰ق/۱۱۶۴م)، از بنای ابوالفضل عراقی صحبت می‎گوید. درصورتی که پادشاه‎بیگم نانی بر حرم فاطمیه بنایی ساخته بود، او آن را حافظه می‎کرد.

این غلط ظاهراً بایستی از همانندی دو رقم «‌۹۲۵‌» و «‌۵۲۹‌» و «‌عمادبیک‌» و «‌مهمادبیک‌» و ریختگی‌های کتیبه‌ای که واعظ کجوری و آل بحرالعلوم آن را نقل کرده‎اند، ناشی گردیده باشد. خاصه آنکه نتیجه در گنجینه اثر ها قم، نادرست او را در بیان تاریخ سازه، ناشی از آن می‎داند که مبنی بر ترسیم آن زمانه، اعداد روی کتیبه‎ ها را معکوس می‎‌نوشتند. خویش او مثال‌هایی از این‌سیرتکامل تاریخ‌نویسی را چشم و شواهدی از آن را آورده میباشد.

کتیبه آیتمِ حیثِ کجوری که در روزها قاجاریان می‎زیست، در آیینه‌کاری مقبره و دیوارهای دور و اطراف و محو کاشی‌ها و گچ‎بری‌های دیرین بوسیله کیکاووس میرزای قاجار از در میان رفت.

غارتِ افاغنه
در نقطه پایان دوران صفویان که افاغنه بر جمهوری اسلامی ایران تاختند، بقاع معصومه(س) از این حمله بی‌قسمت نماند و اشرف افغان به هنگام عق‎ب نشینی از موازی نادرشاه، همگی نفایس و زر و زیورهای آستانه، حتی طلاهای روی صندوق مرقد پاد شاه‌عباس را نیز نماید و به یغما پیروزی.

از افشاریان تا قاجار
در عصر نادری (۱۱۴۸-۱۱۶۰ق/۱۶۸۸-۱۷۴۷م)، و زندی (۱۱۶۲-۱۲۰۹ق/۱۷۴۸-۱۷۹۴) از تجدید بنا یا این که تجدید بنای بقعه، اطلاعی در مشت وجود ندارد. ولی در زمانه قاجاریان، مقبره، شکوه و عظمت زمان صفویان را بازیافت.

فتحعلی‎پاد شاه (د ۱۲۵۰ق/۱۸۳۴م) سطح بقاع را با سنگ مرمر فرش کرد، به تصریح کتیبه جان دار، آیینه‎کاری دیوارهای مقبره نیز در روز ها وی استارت شد و در زمان محمدشاه (د ۱۲۶۴ق/۱۸۴۷م) نقطه پایان یافت.

مرقد مطهر
بعد از بنای حرم و تجدید ساختمان آن، در ۶۰۵ق/۱۲۰۸م به اشاره امیرمظفر احمدبن اسماعیل، وسیع ترین کاشی‎ساز بعدازظهر به اسم محمدبن ابی‎طاهر کاشی قمی، یا این که محمدبن طاهربن ابی‎الحسین دوران ۸ سال به ساختن کاشیهایی برای مرقد شریف درگیر بود و سرنوشت در ۶۳۰ق/۱۲۳۲م آن کاشیها را فراهم و در مکان خویش تعبیه کرد. این کاشیها هنوز پابرجاست و از دیرین‌ترین و ارزشمند‎ترین اثرها جان دار در شروع به شمار می‎رود.

ارتفاع مرقد ۲/۹۰ و پهنا و طول آن ۱/۲۰ متر میباشد و زیرا یه خرده از خط قبله انحراف داراست، در زمان فرمانروا طهماسب صفوی به ارشادوراهنمایی متفحص ثانی ضریحی در محاذات قبله بر گرد آن قرار دادند.

بارگاه
اول بارگاه مرقد، ساخته فرمان روا طهماسب اولیه میباشد. این بارگاه در ۹۵۰ق/۱۵۴۳م به ارتفاع ۴/۸۰ و پهنا ۴/۴۰ و طول ۲ متر از خشت سازه شد.

در شمال این بارگاه، دری چوبی برای ورود به مرقد قرار داشت که در ۱۲۱۳ق/۱۷۹۸م به مکان آن دری ارزشمند از طلا و جواهرات به امر فتحعلی‎پادشاه ساخته و نصب شد. سلطان‌طهماسب بعداً ضریحی دیگر از فولاد سپید و روشن در حوالی بارگاه قبلی به مسافت نیم متری از زاویه جنوب غربی بقعه نصب کرد. این بارگاه در ۱۰۰۰ق/۱۵۹۱م به وسیله پاد شاه‌عباس اولیه با بارگاه دیگری ردوبدل شد.

فتحعلی‌فرمان روا این بارگاه را در ۱۲۴۵ق/۱۸۲۹م با صفحاتی از نقره پوشاند و آن را بر فراز مبنا‌ای از سنگ مرمر به طول ۳۰ سانتیمتر مکان اعطا کرد. بارگاه درست شده در طی فتحعلی‌پادشاه یک‎توشه در ۱۳۲۸ق/۱۹۱۰م و توشه دیگر در ۱۳۶۵ق/۱۹۴۵م به انگیزه فرسودگی بازسازی شد و عاقبت در ۱۳۴۸ش صورت آن را تغییر و تحول دادند و بر ارتفاعش اضافه کردند.

گنبد و گلدسته‌ها

زائران بقاع حضرت معصومه(س) در اواخر عصر قاجار
گنبد
اول گنبدی که بر فراز تربت فاطمه (س) سازه شد، ساخته ابوالفضل عراقی در ۴۵۷ق/۱۰۶۴م بود. در ۹۲۵ق/۱۵۱۹م پاد شاه‌بیگم صفوی این گنبد را ویران کرد و گنبدی دیگر ایجاد کرد که اینک باقی میباشد. در ۱۵۱۸ق/۱۸۰۳م به دستور فتحعلی‎فرمان روا با ۰۰۰‘۱۲ آجر زرین گنبد را بیاراستند. طول گنبد از سطح بام ۱۶ متر و از سطح زمین ۳۲ متر میباشد. پیرامون فرنگی آن ۶/۳۵ و پیرامون داخلی آن ۶۶/۲۸ و قطرش ۱۲ متر میباشد.

گلدسته‌ها
در شروع حضرت معصومه(س) مجموعاً ۶ گلدسته می باشد. دو گلدسته خویش بقاع در اوایل دوران صفویان، بوسیله پاد شاه‌بیگم سازه شد. در ۱۱۹۸ق/۱۷۸۳م این ۲ گلدسته بوسیله لطفعلی‌خان زند بازسازی شد، چون از قصیده هاتف اصفهانی که در پیشانی حیاط طلا و جواهرات کتیبه گردیده، برمی‌آید که ۲ گلدسته سلطان‌بیگم قبل از تجدید بنای لطفعلی‌خان، ویران بوده میباشد.

گلدسته‌های مهم بقاع
در ۱۲۱۸ق/۱۸۰۳م فتحعلی سلطان این گلدسته‌ها را طلاکاری کرد. این گلدسته‌ها در روز ها ناصرالدین‌پادشاه، بوسیله حسین‌خان شاهسوند، پر اسم و رسم به شهاب الملک در ۱۲۸۶ق/۱۸۶۹م نوسازی شد و سطح آن‌ها با کاشی تر و تمیز گشت. در ۱۲۹۹ق/۱۸۸۱م کامران‌میرزای قاجار آنان را با آجر‌های زرین بیاراست. طول این گلدسته‌ها از کف صحن ۳۲/۲۰ و از سطح بام ۱۷/۴۰ و قطر انها ۱/۵ متر میباشد.

گلدسته‌های اتابکی
دو گلدسته دیگر در ۱۳۰۳ق/۱۸۸۵م بوسیله علی‌اصغرخان اتابک در صحن نو و طرفین حیاط آینه بنیاد شد که به گلدسته اتابکی پر اسم و رسم میباشد. طول آنان ازکف صحن ۴۲/۸۰ و از سطح بام ۲۸ متر و قطرشان ۳/۳۰ متر میباشد.

گلدسته‌های کوتاه
دو گلدسته دیگر موسوم به گلدسته کوتاه بر فراز زاویه‌های نصیب درونی صحن تازه قراردارد که همواره از آنان برای اذان بیان کردن به کارگیری می‌گردیده است. این گلدسته‌ها به طول ۵۰/۱۳ متر از کف صحن و قطر ۳ متر و پیرامون ۹۰/۹ متر به صورت هشت‌ضلعی منظم تشکیل شده‌اند.

صحن‌ها و حیاط‌ها
آستانه حضرت معصومه (س) دارنده ۲ صحن میباشد: صحن عتیق و صحن تازه.

صحن عتیق
در ۹۲۵ق/۱۵۱۹م پاد شاه‎بیگم صفوی برای اولیه‎توشه صحنی به صورت مربع با ۳ تراس سازه بنیان. این صحن و ایوانها همچنان بر مکان بود تا زمان فتحعلی‎فرمانروا، ظواهر آن را تغییر تحول دادند و به صورت ۸ ضلعی نامنظم درآوردند. بعداز آن بر حیاط‌های صحن و عتیق افزوده شد. فعلا ۷ تراس در آن میباشد. ۴ تراس در جنوب و ۳ تراس در شمال صحن.

مشهورترین حیاط صحن عتیق، تراس طلاست که بوسیله فرمان روا‎بیگم ساخته شد و در ۱۲۴۹ق/۱۸۳۳م به وسیله فتحعلی‎فرمان روا طلاکاری گشت. درین تراس‌ها گونه های تزیینات هنری اسلامی مانند مقرنس‎کاری و گچ‎بری و آینه‎کاری به شغل رفته و کتیبه‎هایی گرانبها به خط کوفی و نسخه ها و ثلث در آن چشم می‎گردد. ارتفاع حیاط طلا جواهرات ۹ متر، پهنا آن ۶ متر و ارتفاعش ۱۴/۸۰ متر میباشد.

صحن تازه
این صحن از اثر ها میرزاعلی‎اصغرخان اتابک میباشد و ساختمان آن ۸ سال از ۱۲۹۵ق/۱۸۷۸م تا ۱۳۰۳ق/۱۸۸۵م زمان برد. در صحن تازه که به صورت چندضلعی نامنظم میباشد نیز ۷ حیاط می باشد که مشهورتر از تمامی حیاط آینه میباشد.

