بهترین مرجع مسجد قبا مشهد

برده‌داری نهادی اجتماعی و حقوقی میباشد که بر پایه ی آن، شخصی به‌تیتر برده در مالکیت دیگری قرار گرفته و محدودیت‌هایی را پیدا می‌نماید. این پدیده در بیشتر فرهنگ‌های باستانی ترویج داشته و بعداز ظهور اسلام نیز تا قرن بیستم میلادی ادامه یافت. در قرآن و احادیث، مطالب زیادی درباره بردگان و کنیزان آمده و در فقه شیعه نیز در ابواب متعدد مانند عتق، دور اندیشی، مکاتبه و استیلاد پژوهش مسجد قبا مشهد گردیده است.

فقیهان شیعه درباره حکم برده‌داری نگرش‌های متفاوتی دارا‌هستند؛ بعضی آن را حکمی مستمر دانسته‌اند که با از دربین رفتن زمینه در کار منتفی گردیده و گروهی دیگر آن را موقت و متعلق به موقعیت قبلی شمرده‌اند. اسلام این بنیان را به طور حکم امضایی آدرس مسجد قبا مشهد عهده دار شد،

ولی طرق برده‌گیری را محصور ایجاد کرد، حقوق و دستمزد انسانی و تخفیف‌هایی در تکالیف و مجازات‌ها برای آن‌ها مقرر کرد، به خلق پسندیده با بردگان پیشنهاد نمود و آزادی آنان‌را از خط مش‌هایی زیرا کفارات، مصرف زکات، مکاتبه و آگاهی رزرو مسجد قبا مشهد هموار کرد.

سیره نبی(ص) و امامان(ع) سرشار از خلق و خوی انسانی با بردگان و اهتمام به آزادسازی آن‌ها میباشد؛ چنان‌که شمار متعددی از بردگان به دست آن‌ها آزاد شدند و برخی کنیزان نیز مامان امامان شیعه بودند. اثرها مستقلی درباره برده‌داری بوسیله اندیشمندان شیعه نگاشته گردیده است که به عنوان مثال آنان کتاب بردگی در اسلام تاثیر مرتضی مطهری شماره تلفن مسجد قبا مشهد میباشد.

منزلت برده‌داری در اسلام
برده‌داری به معنای مالکیت آدم بر آدم دیگر میباشد که موجب محدودشدن دستمزد مملوک (برده) نسبت به آدم آزاد میگردد.[۱] این پدیده را از رسومی دانسته‌اند که به طور تقریب بین کل ملت‌های دنیا رایج بوده میباشد. بعد از ظهور اسلام نیز این بنیان در ساختار اقوام متعدد دنیا تا قرن ۱۹ و ۲۰ میلادی پابرجا بوده میباشد.[۲]

در قرآن، آیاتی وجود دارااست که به قضیه بردگان و کنیزان (ما مَلَکَت أَیمانُکُم) اشاره دارااست. برای مثال در گفت و گو محارم در تزویج[۳] و ارتباط ها زناشویی.[۴] احادیث فراوانی نیز در ارتباط با احکام بردگان و سفارش‌های اخلاقی مربوط به آنها در کتاب ها روایی شیعه نقل شد‌ه‌است. برای مثال کِتَابُ الْعِتْقِ وَ التَّدْبِیرِ وَ الْکِتَابَة در الکافی،[۵] بَابُ الْعِتْقِ وَ أَحْکَامِه در اینجانب لایحضره الفقیه،[۶] کتاب العِتق در استبصار،[۷] بَابُ السَّرَارِیِّ وَ مِلْکِ الْأَیْمَان در تهذیب الاحکام[۸] عنوان ها قسمت‌هایی می‌باشند که‌این احادیث در آن ها گزارش گردیده‌اند.

