مسجد جامع دهلی یا این که جامع مسجد یا این که مسجد عالمنما، از مهمترین مسجد قبا مشهد مساجد هندوستان و مطرح ترین و زیباترین مساجد فقیه اسلام تا اواخر قرن ها بیستم بودهمیباشد.ابن بطوطه در سفرنامه خویش این مسجد را تحت آدرس مسجد قبا مشهد عنوان مطرح ترین مسجد عالم تعریف و از نوادر دوران دانسته میباشد. تراس بیرونی مسجد از ماسه سنگ قرمز رنگ و دیوارها از سنگ قرمز رنگ و مرمر سیاه و سپید درست شده و دارنده دو منار و سه گنبد مرمرین مهم و یک سری گنبد و مناره کوچکتر هست.[۱]. ینا رزرو مسجد قبا مشهد بر نوشته کتاب نقش پارسی بر احجار هند مسجد جامع دهلی دربین سالهای ۱۶۵۰ تا ۱۶۵۶ میلادی/ ۱۰۶۰ تا ۱۰۶۶ هجری قمری به امر فرمان روا عالم پنجمین امپراتور گورکانی هند و تولیدکننده تاج محل تشکیلشده و روز عید فطر 1066 ق گزینه بهره برداری شماره تلفن مسجد قبا مشهد قرار گرفتهمیباشد میباشد. این مسجد روبروی قلعه سرخ، در نصیب دهلی قدیم جای دارد و یک کدام از مرکز ها اصلی مسلمانها در هند بهشمار میرود.
پاد شاهعالم افزون بر بناهای مهمی زیرا تاج محل و قلعه سرخ دهلی، تعدادی مسجد اصلی دیگری را در آگرا، اجمر و لاهور ساختهمیباشد.[۲] طرح طبقات مسجد جامع بسیار به موتی مسجد یا این که مسجد مروارید در آگرا مشابهت دارااست، البته مسجد جامع بزرگتر از آن بوده و دارنده دو طبقه میباشد. بخش اعظم این مسجد به انگیزه حجم زیربنایی که پادشاهعالم برای آن برگزید ابعاد به آن اضافه شد.[۳]
امروزه از پلههای فرنگی مسجد برای جایگیری دکههای غذایی و مغازهها هنرمندان خیابانی گزینه استعمال قرار می گیرد. بعدازظهر هنگام در شرقی مسجد به بازار فروش مرغ و ماکیان تبدیل میشود. قبل از پیکار ۱۸۵۷ استقلال هندوستان مجاورت در جنوبی مسجد یک مکتب اسلامی قرار داشت که طی مبارزه استقلال هندوستان به طور کاملً تخریب شد. بازار والا چندی چوک به معنای میدان نقره در بخش شمالی این مجسد قرار داشت که بوسیله عالم آرا بیگم دختر فرمان روا دنیا ساخته شد و یادآور هنر و فرهنگ و تمدن بعد از ظهر گورکانیان هند میباشد.[۳]
ویژگی ها
مسجد جامع دهلی دارنده دو محراب باشکوه و تراس وسیعی میباشد که تحسین هر بینندهای را برمیانگیزد. مسجد رو به سمت غرب داراست و هر سه طرف آن با ایوانهای طاقدار قوسی صورت پوشانده گردیده که درگاه ساختمان بلند مانند آن رو به راءس مسجد جای دارد. این مسجد حدود ۸۰ متر ارتفاع و ۲۷ متر پهنا داراست و سقف آن با سه گنبد پوشانده شده است. هریک از گنبدهای این مسجد با مرمرهای سیاه و سپید عمل گردیده ولی گنبد بالایی آن با طلا و جواهرات پوشانده شده است.[۲] برای ایجاد کرد این مسجد ۵۰۰۰ کارکنان به زمان بیش تر از ۶ سال شغل کردهاند.[۴]
دو مناره این مسجد دارنده ۴۰ متر طول میباشند که ۱۳۰ پله داراهستند و با مرمر سپید و سنگ ماسه قرمزرنگ فرش گردیدهاند. در محوطه پشتی این مسجد نیز چهار مناره خرد که به منارههای جلویی مشابهت دارااست قرار گرفتهمیباشد.[۳]