این حیاط یکی شاهکارهای معماری و ساخته استادحسن معمار قمی میباشد. ارتفاع حیاط ۹ متر، پهنا آن ۷/۸۷ متر و ارتفاعش ۱۴/۸۰ متر میباشد. تراس‌های صحن تازه نیز دارنده اشکال تزیینات کاشی‎کاری، مقرنس‎کاری، گچ‎بری و آینه‎کاری به عمل رفته و کتیبه‎هایی گران بها به خط کوفی و نسخه ها و ثلث در آن چشم می‎خواهد شد.


رواق‌ها و گنبدهای دیگر
در نزدیکی مقبره ۶ رواق می باشد که اکثر اوقات دارنده گنبدی خرد‌خیس از گنبد مهم بقاع میباشد. ۳ رواق ساخته صفویان، ۲ رواق ساخته قاجاریان و یک رواق مرتبط با زمانه معاصر میباشد. این رواق‌ها دارنده اشکال هنرهای بدیع اسلامی میباشد و کتیبه‌هایی با ارزش به خط خوش‎نویسانی دارای اسم و رسم مانند محمدرضا امامی در آن‌ها به دیده می‎‎‌خورد.

رواق شرقی یا این که رواق آینه: این رواق در شرق نوحه جای دارد و در ۱۱۳۰ق/۱۸۸۲م بوسیله علی‌اصغرخان اتابک یار و همدم با تراس آینه ساخته شد. ارتفاع این رواق ۲۳ متر، پهنا آن ۵/۳ متر و ارتفاعش ۵ متر میباشد.
رواق غربی: مشتمل بر ۳ نصیب میباشد و در ۱۲۳۶ق/۱۸۲۰م به وسیله محمدتقی میرزاحسام‎‌السلطنه فرزند فتحعلی‌‎پادشاه تحت عنوان مسجد بالاسر به مکان عمارت مهمان‎سرایی که پاد شاه‌‎طهماسب در ۹۴۵ق/۱۵۳۸م ساخته بود بنیاد شد.
رواق و گنبد فرمانروا‌صفی یا این که بقاع زنانه: آرامگاه فرمان روا‌صفی در آن جای‌دارد و در ۱۰۵۲ق/۱۶۴۲م به فرمان فرمانروا‌عباس بر فراز آن گنبدی با دو پوشش ساختند. این رواق اینک به مدیحه پیوسته میباشد. درین رواق کتیبه‌های با ارزش به خط محمدرضا امامی می باشد که احادیثی بر آن درج شده میباشد.
رواق و گنبد فرمان روا‎‌‌عباس دوم: در ۱۰۷۷ق/۱۶۶۶م به وسیله فرمانروا‌سلیمان بر روی بقاع فرمان روا‌عباس سازه شد. گنبد آن ۱۶ ضلعی منظم میباشد. درین رواق نیز کتیبه‌ای به خط محمدرضا امامی میباشد که سوره آدینه بر آن مندرج میباشد.
رواق و گنبد فرمانروا‌سلیمان: مرقد پاد شاه سلیمان و سلطان فرمانروا حسین صفوی در آنجاست. این رواق در سال ۱۱۰۷ق/۱۶۹۵م به وسیله فرمانروا‌حسین ساخته شد. قاعده گنبد آن ۴ ضلعی نامنظم میباشد. کتیبه‌ه‎ایی به خط خطیب قمی در آن می‌باشد که سوره حشر بر آن مندرج میباشد.
رواق و گنبد طباطبائی: رواقی میباشد به صورت مثلث، ساخته حاج
آقا محمد طباطبایی (آیة‎الله زاده قمی) که ساختمان آن از ۱۳۶۰ق/۱۹۴۱م تا ۱۳۷۰ق/۱۹۵۰م به درازا کشیده میباشد.

مدرسه ها و مساجد
از شروع ساختمان بقاع، به‌تدریج مدرسه های و مساجدی در نزدیکی آن پدیدآمد. در عصر‌‎های گوناگون تنی چند از این مدرسه ها بر تاثیر مرور فرصت دستکاری شد، آن گاه مدرسه ها دیگر ساخته شد و همواره بر حجم و عنایت آن‌ها افزوده گشت تا امروز که‌این مدرسه ها برای مثال مکتب فیضیه و دار‎الشّفاء، از مرکزها بسیار اساسی و دارای اعتبار علم ها اسلامی شیعی به شمار می‎آید. مسجد اعظم قم در حالتی که چه در طی ایجاد کرد به‌شکل جداگانه تشکیل شده بود ولی امروزه با بسط بقعه حضرت معصومه، مسجد نیز در محوطه بقاع قرار گرفته میباشد.


مجموعه‌های سوگواری در روز عاشورا در صحن بقعه حضرت معصومه

بسته‌شدن بقعه حضرت معصومه بر روی زائران در روزها بیماری کرونا
موزه آستانه
در حین زمان‎های گوناگون که از استارت بنای بقاع می‎گذرد، شی ءها گرانبهایی در آنجا گردآمده میباشد که زائران و مجاوران بقعه و‌گاه فرمانروایان به دور و مجاورت آنان را کادو کرده‎اند.

قبل از تأسیس موزه، طی سالیان طولانی زیرا جایی برای محافظت این اشیا خلا و اینها به طور دور از هم در نزدیکی مقبره و مقبره جمع شده بود، بعضی از بین رفت. در ۱۳۱۴ش وزارت معارف وقت محلی را در غرب بقاع زنانه در لحاظ گرفت و بعداز بازسازی به موزه آستانه تخصیص بخشید. ابعاد موزه را به محلی در جنب مکتب فیضیه، در کنار دفتر کار تولیت آستانه جابجایی دادند و در مکان ساختمان موزه کهن، مسجد موزه را سازه کردند.

در‌این موزه اشیا نفیسی زیرا قرآن های خطی، دوازده قطعه فرش قبر پادشاهان قاجار، قسمتی از پرده کعبه که بوسیله امام خمینی اهدا گردیده، مسکوکات سابق و گرانبهای زرین و سیمین اسلامی از بعد از ظهر خلفای عباسی تا زمانه معاصر، قالی‌کوچک‎های باارزش، درهای زرین و سیمین، قندیل و چلچراغ و شمعدان و اکثری چیزهای دیگر مراقبت می‎گردد.

کتابخانه آستانه
قبل از تأسیس کتابخانه آستانه، یه خرده از کتاب‌های با ارزش خطی و قرآن های مٌذهّب(زر اندود) و گرانبهایی را که در حین سالیان طولانی گردآمده بود، در حجره‎ای بنا شده در غرب صحن عتیق روی هم انباشته و جلوِ آن را دیوار کشیده بودند. در سال ۱۳۱۴ش که درگیر ساختن موزه بودند، بعضی از این کتابها از فی مابین رفت. سایر را در دو صفّه تعالی برفراز صفه‌های داخلی حیاط آینه مکان دادند.

در ۱۳۳۰ش، کتابخانه ه‎ای مرکب از ۲ تالار پژوهش و یک محل کار، روی حجره‌های شرقی صحن عتیق، و ۲ مخزن کتاب روی بقعه مستوفی و غرفه مشرق‌الشمسین ساخته شد و آن کتاب‌ها را به آنجا منتقل کردند.

موقوفات و تولیت آستانه
موقوفات
چنانکه از گفته حسن ‎بن محمد قمی برمی‎آید از دیرباز املاک و رقباتی وقف آستانه حضرت معصومه (س) بوده میباشد. در زمان سالیان، از سوی عموم و فرمانروایان بر این موقوفات افزوده گردیده تا امروز که املاک و مستغلات اکثری جزء موقوفات افزوده گردیده‌است.

وقف‎طومار‌های اکثری از موقوفات در حال حاضر باقی میباشد و آنان را ابتدا و اعمال قرآن های خطی آستانه می‎اقتدار مشاهده کرد. تاریخ قدیمی ترین وقف‎طومار به حدود ۵۹۰ق/۱۵۴۳م می‎برسد. موقوفات آستانه مشتمل بر زمین و مستغلاتی زیرا املاک مزروعی، دکانها، و اشیا قیمتی فراوان میباشد که درآمدهای نتایج از آن به مصارف رقم خورده می‎برسد.

تحقیق بر موقوفات و مصرف درآمد آنان، نیازمند انتخاب کسی میباشد که متصدی این وظایف باشد. به همین استدلال، بزرگان شیعه نیز اشخاصی را از سوی خویش تحت عنوان نماینده قانونی وقف برای تحقیق بر موقوفات مقبره و ضریح امامان سلف و امامزادگان گزینش می‎کرده‎اند.

کهن‌ترین نماینده قانونی موقوفات قم و آستانه
قدیمی‌ترین خبری که درباره‌ی تولیت آستانه حضرت معصومه (س) در مشت میباشد، ماجرا حسن‌بن محمدقمی میباشد که از احمد بن اسحاق اشعری تحت عنوان نماینده قانونی وقف قم از سوی امام حسن‎ عسکری(ع) خاطر نموده است.

تولیت آستانه
وکالت موقوفات به گذر زمان مجال به تولیت تغییر تحول یافت و متولیان که بعداً دارنده اختیارات کلان‌تری گردیدند، از سوی امیران و فرمانروایان انتخاب می شدند. قدیمی ترین امر تولیت آستانه حضرت معصومه (س) که اکنون در مشت میباشد، دستور جهانشاه ترکمان قره‎قویونلو میباشد که در ۲۷ جمادی‌الاول ۸۶۸ق/۶ دسامبر ۱۴۶۴م صادر شد‌ه‌است. در دستور سلطان طهماسب که در ۹۴۸ق/۱۵۴۱م، و دستور فرمانروا عباس که در ۱۰۱۷ق/۱۶۰۸م صادر گردیده‌است، اسم های یکسری بدن از متولیان آن زمان که از یک خانواده بوده اند، به دیده می ‎خورد. در‌این روزها، انتصاب و برکنار نیروی کار آستانه نیز از وظایف متولیان بوده میباشد. بعد از آن در زمان یکسری قرن به‌تدریج حدود اختیارات متولیان ارتقاء یافت تا آنجا که امروزه همگی کارها آستانه طبق اساسنامه تصویب شده، با تولیت آستانه میباشد.