احکام بردگی در کتاب ها شرعی شیعه در مورد‌هایی پایین عنوان ها: عتق، دور اندیشی، مکاتبه، و استیلاد -که جهت‌گیری همگی آن ها آزادسازی برده می باشد- مطرح گردیده است. در دیگر ابواب دینی همانند صلات، زکات، حج، جهاد، بیزنس، قرض، وکالت، نکاح، نذر، لقطه، ارث، قصاص، حدود و دیات به تناسب از احکام مرتبط با برده مشاجره گردیده است.[۹]

ابوجعفر عبدالله منصور دارای اسم و رسم به منصور دَوانیقی (حکومت:۱۳۶-۱۵۸ق)، دومی خلیفه عباسی و از نوادگان عباس بن عبدالمطلب. او‌را اولیه کسی دانسته‌اند که در طی خلافتش، میان عباسیان و علویان فتنه انداخت. به امر وی بخش اعظمی از سادات حسنی زندانی شدند. وی هم‌بعدازظهر امام درستگو(ع) بود و بنابر نقل ابن شهر آشوب، وی را به شهید شدن مسجد قبا مشهد رساند.
وزیر و وزرا و امرای سرشناس
ابومسلم خراسانی • ابوسلمه ضمن • یحیی بن خالد برمکی • فضل و ادب بن یحیی برمکی • جعفر بن یحیی برمکی • حمید بن قحطبه طائی • علی بن عیسی بن ماهان • ادب بن ربیع • ادب بن آسوده • طاهر بن حسین • عضدالدوله دیلمی • عیسی بن یزید آدرس مسجد قبا مشهد جلودی
امامان هم‌بعد از ظهر
امام راستگو • امام کاظم • امام رضا • امام جواد • امام هادی • امام عسکری • امام مهدی(عج)
رویدادهای اصلی
قیام محمد نفس زکیه • حادثه رزرو مسجد قبا مشهد فخ
نبو

معاش‎طومار
عبدالله بن محمد، فرزند علی بن عبدالله بن عباس بن عبدالمطلب در ۹۵ق در حمیمه به دنیا آمد.[۱] مادرش کنیزی از نژاد بربر بود و سلامه اسم داشت. لقب‌اش ابوجعفر و لقبش منصور بود.[۲] در جریان تکان عباسیان علیه بنی‌امیه برای به‌دست به چنگ آوردن خلافت، ابراهیم امام، اخوی منصور، اخوی دیگرش، سفاح را با وجود آنکه از منصور خرد‌خیس بود، جانشین خویش و نامزد خلافت قرار اعطا کرد؛ بیان شده چرا‌که مامان منصور، کنیز بود[۳] و منصور به ولیعهدی برگزیده شد. وی در خلافت سفاح، حکم دهنده جزیره (در بین دجله و فرات)، ارمنستان و آذربایجان شماره تلفن مسجد قبا مشهد بود.[۴]

خلافت
هنگامی سفاح (۱۰۵ - ذی‌الحجة ۱۳۶ق) درگذشت، منصور در مسافرت حج بود. وی خویش را به عراق رساند و زیرا از مدتی پیش به ولیعهدی مشخص گردیده بود زمام کارها را به دست گرفت و از عموم برای خویش بیعت گرفت.[۵]او در جواب به سوال سلیمان بن مهران دارای شهرت اعمش درباره قتل کننده حسین بن علی ذکر کرد که در حریق در دوزخ و جهنم میباشد؛ اعمش پرسید آیا آدم کش هر مورد از سایر فرزندان پیامبر معبود هم در دوزخ و جهنم میباشد؟ منصور سرش را مدتی لرزاند و بیان کرد وای برتو ای اعمش «الملک عقیم» و این گزاره را سه سکو تکرار کرد. [۶][یادداشت ۱]

خصوصیت‌ها
منصور خویش را سلطان می‌دانست. از وی نقل گردیده است که می‌اظهار‌کرد: خلفا، چهار نفرند: ابوبکر و قدمت و عثمان و علی؛ و پادشاهان، چهار نفرند: معاویه، عبدالملک بن مروان، هشام بن عبدالملک و اینجانب.[۷] از وی نقل گردیده‌است که می‌خاطرنشان کرد:

