داوود بن نُعْمان، راوی امامی قرن دوم قمری میباشد که اسم او در زمرۀ راویان امام راستگو(ع) و امام کاظم(ع) آمده میباشد. برخی رجالیان اورا توثیق نکردهاند و برخی از ثقات از وی مسجد قبا مشهد قصه کردهاند.
خویشاوندان و لقبها
خویشاوندان داوود کوفی و نخعی بودند و با بنیهاشم لینک ولاء داشتند.[۱] او به انباری نیز آوازه داشته[۲] که ظاهراً ناظر به محل معاش او یعنی شهر انبار در حاشیۀ فرات در ۱۰ فرسخی بغداد بوده میباشد.[۳] کشّی از وی با کنیه بیاع الأنماط حافظه نموده است که احتمالا بر عمل وی، فرش فروشی دلالت آدرس مسجد قبا مشهد دارااست.[۴]
وثاقت
کشّی، داوود را با اوصاف نه و فاضل ستوده[۵] ولی در دیگر کتاب ها رجالی جز خلاصة الاقوال علامه حلی،[۶] توثیق نشده میباشد. نجاشی بعداز توثیق علی بن نعمان اعلم، اخوی کوچکتر داوود، یادآور گردیده که داوود بلندتر از وی بوده میباشد.[۷] برخی توثیق علامۀ حلی را برگرفته از همین صحبت نجاشی رزرو مسجد قبا مشهد دانستهاند.[۸]
ولی برخی معتقدند صحبت نجاشی دلالت بر توثیق وی ندارد، بلکه منظور از عُلُو در عبارت نجاشی، عُلُو در طبقه بوده[۹]، که بیان آن نزد اصحاب رجال متعارف میباشد.[۱۰] شاهد این رأی صحبت نجاشی در تفصیل حالا داوود بن نعمان میباشد که داوود را با واژه و کلمه اکبر وصف نموده است که به مسنخیس بودن داوود از علی اشاره شماره تلفن مسجد قبا مشهد داراست.[۱۱]
همینطور احتمال داده گردیده که عهدوپیمان علامه حلی، از توثیق کشّی گرفته گردیده باشد.[۱۲] علامه حلی بعد از بیان لفظ ها توثیق صحبت کشّی را آورده میباشد.[۱۳] برخی نیز با اشاره به ضعف دو احتمال پیش، احتمال افتادگی عبارت توثیق از ورژنهای متأخر رجال نجاشی را مطرح کردهاند.[۱۴]
ازآنجاکه علامه حلی کتابهای علی بن حکم، سعد بن عبدالله، ابن عُقده و سایر افراد را که توثیقات از آنها دریافت میگردیدهاست، در اختیار داشته میباشد، بعضا توثیق اورا حجت میدانند. مؤید این طریقه آن میباشد که به هیچیک از سندها روایاتی که داوود بن نعمان در آنان آمده قدحی وارد نشده، و ابن ابیعمیر و دیگر مشایخ ثقه از وی ماجرا کردهاند.[۱۵]
صحابی ائمه
روضه خوان طوسی از داوود در شمار اصحاب امام راستگو(ع) خاطر نموده است.[۱۶] ولی نجاشی در داستان داوود از آن حضرت شک وتردید نموده است[۱۷] که احتمالاً بهاین ادله میباشد که عمده احادیث داوود با یک یا این که دو واسطه از امام راست گو(ع) نقل گردیده است.[۱۸] ولی احادیث بیواسطۀ وی از آن حضرت بر خلاف آن را اثبات مینماید.[۱۹]
افزون بر این، داوود از ابوعبیده زیاد بن عیسی حذّاء نیز داستان کرده[۲۰] که در حین حیات امام درست گو(ع) از جهان رفته میباشد.[۲۱]
نجاشی داوود را از راویان امام کاظم(ع) دانسته[۲۲] و روحانی طوسی او را در زمرۀ اصحاب امام رضا(ع) آورده میباشد، البته در حالتیکه خواسته از تفسیر نجاشی (اَعلَی) دربارۀ داوود عُلُو در طبقه باشد ملاقات او با امام رضا(ع) نفی میگردد.[۲۳] کشی نیز تفصیل اکنون داوود را فی مابین اصحاب امام رضا(ع) آورده میباشد.[۲۴] با این هم اکنون، روایتی از داوود از آن حضرت نرسیده میباشد.
راویان
داوود از اشخاص زیر ماجرا نموده است:
ابوعبیده حزّاء
ابو ایوب حزاز
اسحاق بن عمار
عبدالله بن سِیابه
منصور بن حازم
همینطور خلال برادرش علی، خواهر زادهاش علی بن حکم، ابن ابی عمیر، علی بن اسباط، و یونس بن عبدالرحمان از وی قصه کردهاند.[۲۵]
کتاب
به گفتۀ نجاشی[۲۶] او کتابی داشته، هر چندین هیچ وصفی از آن یا این که طریقی به آن بیان نشده میباشد. از ظواهر سخن کشی[۲۷] پیداست که وی کتابهایش را برای محمد بن اسماعیل وصیت نموده است.[۲۸] عبارت کشی را در گیر افتادگی دانستهاند و معتقدند که خواسته علی بن نعمان بوده میباشد.[۲۹]
هر یک سری نسبت دادن وصیت به علی بن نعمان، وصیت داوود بن نعمان را نفی نمینماید و چه بسا هر دو اخوی اینگونه وصیتی کرده باشند.[۳۰] به ویژه که جایگاه محمد بن اسماعیل نزد اصحاب میتواند توجیه گر وصیت هر دو اخوی باشد.[۳۱]
مسجد قبا مشهد برای برگزاری مراسم یادبود