مسجد روضه خوان لطف الله یکی مساجد و اثر ها تاریخی کشور ایران میباشد که به جهت روش معماری و به کار گیری از تزئینات منحصر به فرد‌به‌شخص، آوازه یافته میباشد. این سازه که در میدان نقش دنیا قرار گرفته،مسجد قبا مشهد مثال‌ای بی‌نظیر از معماری اسلامی-اهل ایران میباشد که طریق پیاده سازی آن با دیگر مساجد جمهوری اسلامی ایران تفاوت‌هایی دارااست. آدرس مسجد قبا مشهد


این تفاوت‌ها منجر گردیده تا گردشگران این مسجد را یکی شگفتی‌های تاریخی کشور‌ایران بدانند. رزرو مسجد قبا مشهد درین نوشته‌ی علمی خلال نظارت تاریخچه و چرایی ایجاد کرد این مسجد، معماری، پلان، کاشی‌کاری و قسمت‌های گوناگون مسجد رسیدگی شود. شماره تلفن مسجد قبا مشهد


معرفی مسجد روضه خوان لطف الله

مسجد روحانی لطف الله یکی اثرها تاریخی به مکان باقی‌مانده از زمان صفویه میباشد که در ضلع شرقی میدان نقش عالم اصفهان قرار گرفته و از نظر روش پیاده سازی، معماری، نقوش و رنگ‌های بکار رفته، مثال‌ای شگفت‌انگیز میباشد.


معماری داخلی و تزئینات این مسجد جلوه‌ای از هنر معماری در زمان صفویه میباشد که به دست یکی استادان موفق‌دست اصفهانی ایجاد شده است.

تاریخچه مسجد روحانی لطف الله

شهر اصفهان به‌تیتر پایتخت صفویه در سال 982 هجری خورشیدی در مرحله نقطع ی عطف پیشرفت و توسعه شهری قرار داشت. به‌طوری که بخش اعظمی از اماکن اساسی و تاریخی اصفهان مشمول مسجد امام، چهارباغ و میدان نقش دنیا درین عصر ساخته شدند.


مسجد روحانی لطف الله یکی‌از مساجد تاریخی و دارای اسم و رسم اصفهان میباشد که دربین سال‌های 1602 تا 1619 میلادی تاسیس شده است. این بنای خوشگل که در ضلع شرقی میدان نقش عالم اصفهان قرار گرفته یک کدام از شاهکارهای معماری در زمان صفویه میباشد. کاشی‌کاری‌های آن بوسیله یکی‌از استادان دارای اسم و رسم اصفهانی به اسم معلم محمدرضا اصفهانی انجام یافته میباشد.


مسجد روحانی لطف الله در برهه زمانی 18 سال و به دستور پاد شاه عباس نخستین، در مقابل عمارت خوب‌قاپو و در جوار مسجد پاد شاه ساخته شد.


عکس کهن از مسجد روحانی لطف الله

انگیزه اساسی ایجاد کرد این مسجد، تجلیل از یک کدام از صورت‌های مذهبی به‌اسم روحانی‌ لطف الله میسی یک کدام از علمای گران قدر عصر صفوی بود.


به عبارتی‌طور که می دانید حکومت صفوی یک حکومت مذهبی بود و به آئین اسلام و مذهب شیعه بسیار قیمت می‌بخشید و در فیض علمای آیین در‌این زمان بسیار تکریم می‌شدند.


علاوه‌بر این، روحانی لطف الله بابا زن پاد شاه عباس بود و بدین ترتیب این دستور خویش علت پُررنگی برای تشکیل داد مسجد به اسم این دانا والا بود.
جذاب میباشد بدانید مسجد روضه خوان لطف الله روی خرابه‌های مسجدی درست شده که تا قبل از اینً درین محل بوده میباشد و از طرفی فقط فرمان روا عباس و خانواده سلطنتی اذن ورود به مسجد را داشتند و عوام مردم نمی‌توانستند در آن عبادت نمایند.

شگفتی‌های معماری مسجد روضه خوان لطف الله

مدل معماری بنای مسجد روضه خوان لطف الله به طریق بنا‌های اصفهانی میباشد. ولی این مسجد یک تفاوت عمده با همه مساجدی که در سراسر سرزمین درست شده داراست و تفاوت در‌این میباشد که مناره و شبستان ورودی ندارد و از طرفی ورودی آن نیز دارنده یک سری پله میباشد.


یکی عمده دلایلی که‌این مسجد فاقد شبستان و صحن ورودی میباشد، تولید تقارنی با میدان نقش دنیا و قرار به دست آوردن عمارت خوب‌قاپو روبروی مسجد میباشد.


به همین ادله ایوان یا این که صحنی رو به قبله روبروی مسجد ساخته نشده میباشد.


این مسجد به جهت معماری متعدد، گردشگران اکثری را در حین سالیان سال به خویش جذب نموده است.
یک: جهت بنای مسجد لطف الله نسبت به قبله

در معماری اسلامی- اهل ایران، شبستان به سیرتکامل‌ای پیاده سازی می گردد که اشخاص با ورود به آن در جهت قبله قرار گیرند. البته روش پیاده سازی در مسجد روضه خوان لطف الله مقداری گوناگون میباشد، به‌این شکل که با ورود به شبستان روبروی قبله قرار نمی‌گیرید.


انگیزه مهم این دستور این میباشد که میدان نقش عالم در جهت قبله ساخته نشده و در سود معماران در تشکیل داد مسجد ناچار به جاری ساختن چرخشی 45 جايگاه‌ای شدند تا مسجد در جهت قبله تهیه گردد.


ولی این‌راه پیاده سازی و ایجاد کرد با چنان ظرافتی انجام گردیده که به هیچ وجهً نمی‌توانید هیچ‌ زاویه‌ای یا این که حتی کجی‌ای در سازه و نمای بیرونی مشاهده کنید.


با وجود دردسرهایی که برای قبله‌یابی و ایجاد کرد محراب در راستای جنوب غربی و رو به قبله وجود داشت، معماران تصمیم گرفتند راهرویی بسازند که ورودی مسجد را با یک زاویه 45 مرتبه به شبستان متصل می‌نماید.دو: گنبد مسجد روحانی لطف الله

گنبد مسجد روضه خوان لطف الله در مقایسه با گنبد مساجد دیگر، طول کمتری داراست و همین دستور منجر گردیده تا ایجاد کرد آن دشوارتر باشد.


گنبد دارنده دو قالب پیوسته میباشد و طول رأس آن تا کف زمین 32 متر، قطر بیرونی آن 22 متر و دهانه آن نیز 12 متر میباشد.


با اعتنا به سنگینی گنبد، معمار سازه عملکرد کرده تا با تشکیل داد دیوارهای ضخیم در همسایه گنبد، از فشار وارده به آن خودداری نماید.


گنبد مسجد روحانی لطف الله
نمای داخلی گنبد مسجد روحانی لطف الله

بازی خیره کننده با نوروروشنایی در گنبد

گنبد مسجد روحانی لطف الله روی 8 طاق جناقی صورت تشکیل‌شده و در نصیب بالایی دارنده 16 پنجره مشبک میباشد که فروغ روز را به درون صحن وارد می‌نمایند.


پنجره‌ها در مسافت 170 سانتی‌متری از یکدیگر قرار گرفته‌اند و علاوه‌بر عبور نوروروشنایی، وظیفه تهویه هوا را نیز بر ذمه دارا‌هستند.


وجود نقوش اسلیمی قشنگ روی پنجره‌ها سبب ساز گردیده تا روشنایی با شکستی خوشگل وارد گوشه و کنار خواهد شد.


به عبارتی‌طور که اشاره کردیم، طول گنبد این مسجد شگفت‌انگیز در مقایسه با دیگر مساجد، کوتاه‌خیس میباشد و در فیض برای برتر جلوه‌ دادن گنبد از درون، 32 نقش لوزی‌ صورت در کنار هم قرار گرفته‌اند که هر چقدر به راس گنبد مجاورت میگردند، کوچکتر گردیده و در فیض منجر بزرگتر چشم شدن گنبد خواهند شد.


نصیب بیرونی گنبد مسجد به جهت به کارگیری از کاشی‌های رنگارنگ و طرح‌های دقیق، در طول‌های گوناگون از روز و با دقت به زاویه تابش خورشید، به رنگ‌های مختلفی در‌می آید.


به‌تیتر‌نمونه، گنبد در فروغ ملایم سپیده‌دم، به رنگ صورتی، در روشنایی بدون واسطه ظهر به رنگ کرم و در وقت غروب خورشید به رنگ آجری میباشد.


نصیب بیرونی گنبد با کاشی‌های معرق در مسئله نخودی تزئین گردیده و در نصیب زیر گنبد می توانید کتیبه‌هایی به خط ثلث در قضیه لاجوردی ملاحظه کنید.
سه: محراب مسجد روضه خوان لطف الله

محراب این مسجد مثلا شاهکارهای بی‌نظیر معماری میباشد که در آن ترکیبی از کاشی‌کاری‌های معرق و مقرنس‌های دقیق چشم میشود.


درون محراب مسجد دو لوح وجود داراست که روی آنها عبارت "کار بینوا حقیر محتاج بر عفو خداوند محمدرضا ابن مدرس بنای اصفهان" حک گردیده است.


کتیبه دوم که به خط علیرضا عباسی میباشد در طرف دیگر محراب چشم میگردد و روی آن روایتی از پیغمبر اسلام و امام ششم نقش بسته میباشد.


غیر از این احادیث، روی کتیبه‌های دور و بر محراب، اشعاری از روضه خوان بهایی (شعر سرا عصر صفوی) نیز وجود داراست. خطاط کلیه این کتیبه‌ها، مدرس باقر سازه بوده میباشد.
چهار: فروغ و روشنایی در مسجد روحانی لطف الله

طرز استعمال از پنجره‌ها، محل قرارگیری آنان و سازوکار نورپردازی فضای داخلی مسجد، علامت‌دهنده علم بالا و تبحر مدرس محمدرضا اصفهانی در به کارگیری باصرفه از نور و روشنایی در معماری میباشد.


معلم اصفهانی در پیاده سازی خویش از دو پنجره مشبک در پایین گنبد استعمال کرده که منافذ یا این که رخنه‌‌های آن مقابل یکدیگر قرار نمی‌گیرند و همین زمینه منجر دو توشه شکستن نوروروشنایی پیش از ورود به فضای باطن مسجد میشود.


به جهت این باخت، تیزی و شدت فروغ و روشنایی گرفته گردیده و در سود نوری ملایم وارد محیط می‌گردد که به ادب و شیخ بودن مسجد یاری می‌نماید.


نشانه‌ها به سیرتکامل‌ای روی دیواره بیرونی مسجد نقش بسته که در تناسب با زاویه روشنایی خورشید باشد. بدین معنی که در هر ساعت از روز و با گردش خورشید، فروغ به یکی‌از آیه ها تابیده و آن را پر‌نور می‌نماید.