«ای عموم! اینجانب فرمانروا معبود بر روی زمین و پاسبان وی بر اموالش هستم. تقسیم میکنم آن را به عزم وی و عطا میکنم به اذن وی. خدا من را قفلی بر آن گذاشته که در صورتی بخواهد، آن را گشوده می‌نماید و به شما عطا می‌کند و روزی شما‌را تقسیم می‌نماید و در‌صورتی‌که بخواهد آن را قفل نماید، من را بر آن زیرا قفلی قرار می دهد.»[۸]
منصور شخصی حسودوبخیل و تنگ‌حیث بود و از کارگران و صنعت‌گران بر راز مبالغ ناچیز حسابرسی میکرد و از این رو به دوانیقی جهانی شد.[۹] (دانق یا این که دانگ یک ششمِ یک درهم میباشد) نقل گردیده است زمانی عبدالملک بن مروان خلیفه اموی مسجد الاقصی را سازه کرد، درهای آن را با صفحه‌های طلا جواهرات و نقره پوشاند، ولی منصور دوانیقی برای تعمیر مسجد، طلا جواهرات و نقره‌ها را از درها جداگانه کرد و تبدیل به سکه کرد.[۱۰]

مبتنی بر پیش‌گویی امام علی‌(ع) دومی خلیفه بنی‌عباس، یعنی منصور، خون‌ریزترین آن‌ها معرفی گردیده است. (و ثانيهم أفْتَكَهم) [۱۱] در‌این پیش‌گویی، امام علی(ع) از بر راز عمل وارد شدن دو حکومت بر مسلمانان خبر داده میباشد[۱۲] که بعضی حدیث‌شناسان این دو حکومت را بر خلافت بنی‌امیه و بنی‌عباس تطبیق کرده‌اند.[۱۳][یادداشت ۲]

زنده‌به‌گور کردن دختران یا این که دخترکُشی، از رسوم رایج در زمان نا آگاهی، قبل از ظهور اسلام میباشد. سازه به نقل از قرآن در آیه ها ۵۸ و ۵۹ سوره نحل، زمانی که به یکی مردان آن عصر خبر میلاد دختر داده میشد، رخ‌اش از ناراحتی تیره می‌گشت و دلش از غصه مالامال می شد. وی از خویشاوندان‌اش مخفی می شد و در فکر فرو می رفت که آیا دختر را با خواری نگه داراست یا این که او‌را زنده‌به‌گور مسجد قبا مشهد نماید.

وجود باورهای خرافی مانند مایه ننگ پنداشتن دختران، واهمه از فقر و علت‌های اجتماعی مانند ترجیح دادن پسران بر دختران را برخی از علت‌های دخترکشی در جامعه نادانی قبل از ظهور اسلام، به شمار آدرس مسجد قبا مشهد آورده‌اند.

با ظهور اسلام، این فرهنگ و تمدن جاهلی به‌شدت آیتم عیب گیری قرار گرفت و با آن به نزاع برخاست. برپایه آیه ها ۸ و ۹ سوره تکویر، در روز قیامت پدرانی که دختران خویش را زنده به گور کرده‌اند بازخواست میگردند که به کدامین گناه آنان را کشته‌اند. همینطور در آیه ۵۹ سوره نحل این شغل، ملامت شد‌ه‌است. افزون بر آن، سیره نبی(ص) در واکنش کریمانه و محترمانه با زنان و دختران خویش و سفارش به گرامی‌داشت فرزندان دختر را از جلوه‌های عملی پیکار اسلام با این فرهنگ و تمدن جاهلی رزرو مسجد قبا مشهد دانسته‌اند.

