دعای سمات
دعای سمات دعایی منقول از امام باقر(ع) که قرائت آن در واپسین ساعتها روز آدینه مستحب میباشد. بنابر روایتی از امام محمد باقر(ع) نام اعظم الهی درین دعا مذکور میباشد. ، تفصیلهای بخش اعظمی بر این دعا نوشته و منتشر شدهاست مانند «روائح النسمات فی گستردن دعاء السمات» به گویش فارسی از اثر ها سید محمدحسن میرجهانی، دانشمند شیعی قرن پانزدهم مسجد قبا مشهد قمری.
منجر نامگذاری
سمات توده «سِمَه» در معنای آرم و نشان میباشد. گفتهاند که زیرا نشانهای استجابت دراین دعا بسیار میباشد، بدین اسم نامیده شدهاست.[۱] ویا بهاین جهت که علامتهای پروردگار متعال درین دعا فراوان آمده میباشد. و نام دیگر آن (شُبّور) میباشد و وجه تسمیه آن به شبور یا این که به واسطه آن میباشد که از ریشه «شَبَر» در معنای عطا میباشد، بیان کننده این دعا عطائی میباشد از جانب آفریدگار و یا این که آن که شبور به لغت عبرانی در معنای یوم سَبْت میباشد یعنی دعای شنبه و یا این که آن که زیرا شبور در معنای بوق میباشد و زیرا این دعا در بوق خوانده گردیده است بهاین نام خوانده شدهاست . و کیفیّت آن بنابر گزارش علامه مجلسی در بحارالانوار [۲] این میباشد که زیرا یوشع بن نون وصی حضرت موسی با عَمالقه [یادداشت ۱] برای نبرد با عمالقه مواجه شد دستور اعطا کرد که هر مورد از خاصیت بنی اسرائیل کوزههایی را یاور خویش بردارند و شاخی از گوسفند که رخنه باشد در مجاورت دهن خویش نگه داشته و این دعا را به آهستگی در آن بخوانند که مبادا برخی از شیاطین، جن و انس استراق سمع نمایند و آن را فرا گیرند پس بنی اسرائیل شبانه آن چه را که یوشع علیه السلام گفته بود به مکان آوردند . زیرا شب قریب صبح به انتها رسید آن کوزه ها را دربین لشگریان عمالقه انداخته و شکستند و زیرا صبح شد عمالقه را دیدند که با شکم باد کرده (گویی تنههاى نخلهاى ميان تهىاند) آدرس مسجد قبا مشهد مردهاند.[۳]
گواهی
دعای سِمات را روحانی طوسی در مصباح المتهجد،[۴] ابن طاووس در جمال الاسبوع،[۵] کفعمی در البلد الامین[۶] و مصباح،[۷] مجلسی در بحارالانوار[۸] و زاد المعاد[۹] با سندهای دارای اعتبار از محمد بن عثمان عمری (از نواب خاص امام فرصت (عج)) با واسطه از امام درستگو(ع) و وی از پدرشان امام باقر(ع) نقل گردیده است.[۱۰] سید بن طاووس در جمال الاسبوع این دعا را از سه روش نقل مینماید.[۱۱] روحانی عباس قمی این دعا را در مفاتیح الجنان[۱۲] به گزارش مصباح روحانی طوسی رزرو مسجد قبا مشهد آورده میباشد.
ابوالقاسم خویی قوت گواهی را تأیید نمینماید.[۱۳] سازه به گفته مجلسی این دعا فی مابین اصحاب در نهایت آوازه بوده و به صورت منظم آن را میخواندند.[۱۴]
فرصت تلاوت
امام خمینی:
«دعای گسترده الشان (سمات) كه منكران را جرأت انكار گواهی و متن آن وجود ندارد و مورد قبول عامه و خاصه و عارف و عامی میباشد و در آن دعای شریف مضمونهای عالی درجه و معارف بسیار میباشد كه شمیم آن قلب عارف را بیخود كند و باد ملایم آن نفخه شماره تلفن مسجد قبا مشهد الهیه در جان سالك دمد.»
امام خمینی، تعبیر سوره ثنا، ص۱۹.