نورپردازی مسجد روضه خوان لطف الله
نور و روشنایی در مسجد

پنج: کاشی کاری مسجد روضه خوان لطف الله

کاشی‌کاری مسجد روضه خوان لطف الله به عنوان مثال مثال‌های فاخر و زیبایی هنر اهل ایران میباشد که در هرجا مسجد چشم میگردد.


دقت به جزئیات، طرح‌های بغرنج و به کارگیری از رنگ‌های زنده و خاص مثلا شگفتی‌های معماری در بعد از ظهر صفوی میباشد که به خیر و خوبی در مسجد روحانی لطف الله ایفا گردیده‌است.


کاشی‌کاری‌های دقیق و قشنگ در کنار عبور روشنایی از پنجره‌های مشبک، تصویری خارق‌العاده می‌آفرینند که نمای داخلی مسجد را به یک تاثیر هنری تبدیل می‌نماید.


کاشی‌های هفت ‌رنگی که رنگ موفق در آن ها آبی رنگ و سبز میباشد، فضای داخلی مسجد و شبستان را به یک طرح خاص تبدیل کرده‌اند و کاشی‌های فیروزه‌ای مارپیچی که بدور طاق‌ها قرار گرفته، در مغایرت با رنگ‌ کاشی‌ها، صحنه‌ای قشنگ آفریده میباشد.


نقش کاشی‌کاری‌ها در مسجد دربرگیرنده نقوش گل و گلدان، لوزی‌های منظم و آیه‌هایی میباشد که در مورد آبی رنگ صورت گرفته‌اند.
شش: طرح طاووس در مسجد

علاوه‌بر تزئینات هنرمندانه‌ای که به صورت طرح بوته، گل و گلدان می باشند، با پاره ای توجه می توانید برنامه ای از پرهای طاووس را مشاهده کنید.


این طرح به صورت کاشی‌های هفت رنگ در نصیب‌ پایینی آغاز گردیده و به کاشی‌های معرق در قسمت بالایی ختم می گردد.


نقش طاووس که در فضای داخلی گنبد صورت گرفته مشمول 32 لوزی میباشد که با مجاورت گردیده به راءس، خرد‌خیس میگردند.


با دقت به اینکه به کارگیری از نقوش حیوان‌ها در پیاده سازی داخلی مساجد معمول وجود ندارد، برای اکران طرح طاووس از زاویه تابش فروغ و روشنایی مصرف شده میباشد. براین اساس وقتی که فروغ و روشنایی از لابلای پنجره مشبک به درون میتابد، صورت‌ لوزی‌ها به طور پرهای یک طاووس چشم میشود.


با سپری شد مجال و تغییر تحول زاویه و شدت نور و روشنایی ورودی، تصور می کنید که پرهای این طاووس خوشگل به گذر زمان در حالی گشوده و مسدود شدن میباشند.
ورودی مسجد

جلوی خان این مسجد شاهکار از بدنه شرقی میدان نقش عالم و با اندکی عقب‌نشینی آغاز میشود. به عبارتی‌طور که اشاره کردیم، این مسجد مثلا کم مساجد اهل ایران میباشد که در نصیب ورودی دارنده پله میباشد. بدین ترتیب با عبور کردن از 4 پله، جدید به محوطه سردر مسجد می سید.


در‌این نصیب میتوانید دیوارهایی را ملاحظه کنید که نصیب پایینی آنها با سنگ مرمر زرد رنگ پوشانده گردیده و در کنار ورودی، سکوی بزرگی از سنگ مرمر زردرنگ نیز وجود داراست.


درب ورودی مسجد روضه خوان لطف الله از چوب درخت چنار تشکیل‌شده و دو لنگه میباشد. یک کدام از شگفتی‌های درب مسجد، یک‌تکه بودن آن میباشد. اما نباید عمر بیشتراز 400 ساله درب را فراموش کنیم.


رمز در معرق مسجد در سال 1011 قمری هجری درست شده و تزئینات داخلی و فرنگی ساختمان نیز در سال 1028 به نقطه پايان رسیده میباشد.


در رمز در مسجد می توانید کتیبه‌ای را مشاهده کنید که به خط ثلث علیرضا عباسی در سال 1012 پیاده سازی و تاسیس شده است.


در مقابل ورودی مسجد، 8 آبگینه در میان سال‌های 1316 تا 1318 تشکیل‌شده که بر زیبایی این سازه افزوده میباشد.
راهروی ورودی

راهروی ورودی مسجد روحانی لطف الله که به محوطه اساسی پایین گنبد مسجد منتهی میشود، 28 متر ارتفاع داشته و برای عبور از آن بایستی آغاز به چپ و آنگاه به راست بچرخید. انگیزه مهم این‌راه تشکیل داد راهروی ورودی و چرخش از چپ به راست، طواف دور صحن اساسی میباشد.


با عبور از این راهروی 28 متری، گویی برای ورود به وقار مسجد مهیا خواهید شد. زیرا راهرو حد فاصل فی مابین جنجال خارج از مسجد و ادب درون مسجد میباشد.


پیش از عبور از دو‌مین پیچ راهروی مسجد روحانی لطف الله، دری در سمت چپ خویش میبینید که به شبستان زمستانی مسجد شیوه دارااست. این شبستان پیاده سازی بی آلایش‌ای داشته و با سقف کوتاهی که دارااست برای اقامه نماز در زمستان شایسته ترین تعیین خواهد بود.


بعداز طی 14 متر می بایست در قسمتی که راهرو زاویه 90 رتبه پیدا می‌نماید، به سمت راست بپیچید. این قسمت از راهروی ورودی مسجد روضه خوان لطف الله نسبتاً نادر فروغ میباشد و فقط با عبور نور و روشنایی از پنجره‌های مشبک پر‌نور می‌گردد.


با وجود این فروغ نادر، در بدو ورود نمی‌توانید کلیه زیبایی‌های این نصیب از مسجد را مشاهده کنید. چشمانتان که به مقداری فروغ و روشنایی عادت کرد، نو شاهکار هنر و معماری اصفهان را که آمیخته با کاشی‌های هفت‌رنگ میباشد خواهید رویت کرد.
شبستان مهم

به عبارتی‌طور که اشاره کردیم، مسجد روحانی لطف الله فاقد شبستان ورودی میباشد البته در مقابل، شبستان اساسی آن شاهکاری میباشد با شکوه و جلالی غیرقابل تعریف که زمانی گام در آن میگذارید مبهوت این همگی زیبایی، مخلوط‌ رنگ‌ها، جزئیات خیره‌کننده و زوایایی رویایی و نوروروشنایی زیبایی می شوید که بخشی از شبستان را پر‌نور خواهد کرد.


شبستان مهم مسجد به صورت یک مربع گرانقدر با ضلع‌هایی 19 متری تاسیس شده است البته زمانی دیوارها به سمت سقف جنبش می‌نمایند، سطح دوران شبستان به صورت دایره درمی‌آید.


همین تغییر تحول پلان از صورت مربع در کف به دایره در سقف، یک کدام از خصوصیت‌های منحصر معماری در مسجد روحانی لطف الله اصفهان میباشد. این‌راه معماری، یادگاری از عصر ساسانی میباشد.


در بخش سقف شبستان اساسی، 8 طاق جناقی قرار گرفته که وظیفه اساسی آنها محافظت ساختار گنبد میباشد. پیچ‌های فیروزه‌ای دو طرف هر جناق و مقرنس‌های زیبایی که روی آن شغل گردیده، چشمانتان را خیره خواهد کرد.


شایسته ترین جاهای جالب اصفهان

راهروی زیرزمینی مسجد روضه خوان لطف الله

بعضی شواهد تاریخی حاکی از آن میباشد که راهرویی زیرزمینی در قسمت زیرین میدان نقش عالم جای‌دارد که مسجد روحانی لطف الله و عمارت بهتر‌قاپو را به هم متصل می‌نماید.


گفته میگردد که روضه خوان لطف الله مسائل فقاهتی را به زنان عصر صفویه درین مسجد یادگرفتن می‌داده و زنان نیز برای ورود به آن از این راهروی زیرزمینی استعمال می‌کردند.

شهر اصفهان یک کدام از زیباترین و تاریخی‌ترین شهر‌های مرز و بوم بوده که جاذبه‌های فراوان توریسم، تفریحی، تجاری و مسجد قبا مشهد از تمامی اصلی‌خیس تاریخی داراست. در شرایطی که بخواهیم در یک پاراگراف کوتاه اصفهان را تعریف کنیم بایستی ذکر کرد اصفهان موزه‌ای میباشد که عموم در آن معاش می‌نمایند. اصفهان که نسبتاً آدرس مسجد قبا مشهد در راءس کشور‌ایران واقع شد‌ه‌است به‌استدلال اینکه در زمان صفویه پایتخت سرزمین بوده، بنا‌های گوناگونی در آن ساختهدر کناره‌به‌کناره این شهر شما چیزهایی می بینید که شاید نظیر آن در دنیا نباشد؛ از جمله منارجنبان که یکی‌از مرموزترین اثر ها این شهر میباشد. اصفهان به نصف‌دنیا نیز پر اسم و رسم میباشد و جذاب میباشد رزرو مسجد قبا مشهد بدانید آندره مالرو سیاست‌مدار و مولف فرانسوی درباره اصفهان میگوید «زیباترین شهرهای عالم، ونیز، فلورانس و اصفهان میباشد». باتوجه‌به نکات ذکرشده درین مقاله قصد داریم تا به معرفی مسجد امام اصفهان بپردازیم و این اثرها تاریخی و خوشگل را به شما معرفی کرده و به همه سوالهای شما درباره آن جواب دهیم. شماره تلفن مسجد قبا مشهد گردیده که هنوز نماد‌دهنده عظمت و شکوه مرز و بوم میباشد (از جمله همین مسجد امام اصفهان).
تاریخچه مسجد امام اصفهان
مسجد امام که با اسم‌های مسجد سلطان، مسجد سلطانی و مسجد جامع عباسی نیز آوازه دارااست مهمترین مسجد تاریخی اصفهان و یک کدام از مسجد‌های میدان نقش عالم میباشد که با پیاده سازی ظریف و شاهکاری جاویدان از حجاری، معماری و کاشی‌کاری در عصر صفوی تشکیل‌شده و از اثر ها اساسی معماری اسلامی جمهوری اسلامی ایران به‌ اکانت میاید.