محوطه فرنگی این مسجد می تواند بیشتراز ۲۵ هزار نمازگزار را در خویش مکان دهد [۲] این محوطه از طرف شرق، شمال و جنوب به سه ستون پلکان منتهی میگردد که همه با ماسه سنگهای قرمز رنگ درست شدهاند. در شمالی مسجد ۳۹ پله، در جنوبی ۳۳ پله و در شرقی که محل ورود خانواده سلطنتی بوده ۳۵ پله دارااست.[۳] غیر از این تالار نیز، شبستان اقامه نماز دیگری در مسجد جایدارد که حدود ۶۱ در ۲۷ متر مربع میباشد و هفت ورودی قوس دار داراست. تحت گنبدهای مسجد سالنی قرار گرفته که ۱۰ ورودی قوسدار آن رو به سمت غرب میباشد و دیوارهای مسجد تا طول کمر با مرمر پوشانده گردیدهاند. کف مسجد با مرمر سیاه و سپید فرش گردیده و قسمتی که قرار میباشد سجاده هر نمازگزار باشد با سنگهای مرمر معین شده است. این سجادههای مرمرین از نگاه اندازه ۴۴/۹۱ سانتیمتر در ۵۰ سانتیمتر بوده و در مجموعاَ گویی ۸۹۹ سجاده سیاه مرمرین در کف مسجد جایگذاری شده است.[۳]
ازجمله شی ءها باستانی که دراین مسجد مراقبت میگردد، قرآنی کهن میباشد که روی پوست آهو درج شدهمیباشد.[۲]
سنگ نوشته فارسی
در مسجد جامع دهلی مانند بقیه مسجدهای شبه مجموعه کشور ها سنگ نوشتههای فارسی وجود داراست 10 کتبیه فارسی بالای تراسهای ورودی مسجد جامع دهلی این سنگ نوشته ها، به گویش فارسی فصیح به خطّ نسخه ها مندرج و دربرگیرنده ده منزل مربع مستطیل میباشد. لهجه کتابت فارسی زمان صفوی میباشد که جملهها با آیهها قرانی در هم آمیخته میباشد. و هر منزل 4 سطر میباشد. در بالای ورودیهای قوسی صورت کتیبههایی از مرمر سپید قرار بخشید که ۲/۱ متر ارتفاع و ۷۶ سانتیمتر پهنا دارااست که روی آن با مرمر سیاه حکاکی شده است. روی این کتیبهها تاریخ تشکیل داد مسجد حک و از فضائل و سلطنت پاد شاهدنیا اورده شدهمیباشد. این کتیبهها به گویش فارسی و خط ثلث نورالله احمد میباشد که در سال ۱۰۶۰ ه.ق به طریق معرق سنگ ایفا شده است. مدل کتابت آن ها همچون سنگ نوشتههای تاج محل میباشد. .[۱].
مسجد جامع دهلی یا این که جامع مسجد یا این که مسجد عالمنما، از مهمترین مسجد قبا مشهد مساجد هندوستان و مطرح ترین و زیباترین مساجد فقیه اسلام تا اواخر قرن ها بیستم بودهمیباشد.ابن بطوطه در سفرنامه خویش این مسجد را تحت آدرس مسجد قبا مشهد عنوان مطرح ترین مسجد عالم تعریف و از نوادر دوران دانسته میباشد. تراس بیرونی مسجد از ماسه سنگ قرمز رنگ و دیوارها از سنگ قرمز رنگ و مرمر سیاه و سپید درست شده و دارنده دو منار و سه گنبد مرمرین مهم و یک سری گنبد و مناره کوچکتر هست.[۱]. ینا رزرو مسجد قبا مشهد بر نوشته کتاب نقش پارسی بر احجار هند مسجد جامع دهلی دربین سالهای ۱۶۵۰ تا ۱۶۵۶ میلادی/ ۱۰۶۰ تا ۱۰۶۶ هجری قمری به امر فرمان روا عالم پنجمین امپراتور گورکانی هند و تولیدکننده تاج محل تشکیلشده و روز عید فطر 1066 ق گزینه بهره برداری شماره تلفن مسجد قبا مشهد قرار گرفتهمیباشد میباشد. این مسجد روبروی قلعه سرخ، در نصیب دهلی قدیم جای دارد و یک کدام از مرکز ها اصلی مسلمانها در هند بهشمار میرود.