قرائت این دعا در واپسین ساعتها روز آدینه[۱۵] و شبهای روز شنبه مستحب میباشد و نیز هرکه در وقت رفتن به جایی یا این که طلب حاجتی و یا این که روی آوردن به دشمنی که از وی بیمناک میباشد یا این که زمامداری که از وی هراسان میباشد این دعا را بخواند حاجت وی برآورده می گردد و از شر معاند محفوظ میماند و کسی که نتواند این دعا را بخواند این دعا را بنویسد و بر بازوی خویش ببندد یا این که در بغل بگذارد، به عبارتی تأثیر را داراست.[۱۶] شیعه ها دعای سمات را در ساعت ها نهایی روز آدینه به طور عده در جای های مذهبی، یا این که به طور شخصی میخوانند.
محتوا
در دعای سمات، آفریدگار را به نام اعظم، پیامبران و جای های مقدسی که آفریدگار در آن جای ها با رسولانش تکلم نمود و بر آنها وحی ارسال کرد، عهد داده یا این که خوانده میشود. اولِ دعا با مناجات آفریدگار استارت گردیده و درضمن آن به نعمتهای خدا اشاره گردیدهاست. ملازمت و همراهی حضرت موسی با بنیاسرائیل عبور آنان از دریا و هلاک فرعون و لشگریان فرعون را حافظه نموده است. در بندهای دیگر حرف بیان کردن معبود با موسی بن عمران، ابراهیم، اسحاق، یعقوب و اینکه خدا آنهارا کمک رسانده را بیان نموده است. عفو معبود را به حضرت بشر و ذریه وی یاداوری مینماید و بعد از آن برکت خدا بر امتهای قبل را خیال و خاطر آرم مینماید و بر شمول برکت خدا بر امت، ذریه و امت نبی(ص) تأکید مینماید و از معبود میخواهد که بر فرستاده(ص) و خویشان وی صلوات پیامبر و برکت و بخشش خود را بر آنها دربرگیرنده نماید، کما اینکه بر ابراهیم و آل ابراهیم سلام، برکت و بخشش خویش را مشتمل بر نموده است.
رده
در حدیثی از امام باقر(ع) آمده میباشد که فرمودند: در صورتیکه قسم خاطر کنم که دراین دعا نام اعظم الهی میباشد صحیح گفتهام. با این دعا علیه ستمگران در حق ما و عده ای که قصد خوار کردن ما و گردن فرازی در قبال مارا دارا هستند نفرین نمائید[۱۷][یادداشت ۲]
دعای سمات
دعای سمات دعایی منقول از امام باقر(ع) که قرائت آن در واپسین ساعتها روز آدینه مستحب میباشد. بنابر روایتی از امام محمد باقر(ع) نام اعظم الهی درین دعا مذکور میباشد. ، تفصیلهای بخش اعظمی بر این دعا نوشته و منتشر شدهاست مانند «روائح النسمات فی گستردن دعاء السمات» به گویش فارسی از اثر ها سید محمدحسن میرجهانی، دانشمند شیعی قرن پانزدهم مسجد قبا مشهد قمری.
منجر نامگذاری
سمات توده «سِمَه» در معنای آرم و نشان میباشد. گفتهاند که زیرا نشانهای استجابت دراین دعا بسیار میباشد، بدین اسم نامیده شدهاست.[۱] ویا بهاین جهت که علامتهای پروردگار متعال درین دعا فراوان آمده میباشد. و نام دیگر آن (شُبّور) میباشد و وجه تسمیه آن به شبور یا این که به واسطه آن میباشد که از ریشه «شَبَر» در معنای عطا میباشد، بیان کننده این دعا عطائی میباشد از جانب آفریدگار و یا این که آن که شبور به لغت عبرانی در معنای یوم سَبْت میباشد یعنی دعای شنبه و یا این که آن که زیرا شبور در معنای بوق میباشد و زیرا این دعا در بوق خوانده گردیده است بهاین نام خوانده شدهاست . و کیفیّت آن بنابر گزارش علامه مجلسی در بحارالانوار [۲] این میباشد که زیرا یوشع بن نون وصی حضرت موسی با عَمالقه [یادداشت ۱] برای نبرد با عمالقه مواجه شد دستور اعطا کرد که هر مورد از خاصیت بنی اسرائیل کوزههایی را یاور خویش بردارند و شاخی از گوسفند که رخنه باشد در مجاورت دهن خویش نگه داشته و این دعا را به آهستگی در آن بخوانند که مبادا برخی از شیاطین، جن و انس استراق سمع نمایند و آن را فرا گیرند پس بنی اسرائیل شبانه آن چه را که یوشع علیه السلام گفته بود به مکان آوردند . زیرا شب قریب صبح به انتها رسید آن کوزه ها را دربین لشگریان عمالقه انداخته و شکستند و زیرا صبح شد عمالقه را دیدند که با شکم باد کرده (گویی تنههاى نخلهاى ميان تهىاند) آدرس مسجد قبا مشهد مردهاند.[۳]
گواهی
دعای سِمات را روحانی طوسی در مصباح المتهجد،[۴] ابن طاووس در جمال الاسبوع،[۵] کفعمی در البلد الامین[۶] و مصباح،[۷] مجلسی در بحارالانوار[۸] و زاد المعاد[۹] با سندهای دارای اعتبار از محمد بن عثمان عمری (از نواب خاص امام فرصت (عج)) با واسطه از امام درستگو(ع) و وی از پدرشان امام باقر(ع) نقل گردیده است.[۱۰] سید بن طاووس در جمال الاسبوع این دعا را از سه روش نقل مینماید.[۱۱] روحانی عباس قمی این دعا را در مفاتیح الجنان[۱۲] به گزارش مصباح روحانی طوسی رزرو مسجد قبا مشهد آورده میباشد.