این سازه به‌همپا میدان نقش‌عالم به‌تیتر یک کدام از ارثیه جهانی یونسکو نیز به تصویب رسیده میباشد. این مسجد قشنگ در ضلع جنوبی میدان نقش‌عالم جای‌دارد و با ورود بدین میدان شما میتوانید آن را ملاحظه کنید. پاد شاه عباس یکم در سال ۱۰۲۰ هجری در بیست‌وچهارمین سال پادشاهی خویش امر تشکیل داد این مسجد را اعطا کرد که مقصود از ایجاد کرد این سازه یادبودی برای جدش پاد شاه طهماسب بود.

لینک و پیوند داخلی – اصفهان ۱
تاریخچه مسجد امام اصفهان
از معماران این مسجد می‌قدرت به مدرس علی‌اکبر اصفهانی و محب‌علی بیک‌الله و خوش‌نویسان آن به علیرضا عباسی، عبدالباقی تبریزی، محمدرضا امامی و محمدصالح امامی اشاره نمود که در آن فرصت این شاهکار قشنگ را کردار کردند. یکی‌از نکات جذاب این مسجد این میباشد که در هنگام تشکیل داد آن معادن مرمری فضا اصفهان کشف گردیده که از آن درین سازه نیز مصرف شده میباشد.

رادیو بدور عالم (اصفهان)-دربین‌متنی
درباره این بنای قشنگ هرچه گفته گردد نادر میباشد و شما می بایست آن را از مجاورت ملاحظه کنید تا به عمق هنر به شغل رفته در‌این بنا حیرت‌انگیز پی ببرید.

معماری مسجد امام اصفهان
به عبارتی‌ طور که در صدر اشاره شد، معماری مسجد امام یکی‌از خاص‌ترین معماری‌های بعداز اسلام میباشد. این بنای قشنگ یک گنبد مهم با چهار مناره و دو شبستان و محراب امام مرمری داراست که به عنوان مثال قشنگ‌یی‌های این معماری مسجد امام اصفهان شناخته میشود. در طی صفویه دو مکتب در دو سمت این سازه ساخت و ساز شد که یک کدام از مکتب سلیمانیه و دیگری به‌استدلال ترمیم و مرمتی که در عصر ناصرالدین فرمانروا روی آن شکل گرفت مکتب ناصریه اسم گرفت.

معماری مسجد امام اصفهان

برای کاشی‌کاری‌های مسجد امام اصفهان از اسلوب نوین هفت‌رنگ مستعمل میباشد. همینطور سنگ‌تراشی‌ها و منبت‌کاری‌های هنرمندانه، زیبایی‌های این جای را به دیده میاورد. یکی خیره کننده‌ترین چیزهایی که شاید در نگاه نخستین متوجهش نشوید این میباشد که پس‌مورد کاشی‌ها و مسجد وحدت و هماهنگی بسیار بالایی داراست که شما فکر می کنید همگی این سازه را یک نفر به تنهایی ساخته میباشد.

تعریف کلی مسجد امام اصفهان
مسجد امام اصفهان با ۱۸ میلیون تکه خشت و ۴۷۴ هزار کاشی سازه گردیده است و سنگ مرمر نیز به‌وفور در آن چشم می‌گردد؛ هر کدام از مناره‌ها حدودا ۳۳متر طول دارااست و این در حالی میباشد که مناره‌هایی که در بالای نصیب شبستان وجود داراست به‌مراتب بلند‌خیس نیز می‌باشند.

لینک و پیوند داخلی- اصفهان (پرواز)
Isfahan Imam Mosque

مسجد یک گنبد و یک صحن اساسی در پایین آن دارااست که مناره مهم مسجد در راستای قبله و دیگر مناره در راستای میدان نقش‌دنیا سازه گردیده است. در‌این سازه تراس‌های چهارگانه دیده میشود و شبستان شرقی و غربی به‌همپا مکتب ناصریه و سلیمانیه نیز تماما معلوم میباشد.

سنگاب های مسجد امام اصفهان
مسجد امام اصفهان هفت سنگاب دارااست که‌این سنگاب ها عبارت‌اند از:

سنگاب درب ورودی که از سنگ یشم تشکیل‌شده
سنگاب چهلستون غربی که از سنگ یشم تشکیل شده و حفاظ داراست.
سنگاب چهلستون شرقی که از آهک درست شده
سنگاب گنبد غربی که از مرمر تشکیل‌شده
سنگاب گنبد شرقی که از مرمر ایجاد شده است
دو سنگاب دیگر نیز در قسمت شرقی ورودی اساسی وجود دارااست.

شبستان‌ ها و گنبد مسجد امام اصفهان
در هرکجا از میدان نقش‌دنیا اصفهان که قرار گرفته باشید گنبد زیبای مسجد امام به دیده می آید و نقش و هنر آن را می توانید مشاهده کنید. مخصوصا در شب‌ها که فروغ بخش اعظمی زیبایی دراین مکان وجود دارااست گنبد را به‌مراتب زیباتر جلوه می دهد.

مسجد عباسی اصفهان

از طرفی زمانی وارد شبستان‌ها میشوید عظمت و شکوه مسجد را میتوانید به‌نیکی شعور فرمایید و احساس ماشین مجال به شما دست میدهد و انگار حقیقتا شما به پیشین مهاجرت کرده‌اید. این احساس و درحال حاضر را وامدار اشخاصی هستیم که با هنر و دانش در قرن‌های پیش این جای تاریخی را برای ما به یادگار نهاده‌اند.

روش های دسترسی به مسجد امام
این میدان در راءس شهر قراردارد و شما میتوانید از روش مترو، آژانس و اتوبوس‌های همگانی به‌سمت پایانه امام حسین جنبش کرده و خویش را به میدان نقش‌دنیا برسانید. به‌برهان معروفیت بسیار زیاد این جای در اصفهان، شما به‌سادگی می توانید آن را روی تابلوها پیدا کرده یا این که از محلی‌ها پرس‌وجو فرمائید.

لوکیشن مسجد امام روی گوگل مپ
هزینه و فرصت پیشنهادی بازدید از مسجد
باتوجه‌به نکات بیان شده در صدر معدود‌خیس کسی میباشد که شوق واشتیاق دیدن این جای بسیار خوشگل را نداشه باشد. در لحاظ داشته باشید که برای ورود به میدان نقش عالم شما نیاز وجود ندارد هیچ هزینه‌ای پرداخت فرمائید، البته برای ورود به مسجد امام اصفهان هزینه گرفته می گردد.

کلیه‌روزه به غیر از روز ها اعتکاف از ساعت ۹ونیم صبح تا ۱۱ونیم و ۱۳ تا ۱۶:۳۰ صاحبخانه گردشگران برای بازدید از این موسسه میباشد.

بازدید از مسجد عباسی اصفهان

جاذبه های جذاب فضا مسجد امام اصفهان
اصفهان از جای ‌هایی میباشد که برای بازدید جاذبه‌های جالب به هرکجا که بروید نادرست وجود ندارد، ولی برای دیدن جاذبه‌های گوشه و کنار مسجد می توانید از کاخ بهتر‌قاپو، منزل مشروطیت، مسجد روحانی لطف‌الله، چهارباغ عباسی، چهل ردیف، سالن اشرف، خزینه روحانی بهایی، پل خواجو، سی‌وسه‌پل و… دیدن نمائید که تمامی جلوه‌ها و خصوصیت‌های خاص خویش را دارااست.

هتل های مجاورت مسجد امام
هتل‌هایی که دور و اطراف این جای وجود داراست به‌عامل اینکه این جای یکی شایسته ترین جای ‌های اصفهان محسوب میشود، چگونگی و تجهیزات رفاهی بسیار خیر دارااست. هتل‌ها عبارت‌اند از:

هتل عباسی
هتل خوب‌قاپو
هتل زهره
هتل برد
هتل سپاهان
هتل اسپادانا
هتل ملل
هتل آزادی
پیوند داخلی – اصفهان (هتل)
هتل های مجاورت مسجد

رستوران های مجاورت مسجد امام
قطعا پیشنهاد می‌‌کنیم در اصفهان بریانی را آزمون نمایید چون این غذای لذیذ و خوش‌طعم را در هیچ نقطه دیگر از جمهوری اسلامی ایران نمی‌توانید بخورید! رستوران‌های اطرف مسجد امام اصفهان عبارت‌اند از:

رستوران شهرزاد
قهوه‌منزل و دیزی‌سرای آزادگان
سفرخانه باستانی
رستوران هتل عباسی
ولی می توانید فهرست بی نقص شایسته ترین رستوران های اصفهان را اینجا بخوانید.

لینک و پیوند داخلی- اصفهان(اتوبوس)
بازارها
جذاب میباشد بدانید با ورود به میدان نقش دنیا دورتادور شمارا بازار‌هایی گرفته که اجناس با کیفیت با ارزش مطلوب داراست و همینطور هنر دست اصفهانی در خودکار‌زنی را میتوانید آن‌جا مشاهده و خرید نمائید.

سود‌گیری
به صورت کلی چنانچه بخواهیم درباره رفتن به مسجد امام اصفهان سخن کنیم بایستی اعلام کرد که شما با رفتن و مشاهده از این جای میتوانید با یک تیر یکسری نماد بزنید. شما هم میتوانید از مسجد امام اصفهان دیدن نمایید، هم یک سری عکس قشنگ به گالری خویش اضافه نمائید، هم از غذای اصفهان و رستوران‌های کیفیت عالی به کار گیری فرمائید و در غایت در بازار به خریدکردن نیز بپردازید. پس به طبع این جای را در اصفهان از دست ندهید.