پاد شاهعالم افزون بر بناهای مهمی زیرا تاج محل و قلعه سرخ دهلی، تعدادی مسجد اصلی دیگری را در آگرا، اجمر و لاهور ساختهمیباشد.[۲] طرح طبقات مسجد جامع بسیار به موتی مسجد یا این که مسجد مروارید در آگرا مشابهت دارااست، البته مسجد جامع بزرگتر از آن بوده و دارنده دو طبقه میباشد. بخش اعظم این مسجد به انگیزه حجم زیربنایی که پادشاهعالم برای آن برگزید ابعاد به آن اضافه شد.[۳]
امروزه از پلههای فرنگی مسجد برای جایگیری دکههای غذایی و مغازهها هنرمندان خیابانی گزینه استعمال قرار می گیرد. بعدازظهر هنگام در شرقی مسجد به بازار فروش مرغ و ماکیان تبدیل میشود. قبل از پیکار ۱۸۵۷ استقلال هندوستان مجاورت در جنوبی مسجد یک مکتب اسلامی قرار داشت که طی مبارزه استقلال هندوستان به طور کاملً تخریب شد. بازار والا چندی چوک به معنای میدان نقره در بخش شمالی این مجسد قرار داشت که بوسیله عالم آرا بیگم دختر فرمان روا دنیا ساخته شد و یادآور هنر و فرهنگ و تمدن بعد از ظهر گورکانیان هند میباشد.[۳]
ویژگی ها
مسجد جامع دهلی دارنده دو محراب باشکوه و تراس وسیعی میباشد که تحسین هر بینندهای را برمیانگیزد. مسجد رو به سمت غرب داراست و هر سه طرف آن با ایوانهای طاقدار قوسی صورت پوشانده گردیده که درگاه ساختمان بلند مانند آن رو به راءس مسجد جای دارد. این مسجد حدود ۸۰ متر ارتفاع و ۲۷ متر پهنا داراست و سقف آن با سه گنبد پوشانده شده است. هریک از گنبدهای این مسجد با مرمرهای سیاه و سپید عمل گردیده ولی گنبد بالایی آن با طلا و جواهرات پوشانده شده است.[۲] برای ایجاد کرد این مسجد ۵۰۰۰ کارکنان به زمان بیش تر از ۶ سال شغل کردهاند.[۴]
دو مناره این مسجد دارنده ۴۰ متر طول میباشند که ۱۳۰ پله داراهستند و با مرمر سپید و سنگ ماسه قرمزرنگ فرش گردیدهاند. در محوطه پشتی این مسجد نیز چهار مناره خرد که به منارههای جلویی مشابهت دارااست قرار گرفتهمیباشد.[۳]
محوطه فرنگی این مسجد می تواند بیشتراز ۲۵ هزار نمازگزار را در خویش مکان دهد [۲] این محوطه از طرف شرق، شمال و جنوب به سه ستون پلکان منتهی میگردد که همه با ماسه سنگهای قرمز رنگ درست شدهاند. در شمالی مسجد ۳۹ پله، در جنوبی ۳۳ پله و در شرقی که محل ورود خانواده سلطنتی بوده ۳۵ پله دارااست.[۳] غیر از این تالار نیز، شبستان اقامه نماز دیگری در مسجد جایدارد که حدود ۶۱ در ۲۷ متر مربع میباشد و هفت ورودی قوس دار داراست. تحت گنبدهای مسجد سالنی قرار گرفته که ۱۰ ورودی قوسدار آن رو به سمت غرب میباشد و دیوارهای مسجد تا طول کمر با مرمر پوشانده گردیدهاند. کف مسجد با مرمر سیاه و سپید فرش گردیده و قسمتی که قرار میباشد سجاده هر نمازگزار باشد با سنگهای مرمر معین شده است. این سجادههای مرمرین از نگاه اندازه ۴۴/۹۱ سانتیمتر در ۵۰ سانتیمتر بوده و در مجموعاَ گویی ۸۹۹ سجاده سیاه مرمرین در کف مسجد جایگذاری شده است.[۳]
ازجمله شی ءها باستانی که دراین مسجد مراقبت میگردد، قرآنی کهن میباشد که روی پوست آهو درج شدهمیباشد.[۲]
سنگ نوشته فارسی
در مسجد جامع دهلی مانند بقیه مسجدهای شبه مجموعه کشور ها سنگ نوشتههای فارسی وجود داراست 10 کتبیه فارسی بالای تراسهای ورودی مسجد جامع دهلی این سنگ نوشته ها، به گویش فارسی فصیح به خطّ نسخه ها مندرج و دربرگیرنده ده منزل مربع مستطیل میباشد. لهجه کتابت فارسی زمان صفوی میباشد که جملهها با آیهها قرانی در هم آمیخته میباشد. و هر منزل 4 سطر میباشد. در بالای ورودیهای قوسی صورت کتیبههایی از مرمر سپید قرار بخشید که ۲/۱ متر ارتفاع و ۷۶ سانتیمتر پهنا دارااست که روی آن با مرمر سیاه حکاکی شده است. روی این کتیبهها تاریخ تشکیل داد مسجد حک و از فضائل و سلطنت پاد شاهدنیا اورده شدهمیباشد. این کتیبهها به گویش فارسی و خط ثلث نورالله احمد میباشد که در سال ۱۰۶۰ ه.ق به طریق معرق سنگ ایفا شده است. مدل کتابت آن ها همچون سنگ نوشتههای تاج محل میباشد. .[۱].
مسجد قبا مشهد چه ویژگیهایی دارد؟