ابوالقاسم خویی قوت گواهی را تأیید نمینماید.[۱۳] سازه به گفته مجلسی این دعا فی مابین اصحاب در نهایت آوازه بوده و به صورت منظم آن را میخواندند.[۱۴]
فرصت تلاوت
امام خمینی:
«دعای گسترده الشان (سمات) كه منكران را جرأت انكار گواهی و متن آن وجود ندارد و مورد قبول عامه و خاصه و عارف و عامی میباشد و در آن دعای شریف مضمونهای عالی درجه و معارف بسیار میباشد كه شمیم آن قلب عارف را بیخود كند و باد ملایم آن نفخه شماره تلفن مسجد قبا مشهد الهیه در جان سالك دمد.»
امام خمینی، تعبیر سوره ثنا، ص۱۹.
قرائت این دعا در واپسین ساعتها روز آدینه[۱۵] و شبهای روز شنبه مستحب میباشد و نیز هرکه در وقت رفتن به جایی یا این که طلب حاجتی و یا این که روی آوردن به دشمنی که از وی بیمناک میباشد یا این که زمامداری که از وی هراسان میباشد این دعا را بخواند حاجت وی برآورده می گردد و از شر معاند محفوظ میماند و کسی که نتواند این دعا را بخواند این دعا را بنویسد و بر بازوی خویش ببندد یا این که در بغل بگذارد، به عبارتی تأثیر را داراست.[۱۶] شیعه ها دعای سمات را در ساعت ها نهایی روز آدینه به طور عده در جای های مذهبی، یا این که به طور شخصی میخوانند.
محتوا
در دعای سمات، آفریدگار را به نام اعظم، پیامبران و جای های مقدسی که آفریدگار در آن جای ها با رسولانش تکلم نمود و بر آنها وحی ارسال کرد، عهد داده یا این که خوانده میشود. اولِ دعا با مناجات آفریدگار استارت گردیده و درضمن آن به نعمتهای خدا اشاره گردیدهاست. ملازمت و همراهی حضرت موسی با بنیاسرائیل عبور آنان از دریا و هلاک فرعون و لشگریان فرعون را حافظه نموده است. در بندهای دیگر حرف بیان کردن معبود با موسی بن عمران، ابراهیم، اسحاق، یعقوب و اینکه خدا آنهارا کمک رسانده را بیان نموده است. عفو معبود را به حضرت بشر و ذریه وی یاداوری مینماید و بعد از آن برکت خدا بر امتهای قبل را خیال و خاطر آرم مینماید و بر شمول برکت خدا بر امت، ذریه و امت نبی(ص) تأکید مینماید و از معبود میخواهد که بر فرستاده(ص) و خویشان وی صلوات پیامبر و برکت و بخشش خود را بر آنها دربرگیرنده نماید، کما اینکه بر ابراهیم و آل ابراهیم سلام، برکت و بخشش خویش را مشتمل بر نموده است.
رده
در حدیثی از امام باقر(ع) آمده میباشد که فرمودند: در صورتیکه قسم خاطر کنم که دراین دعا نام اعظم الهی میباشد صحیح گفتهام. با این دعا علیه ستمگران در حق ما و عده ای که قصد خوار کردن ما و گردن فرازی در قبال مارا دارا هستند نفرین نمائید[۱۷][یادداشت ۲]
مسجد قبا مشهد چه ویژگیهایی دارد؟