دربین جذاب‌ های شیراز بقاع حضرت شاهچراغ (ع) زیرا ستاره‌ای پرفروغ می درخشد.مسجد قبا مشهد حضرت شاهچراغ (ع)، اخوی امام رضا (ع) و فرزند ارشد امام موسی کاظم (ع) می‌باشند که آرامگاه وی به‌تیتر بلندمرتبه‌ترین زیارتگاه مذهبی شیراز و یکی‌از مهم ترین جاذبه‌های مذهبی در جمهوری اسلامی ایران محسوب میشود. این زیارتگاه خلال معماری حیرت‌انگیزش،آدرس مسجد قبا مشهد با تزیینات فوق‌العاده زیبایی از کاشی‌کاری و آینه‌کاری، شاهکار بی‌نظیری را پیش روی گردشگران و زائران قرار می دهد؛ به‌طوری که بخش اعظمی از گردشگران اهل ایران و فرنگی آن را به‌تیتر یکی‌از زیباترین مساجد و آرامگاه‌های کشور‌ایران میشناسند. رزرو مسجد قبا مشهد
درباره بقاع حضرت شاهچراغ (ع)

آرامگاه حضرت شاهچراغ (ع) که در سال ۱۳۲۱ در فهرست اثرها ملی کشور‌ایران به تصویب رسیده، یکی هدف های مذهبی و جاهای جذاب استان عجم میباشد که رده ویژه‌ای میان اهل ایران‌ها دارااست؛ شماره تلفن مسجد قبا مشهد چراکه وی اخوی امام رضا (ع) میباشند و از طرفی آرامگاه آن بزرگوار در شهر تاریخی شیراز جای‌دارد. ضمن این، زیارتگاه ذکر شده از دید هنر و معماری اسلامی و اهل ایران از مداقه بخش اعظمی شامل است؛ به‌طوری که هنر آینه‌کاری و کاشی‌کاری آن، فضایی بسیار خوشگل و روضه خوان اخلاق و رفتار نموده است. مدل معماری مقبره مطهر برگرفته از مدل آذری میباشد که در حین ایلخانی ترویج داشت. آینه‌های ریز رنگی و اشکال خط‌های زیبای فارسی و عربی در نمای گوشه و کنار آینه‌ها و کاشی‌ها، برای هر بیننده‌ای جذابیت داراست.
این آرامگاه دارنده چهار پاد شاه‌نشین در چهار جانب بقعه میباشد و مسجدی در سمت غرب آن وجود داراست. بارگاه نقره بقاع در نصیب سلطان‌نشین پایین گنبد قرار گرفته میباشد. ایوان آن دو در اساسی ورودی در سمت جنوب و شمال بقعه دارااست که آبگینه گرانقدر فواره‌داری در میانه آن تاسیس شده است و درختان زیبایی در حوالی آن عرض‌اندام می‌نمایند. بقاع حضرت شاهچراغ (ع) در غرب ایوان و بقعه حضرت سید میر محمد (ع) (اخوی وی) در شمال شرق ایوان قرار گرفته‌اند. اتاق‌هایی دو طبقه در بدور ایوان چشم میشود که پیشانی و جرزهای جلوی آن ها مزین به کاشی‌کاری‌های زیبایی می‌باشند.

مقبره حضرت شاهچراغ (ع) دارنده چهار صحن به اسم‌های صحن امام جواد (ع)، صحن حضرت معصومه (ع)، صحن مهم و صحن عتیق میباشد. همینطور این مقبره سه شبستان دارااست که مشتمل بر دارالعباده، شبستان حضرت سید میر محمد (ع) و شبستان تبارک امام خمینی (ره) که بارگاه حضرت شاهچراغ (ع) در شبستان دارالعباده جای دارد.

بقاع حضرت شاهچراغ (ع) کجاست؟
نشانی: استان عجم، شیراز، خیابان لطفعلی خان زند، خیابان احمدی (اکران روی نقشه)
آرامگاه حضرت شاهچراغ (ع) یکی‌از دارای اسم و رسم‌ترین جاذبه‌های مذهبی و توریسم شهر شیراز میباشد که گردشگران به‌راحتی میتوانند به آن دسترسی داشته باشند.

حضرت شاهچراغ (ع) فرزند که می باشد؟

حضرت سيد امير احمد (ع) که با اسم شاهچراغ (ع) شناخته می گردند، پسر ارشد امام موسی كاظم (ع) و اخوی امام علی بن موسی ‌الرضا (ع) می‌باشند. از‌آن‌جا‌که روز میلاد حضرت شاهچراغ (ع) معلوم وجود ندارد، تصمیم دریافت شد که مسافت دربین به دنیا آمدن حضرت معصومه (س) و حضرت امام رضا (ع) در دهه کرامت، یک روز برای بزرگداشت حضرت احمد بن موسی (ع) در حیث گرفته خواهد شد. بر این مبنا شورای خوب انقلاب فرهنگی در شهریور سال ۱۳۸۸ روز ششم ذی القعده را به‌تیتر روز گرامیداشت حضرت شاهچراغ (ع) در روز‌نگار مناسبت‌های ملی-اسلامی سرزمین اضافه کرد.

بعد از شهید شدن حضرت موسی کاظم (ع)، شیعه‌ها مدینه گمان می‌کردند که وی امام به‌حق بعد از بابا بزرگوارشان می باشند. حضرت در خطبه‌ای به عموم فرمودند که اخوی وی، حضرت علی بن موسی علیه‌السلام، امام و خلیفه به‌حق و اما آفریدگار میباشد.

خلیفه وقت (مأمون) با شنیدن خبر جنبش جمعیتی از بنی هاشم و طرف داران آن ها به‌سمت طوس، دستورداد که حکام بلاد بازدارنده از تکان این قافله‌ها شوند و آنها را به مدینه برگردانند. قاضی شیراز نیز از این قاعده مستثنا خلا و از حضرت سید احمد (ع) و ملازمان وی خواست که برگردند و زمانی حضرت امتناع کردند، نبرد خونینی آغاز شد که در غایت لشکر شیراز ناکامی خورد. حضرت سید احمد (ع) هم پا برادران و تنی چند از شیعه‌ها از بیراهه خویش را به شیراز رساندند و در خانه یکی شیعه ها نهفته شدند.

رزرو هتل
حکم دهنده شیراز به یاری جاسوسان خویش توانست پس از یک‌سال، محل معاش وی را بیابد و در تضارب که به منش زمین‌خورد، با خنجر ضربه‌ای بر رمز وی وارد شد و به‌دنبال به فرمان حکم دهنده، منزل روی تن شریف حضرت وخیم شد.

انگیزه اسم‌گذاری حضرت شاهچراغ (ع)
تا زمان آل بویه و مجال زمامداری امیر عضدالدوله دیلمی، مدفن حضرت ناشناس باقی‌مانده بود و در نزدیکی آن منازل مسکونی وجود داشت. در یکی این منازل، پیرزنی معاش می کرد که اواخر هر شب آدینه می‌مشاهده کرد چراغی در بالای تلی از خاک تا سپیده‌دم پر‌نور میباشد. این واقعه چندین شب آدینه جریان داشت و همین قضیه پیرزن را به تامل انداخت که‌این محل احتمالا محل دفن یکی‌از امامزادگان میباشد. وی تصمیم گرفت امیر عضدالدوله را از این رخداد با خبر نماید.

اعتقاد و باور این مورد برای درباریان طاقت فرسا بود؛ ولی امیر اعلام کرد که برای پیگیری روایت، او‌لین شب آدینه به منزل پیرزن می‌رود. سلطان به منزل پیرزن رفت و به پیرزن اعلام‌کرد که به‌محض پر‌نور‌شدن لامپ، به وی اگاهی دهد. پیرزن با دیدن نوری توانا‌خیس از شب‌های آدینه گذشته، بر بالین امیر عضدالدوله رفت و با فریاد اذعان کرد:

امیر با دیدن نوروروشنایی لامپ شگفت‌زده شد و زمانی به‌طرف نوروفروغ رفت، اثری از لامپ ندید و بعد از زیر‌داخل شدن از تل خاکی، مجددا به عبارتی روشنایی لامپ را دید. این رخداد منجر شد که امیر، فردی را افسر نظارت قصه نماید که در غایت میفهمد فرزند ارشد حضرت موسی بن جعفر (ع) در‌این محل به خاک ودیعت گردیده‌اند و امر میدهد که جایگاهی بر بالای آن ساخته گردد.

تاریخچه بنای مقبره حضرت شاهچراغ (ع) را به زمان عضدالدوله ديلمی از سلاطین آل بویه نسبت می دهند که به حدود سال‌های ۳۰۸ تا ۳۲۸ هجری خورشیدی برمی‌شود. در روزگار حکومت این فرمانروا، محل دفن حضرت (ع) صرفا یک تل خاک بود.

تاریخچه تشکیل داد بنای بقعه مطهر را به روزگار عضدالدوله دیلمی نسبت می دهند
در طی اتابكان عجم که مصادف با سال‌های ۶۰۵ تا ۶۴۰ هجری خورشیدی میباشد، امير مقرب‌الدين مسعود بدرالدين، وزير اتابک، ظواهر این بقعه را آراست و یک بقاع و گنبد برای آن تشکیل داد. خلال اینکه ایجاد کرد یک رواق نیز به امر اتابک جاری ساختن شد.

ملکه تاشی خاتون، مامان پاد شاه روضه خوان ابواسحاق اینجو، در اواخر زمان ایلخانی مصادف با ۷۲۳ هجری خورشیدی امر ایجاد کرد بنایی چشمگیر و تزیین آن را اعطا کرد که جاری ساختن این تغییرات پنج سال زمان برد. ضمن تشکیل داد بارگاهی بسیار گرانقدر با گنبدی بلند، نصیب‌های مختلفی مانند مسجد، مکتب، محل استراحت مسافران و بازار در نزدیکی آن تاسیس شد. ملکه تاشی خاتون، ملک میمند عجم و تنی چند از دکان‌های بازار همسایه بقاع را وقف این آستان کرد.

ابن بطوطه، جهانگردی که در سال ۷۲۶ هجری خورشیدی از شیراز دیدن کرده بود، در سفرنامه‌اش در خصوص آرامگاه حضرت شاهچراغ (ع) و اقدامات ارزنده ملکه تاشی خاتون نوشته ‌میباشد:

این آرامگاه در حیث شیرازی‌ها احترام مجموع داراست و عموم برای تبرک و توسل به زیارتش میروند. تاشی خاتون، در مجاورت این حرم تعالی، مکتب و زاویه‌ای ساخته ‌میباشد که در آن به اطعام مسافران می پردازد. شب‌های دو شنبه، خاتون به زیارت آرامگاه می آید و در آن شب قضات و فقها و سادات شیراز نیز حاضر میگردند. طعام و میوه به عموم داده میگردد و بعد از صرف غذا، واعظ بالای منبر می‌رود. خاتون در غرفه مشبکی که مشرف به مسجد میباشد، می‌نشیند. در انتها هم طبل و شیپور و بوق می‌نوازند.

فرمانروا اسماعیل صفوی در سال ۸۸۵ هجری خورشیدی تجدید بنا پهناور‌ای در آرامگاه ایفا اعطا کرد؛ هرچند که وقوع ز‌لزله‌ای در ۸۵ سال سپس منجر تخریب نیمی از گنبد آرامگاه شد که سال‌ها بعد از آن آیتم تجدید بنا قرار گرفت.

در طول نادرشاه مصادف با سال ۱۱۰۸ هجری خورشیدی نیز نوسازی‌های متعددی در بقعه مقدس ایفا گرفت و قندیل بزرگی از طلا جواهرات ذیل گنبد معلق شد. نادرشاه قبل از غلبه بر افغان‌ها و تصرف شیراز تصمیم گرفته بود بعداز باخت افغان‌ها، بقعه را مرمت نماید و برای این خواسته ۱۵۰۰ تومان پول آن فرصت را صرف این امرکرد.

در کتاب تذکره دلگشا در امر تخریب بقاع در تاثیر زمین‌لرزه سال ۱۲۰۲ هجری خورشیدی درج شده میباشد:

گنبد بقاع که از نهایت طول، آفتاب عالم تاب هرروز در نیم روز خویش را در سایه آن کشیدی، به یک وهله چنان بر زمین‌ خورد که زمین شکافته شد و در اعماق خاک فرو رفت… و آن عمارات بهتر… تو گویی مدام ویران بوده میباشد…

ز‌لزله سبب ساز شد که قندیل نادرشاه فروخته و مبلغ آن صرف بازسازی بقاع گردد.

فتحعلی فرمان روا قاجار نیز در بهسازی و نوسازی آرامگاه مطهر دست داشت و در سال ۱۲۰۶ هجری خورشیدی امر کرد که کف مقبره یک متر فراتر بیاید و از مصالح سنگ و خشت و گچ برای این فرمان به کار گیری نمایند و همین طور ضریحی نقره‌ای در بقاع متبرکه نصب گردد. وقوع زمین لرزه دیگری در سال ۱۲۳۲ هجری خورشیدی، تخریب دوباره گنبد را به دنبال داشت که محمد ناصر ظهیرالدوله به عبارتی سال مبادرت به تجدید بنا آن کرد.

دری نقره‌ای در سال ۱۲۵۱ هجری خورشیدی برای ورودی مقبره نصب شد که به امر مسعود میرزا ظل السلطان بود. او همینطور در سال ۱۲۵۴ هجری خورشیدی مبادرت به نصب ساعت بزرگی در ساختمان بلند جنوبی مقبره کرد. آينه‌كاری دیوارها و سقف مقبره مطهر به وسیله مدرس زين‌العابدين در سال ۱۲۶۶ هجری خورشیدی به انتها رسید.

صحن مقبره حضرت شاهچراغ (ع)تراس حرممحیط داخلی بقاع حضرت شاهچراغ (ع)زائران بقعه مطهرآینه کاری سقف حرمایوان مقبره در شبفضای درون حرمحرم شریف در زمان شب

در عصر پهلوی در سال ۱۳۰۶ خورشیدی، دیوارهای داخلی مقبره مزین به آینه‌کاری شد. گنبدی با اسکلت فلزی به عملکرد انجمن اثر ها ملی و اداره باستان‌شناسی عجم ساخته شد که در سال ۱۳۳۶ خورشیدی جایگزین گنبد دیرین آرامگاه شد.

گنبد بقاع در سال‌های ۱۳۳۹ تا ۱۳۴۰ هجری خورشیدی آیتم نوسازی قرار گرفت و کاشی‌کاری آن بوسیله معلم عیسی بهادری پیاده سازی و انجام شد. در پی تالار‌ ديگری به بقاع اضافه و بوسیله هنرمندانی نظیر حسن ظريف صنايع آينه‌كاری شد.

عملیات عمرانی وسیعی بعد از موفقیت انقلاب اسلامی در آیین نامه قرار گرفت که از آن گزاره می‌اقتدار به تاسیس و کامل شدن تالار بالای رمز و آينه‌كاری نصیب سابق بقعه اشاره نمود. منبر بزرگی از مرمر یک‌پارچه در قسمت جنوبی این تالار گذارده شد که حجاری بسیار زیبایی دارااست.

قسمت های متعدد مقبره حضرت شاهچراغ (ع)
تراس مقبره حضرت شاهچراغ (ع)
حیاط بقعه در ضلع شرقی آن جای‌دارد که فرصت تشکیل داد او‌لین حیاط بقعه را به عصر علاء‌الدوله قاجار نسبت داده‌اند. این تراس که ۳۸٫۳۰ متر ارتفاع و ۵٫۵ متر پهنا دارااست، دارنده ۱۰ ردیف به طول ۱۰٫۵ متر میباشد. در دو سمت حیاط، ۱۲ حجره دو طبقه با تزیینات گچبری تاسیس شده است. دو راهرویی که در دو طرف در طلایی بقاع جای‌دارد، به بقعه و همین طور این تراس منتهی میگردند.

هنرمندان کارخانه نجاری مقبره، سقف این تراس را با گره تند، آلت و لغاظ از چوب ساج ساخته‌ و برای تزیین آن با اسامی مقدس، از چوب نارنج و افرا به کارگیری کرده‌اند. بالای ردیف‌های حیاط دارنده مقرنس چهار رخنه‌، چهار طرف آن مزین به اسماء‌الله و تحت ردیف‌ها به‌شکل هشت سوراخ میباشد. برای جلوی سقف تراس که به‌شکل شیرسر میباشد، چوب ساج به شغل برده‌اند. سنگ مرمر یک‌پارچه‌ای با نقوش زیبای اسلیمی در ذیل ردیف‌ها و نصیب جلویی حیاط وجود داراست که به‌دست سنگ‌تراشان بقاع حجاری و نصب گردیده‌است.

برای ساخت و ساز فضای بیشتر برای زائران و همین طور قرینه‌سازی حیاط، سه رواق به نصیب جنوبی آن الحاق شد که کاشی‌کاری‌های آن منحصر به فرد میباشد.
سقف و ردیف‌های حیاط به‌استدلال اینکه از محصول چوب بودند، در گیر فرسودگی و خوردگی موریانه شدند و از همین رو از ردیف‌های آهنی برای استخوان‌بندی آن به کارگیری شد. حیاط کوچکی نیز در جلوی حجره‌های فوقانی سازه و صحن بقعه دیده میشود كه کاشی‌کاری‌های جذابی داراست.

ضریحی با روکش نقره در طول فتحعلی سلطان قاجار مصادف با سال ۱۲۰۶ هجری خورشیدی برای بقعه ساخته شد كه پهنا آن به ۱٫۷۵ متر و طولش به ۳٫۲۵ متر می سید. روی بارگاه با اشعاری به لهجه فارسی و عربی در مدح ائمه اطهار (ع) تزیین گردیده بود.

بارگاه آینده حضرت شاهچراغ (ع) حدود ۱۰ سانتی‌متر از سطح بقعه رفیعتر بود و روی صندوق چوبی باطن بارگاه پارچه سبزرنگی قرار داشت. این بارگاه، اسکلتی از چوب بی آلایش داشت که بخشی از آن نقره‌اندود گردیده بود و کانال‌های نقره در چهار طرف آن چشم می شد.

در قبل قرآنی به خط کوفی روی مرقد حضرت امامزاده احمد بن موسی (ع) قرار داشت که نگارش آن را به حضرت علی (ع) نسبت می دهند. حاج معتمد الدوله فرهاد میرزا امر تشکیل داد باکس‌ای از خاتم را برای قرآن می دهد تا در آن محیط حفظ خواهد شد. بعد ها این قرآن و باکس خاتم آن به موزه پارس منتقل شدند که در حال حاضر در قفسه‌ای شیشه‌ای محافظت می شوند. یک لوستر چهار شاخه‌ای در باطن بارگاه جای‌دارد که بعضی شب‌ها آن را پر‌نور می‌نمایند. دیوارهای شمالی و جنوبی بارگاه مزین به آینه‌کاری‌هایی میباشند که عمر آنها به زمانه حکومت محمد فرمان روا قاجار در سال ۱۲۲۰ هجری خورشیدی برمی‌خواهد شد.

زائران درگیر زیارت در بارگاه بقاع حضرت شاهچراغ (ع)قرآن درون بارگاه بقاع حضرت شاهچراغ (ع)آرامگاه حضرت شاهچراغ (ع)ورودی منتهی به بارگاه بقاع حضرت شاهچراغ (ع)

بارگاه فعلی به ارتفاع ۳٫۵۸ و پهنا ۲٫۲۶ متر به‌طور بی نقص از نقره ایجاد شده است. صندوق خاتم‌کاری بسیار زیبایی روی مرقد وجود داراست و ردیف‌ها و سقف درون بارگاه با ترکیبی از معرق و خاتم‌ کاری تزیین گردیده‌اند که علیرضا گودرزی از خاتم‌کاران شیرازی، آن را در مسافت سال‌های ۱۳۷۸ تا ۱۳۸۰ به زیبایی هرچه کل‌خیس اعمال داده میباشد.

صحن مطهر

بقاع‌های احمدی و محمدی (ع) در قبلی صحن مستقلی داشتند و از روش بازار فی مابین‌الحرمین به هم وصل می‌شدند. در طرح بسط آستان مقدس، صحن مطهر گرانقدر‌خیس شد و اینک هر دو مرقد در یک صحن قرار دارا هستند. مقبره سید میر محمد (ع) در شمال شرق تراس و مقبره شاهچراغ (ع) در غرب تراس واقع شد‌ه‌اند.

صحن بقاع مطهرحجره های فضا صحن حرمورودی صحن حرمحوض جلوی حیاط حرمحرم حضرت شاهچراغ (ع) در شبصحن بقعه در شبحیاط بقاع در شبحوض جلوی مقبره مطهر
منبع عکس: تارنما shahecheragh.ir، 360 DigiLook inc ، عکاس: سید محسن حسینی، حمید علیزاده، Martin Spacek

صحن مستطیلی‌صورت مرکزی، مساحتی بالغ بر ۱۴ هزار متر مربع دارااست که ۱۶۲ حجره دو طبقه در نزدیکی آن تاسیس گردیده‌است. رواق‌های این صحن با آجرکاری و کاشی‌کاری استادکاران آستان تزیین گردیده‌اند. نرده‌های چوبی جانور درین صحن از چوب ساج می‌باشند و کف صحن از سنگ گندمک عجم میباشد.

یک آبگینه گران قدر در میانه صحن جای دارد که برای تشکیل داد آن از سنگ‌های گرانقدر نی ریز مستعمل و شغل حجاری و نصب آن برعهده سوله سنگ‌تراشی آستان بوده میباشد.

گلدسته‌ها

دو گلدسته در شمال و جنوب حیاط آستان حضرت شاهچراغ (ع) جای‌دارد. در واقعیت برای قرینه‌سازی دو طرف حیاط و پخش قرآن و اذان تا اقصانقاط شهر، گلدسته جنوبی ساخته شد و سوله معرق‌کاری آستان مقدس، کاشی‌کاری این گلدسته با رنگ‌های طبیعی را برعهده داشت. در حالی که گلدسته شمالی به اسماء‌الله مزین گردیده، روی گلدسته تازه که هشت سوراخ دارااست، اسامی ائمه اطهار (ع) و القا‌ب‌شان نقش بسته میباشد.

رمز گلدسته با ارتفاعی موازی با ۳٫۶۵ متر، وزنی حدود سه بدن دارااست و اسکلت فلزی آن با مس و چوب پوشانده شد‌ه‌است. طول گلدسته تا پایین اتاق موذن به ۲۰٫۴۰ متر، قطر زیر آن به ۲٫۲ متر و قطر بالای گلدسته به ۲٫۳۵ متر می رسد.

مسجد نصیر الملک کجاست؟
مسجد نصیر الملک در محله گودعربان و خیابان لطفعلی خان زند واقع گردیده‌است. آدرس مسجد قبا مشهد برای دسترسی بدین جای میتوانید از وسایل نقلیه همگانی یا این که خودروی فردی استعمال فرمائید. شماره تلفن مسجد قبا مشهد مجاورت‌ترین پایانه مترو شیراز به مسجد، پایانه ولیعصر میباشد که با آن حدود ۱.۵ کیلومتر مسافت دارااست. می توانید این فاصله را با آژانس یا این که به‌شکل پیاده طی نمایید. در حالتی که قصد به کار گیری از اتوبوس را دارید، اتوبوس‌های خط ایستگاه ولیعصر-ایستگاه نمازی را سوار و در پایانه چهارراه مشیر پیاده گردید. رزرو مسجد قبا مشهد همینطور در شرایطی‌که با خودروی فردی قصد بازدید از مسجد را دارید، پارکینگ‌‌های استقلال، فرهنگ و تمدن و طالقانی در خیابان برد و مسافت پنج دقیقه‌ای از مقصد قرار گرفته‌اند که می توانید برای پارک خودرو از آنان به کارگیری نمائید.



تاریخچه مسجد نصیر الملک
مسجد نصیرالملک به امر میرزا حسن علی ملقب به نصیرالملک ساخته شد که یکی بزرگان سلسله قاجار بود. معماری مسجد شغل محمد حسن معمار بوده میباشد. مقطع ایجاد کرد سازه حدود ۱۲ سال، از سال ۱۲۹۳ تا ۱۳۰۵ هجری قمری زمان بر شد. زیربنای مسجد موازی با ۲۲۱۲ متر مربع و مساحت آن موازی با ۲۹۸۰ متر مربع میباشد. تجدید بنا، نگهداری و مراقبت این بنای باشکوه و نفیس با رعایت استانداردهای دربین‌المللی تجدید بنا اثرها تاریخی، از سال‏‌ها پیش به وسیله موقوفه نصیرالملک به تولیت آقای محمود قوام و مدیر آقای مهندس کوروش جاویدی پارسی جانی شروع شد و همچنان ادامه دارااست.

در کتاب فارسنامه ناصری می‌اقتدار اشاراتی به مسجد نصیرالملک را رویت کرد:

در استحکام نهاد و سنگ ازاره و ردیف‌های سنگی، شبستان و دریاچه (آبگینه) و صحن، مانند مسجد مشیر الملک و بلکه اندکی تبارک‌خیس میباشد و برخی تصرفات نو در آن افزوده که بر محاسن آن افزوده میباشد.

در کتاب اثر ها العجم نیز به‌این مسجد اشاره و فضاهای آن تعریف شد‌ه‌است.

مسجدنصیرالملک در سال ۱۳۵۸ به وسیله انجمن اثرها ملی و باستان‌شناسی کشور ایران به شماره‌ی ۳۹۶ در فهرست اثر ها ملی جمهوری اسلامی ایران به تصویب رسید.

معماری مسجد نصیرالملک
مسجد نصیرالملک دارنده صحن وسیعی میباشد که در سمت شمال مسجد قراردارد. این شرکت گرانبها یکسری نصیب متفاوت دارااست که هنر معماری در هر یک آنان به شکلی کرده یافته میباشد.

سردر ورودی مسجد نصیرالملک
در ورودی دارنده طاق نمایی بلندمرتبه میباشد که سقف آن را با کاشی‌های هفت رنگ زینت داده‌‌اند. ازاره طاق‌نمای آن از سنگ گندمک میباشد و طاق‌نمای ورودی آن مقرنس‌کاری زیبایی از کاشی هفت رنگ داراست. درهای ورودی این مسجد، دو در بلندمرتبه چوبی میباشد که در بالای آن روی سنگ مرمر شعری از شوریده شیرازی به مناسبت تولیدکننده مسجد و سال اتمام آن چشم میشود.

شبستان غربی مسجد نصیرالملک
مسجد دارنده دو شبستان شرقی و غربی میباشد که هر دو شبستان برخلاف معمول به خیال و خاطر جهت‌گیری ساختمان قبله در امتداد شالوده قبله واقع گردیده‌اند. شبستان غربی پوشش آجری داراست و بیشتر روی آن شغل گردیده و زیباتر میباشد. طاق این شبستان روی ردیف‌های سنگی با طرح مارپیچ میباشد. این ردیف‌ها در دو ستون ۶تایی و به تعداد دوازده عدد به نیت دوازده امام قرار گرفته میباشد. همینطور این شبستان هفت درگاه داراست که با هفت در چوبی و شیشه‌های رنگارنگ آن را به صحن مسجد مرتبط می‌نماید. از این شبستان به‌تیتر شبستان زمستانه خاطر می گردد.

در جلوی این شبستان ایوانی به پهنا ۶ متر قراردارد که به‌وسیله هشت طاق‌نما از ایوان جداگانه میگردد و دارنده هفت جرز آجری میباشد. روی این جرزها و در پیشانی طاق‌نماها نشانه‌ها قرآنی و نقش‌های گل و بوته کاشی‌کاری شد‌ه‌است.

شبستان شرقی مسجد نصیرالملک
سنگ‌تراشی و تزیین این شبستان الهام گرفته از مسجد نماینده قانونی و مسجد مشیر شیراز میباشد و از سنگ گندمک یک‌پارچه تاسیس شده است. طاق و دیوارهای شبستان را با کاشی‌کاری‌های قشنگ تزیین کرده‌اند و آسمانه آن را با نقش‌هایی زیرا گل‌و‌بته، نقوش اسلیمی و یکسری آیه از آیه‌ها قرآن به خط ثلث خوب مرتب‌اند. کف شبستان با کاشی‌های فیروزه‌ای مزین شد‌ه‌است و سنگ کف محراب آن که از کف شبستان زیر‌ترواقع گردیده، از متاع مرمر میباشد. عرقچین‌های میان تویزه‌های شبستان خیز پاره ای دارپ. این شبستان در واقع شبستان تابستانه محسوب میشود.

درین شبستان دری وجود دارااست که به یک چاه آب باز می گردد. بدین راهرو چاه گاو یا این که گاورو گفته می گردد. همینطور دراین مکان یک حوضچه و یک دالان جانور میباشد. شبستان شرقی هم‌فعلا به موزه اوقاف تبدیل گردیده‌است. در دالان شمالی سنگ‌نوشته‌ه‏ای وجود داراست که شعر پایین با خط نستعلیق زیبایی نوشته روی آن حک شد‌ه‌است:

مقصود نقشی میباشد کز ما گشوده ماندکه هستی را نمی بینم بقایی مگر صاحبدلی روزی به عفو نماید در حق استادان دعایی

در نقطه نهایی اسم محمد حسن معمار و مدرس محمد رضا کاشی‌پز که از معماران و سازندگان سازه بوده‌اند و نیز تاریخ استارت آن در ۱۲۹۳ هجری قمری و نقطه پايان آن در ۱۳۰۵ هجری قمری مذکور میباشد.

طاق مروارید
مسجد دارنده دو حیاط شمالی و جنوبی میباشد که مشابه هم نیستند و تراس شمالی زیباتر از تراس جنوبی میباشد. حیاط شمالی دارنده سه نیم طاق در سه طرف میباشد و از سمت چهارم به صحن شیوه دارااست. طاق میانی طاقی بلند میباشد، که به طاق مروارید پر اسم و رسم میباشد. بر دیوارهای این طاق آیه‌ها قرآنی و روایات مندرج میباشد و در سمت چپ آن نیز تاریخ ۱۲۹۹ هجری قمری قید گردیده‌است. همینطور این تراس دارنده چهار غرفه میباشد و سقف میانی آن با مقرنس‌کاری و ظرف‌سازی پنج ظرف مزین گردیده میباشد. در لابلای آجرهای بدنه این طاق چوب‌هایی برای خودداری از لرزش ز‌لزله فعالیت نهاده‌اند.

ساعت‌ها بازدید و بلیط مسجد نصیر الملک
ساعت ها بازدید مسجد نصیر الملک در دو نصفه سال گوناگون میباشد. در شش ماه اول سال می توانید فی مابین سا‌عتها ۸ تا ۱۷ از مسجد بازدید فرمائید و در نصفه دوم سال از ساعت ۷ تا ۱۶:۳۰. این شرکت در روزهای اربعین، تاسوعا و عاشورا، شهید شدن امام علی (ع)، رحلت نبی (ص)، رحلت امام خمینی (ره) و شهید شدن امام جعفر درست گو (ع) تعطیل میباشد. مسجد نصیر الملک امروزه بیشتر به‌تیتر مسجد-موزه فعالیت می کند و بهای بلیط آن در سال ۱۳۹۹، پنج هزار تومان برای گردشگران داخلی و ۲۰ هزار تومان برای گردشگران فرنگی بوده میباشد. قابلیت و امکان اقامه نماز به‌شکل انفرادی وجود داراست.

شایسته ترین مجال بازدید از مسجد نصیر الملک
شایسته ترین فرصت بازدید از مسجد نصیر الملک و تماشای بازی نوروفروغ و رنگ از ساعت ۸ تا ۱۰ میباشد. درین مسافت وقتی می توانید شایسته ترین عکس‌ها را از شبستان دوست‌داشتنی مسجد بگیرید.