معرفی و تاریخچه
زنده به‌گور کردن دختران (به عربی: وَأد البنات)[۱] یا این که دخترکشی، عملی میباشد که به نقل از مورخان، بعضا از قبایل عرب در طول نا‌آگاهی و قبل از ظهور اسلام جاری ساختن می‌داده‌اند.[۲] سازه به نقل از قرآن در نشانه‌ها ۵۸ و ۵۹ سوره نحل، هنگامی که به یک کدام از این اشخاص خبر میلاد دختر داده می شد، از شدت حزن و حسرت، صورت‌اش سیاه می‌گشت و درونش از غصه و حزن مالامال می شد و به باعث این خبر بدی که به وی داده‌اند، از بستگان‌اش مخفی می‌گشت و در‌این پندار فرو می رفت که آیا این دختر را با خواری نگه داراست یا این که به اجبار اورا زنده به‌گور شماره تلفن مسجد قبا مشهد نماید.[۳]

برپایه آ‌ن‌چه مورخان گزارش کرده‌اند، این کار، قبل از اسلام، اول توشه در خویشاوندان‌ای به اسم «بنی‌تَمیم» ایفا گرفت.[۴] گفته میگردد در جنگی که میان «نُعمان بن مُنذر»، حکم دهنده عراق از سوی خسرو پرویز، و بستگان «بنی‌تمیم» در گرفت، تنی چند از دختران این فامیل به اسارت درآمدند. بعد از صلح، نمایندگانی از بنی‌تمیم، از نعمان درخواست رجوع و برگشت دختران‌شان را کردند؛ ولی بعضی از آن‌ها در اسارت تزویج کرده بودند.[۵] نعمان به آن‌ها تفویض اعطا کرد که به وطن خویش بازگردند یا این که در به عبارتی‌جا با همسران خویش بمانند. دختر «قیس بن عاصم» از نمایندگان بنی‌تمیم، ترجیح اعطا کرد با همسرش بماند که موجب حزن و خشم قیس شد و وی با خویش عهد و پیمان کرد که چنانچه برای او دختری به جهان بیاید او‌را در بدو به دنیا آمدن از میان پیروزشود.[۶] این فعالیت رایج شوید و به بقیه خاندان‌ها شیوع کرد.[۷]

بعضا نیز گفته‌اند که‌این فعالیت اول توشه در فامیل «ربیعه» بوجود آمد و آنگاه سرایت یافت.[۸] اینگونه نقل گردیده است که زمانی لحظه وضع حمل زنی فرا می سید، بالای حفره‌ای که از پیشین مهیا کرده بودند قرار می‌گرفت و بعد از وضع حمل در صورتیکه نوباوه به‌جهان آمده دختر بود، او‌را در آن حفره میانداختند و روی آن خاک می‌ریختند.[۹]

تزویج‌های فرستاده(ص) از مباحثی میباشد که در معاش فرستاده اکرم(ص) گزینه عیب گیری بعضا نویسندگان قرار گرفته میباشد. بعضا با توکل بر تعداد این تزویج‌ها، علت‌هایی غیرالهی به رسول(ص) نسبت داده‌اند؛ سید مرتضی عسکری این ادعاها را فقط ناشی از احادیث منسوب به عایشه میداند که در آنان فیس فرستاده(ص) ناسازگار با شأن و شخصیت وی رسم مسجد قبا مشهد گردیده‌است.

به گفته علامه طباطبایی، ادعای هوسرانی نبی(ص) پذیرفتنی وجود ندارد؛ به این دلیل که حدود بیست سال (حدود دوسوم معاش متأهلی) از معاش نبی تنها با حضرت خدیجه(س) گذشت و وصلت‌های دیگر وی نیز عمدتاً در سنین آخری قدمت و با زنان بیوه و سالخورده شکل پذیرفته آدرس مسجد قبا مشهد میباشد.

همینطور برای این تزویج‌ها مصالحی همانند تولید پیوندهای سیاسی با قبایل تعالی و بانفوذ، خودداری از تضارب‌های خونین و رویا رویی با رسوم جاهلی رزرو مسجد قبا مشهد گفته شده میباشد.

رده و عنایت
نوشته‌علمیٔ مهم: همسران فرستاده(ص)
درباره تعداد همسران فرستاده(ص) دربین تاریخ‌نگاران اختلاف لحاظ وجود داراست؛ به نحوی که بعضا شمار آن‌ها را ۱۳ بدن[۱] و بعضا دیگر ۱۵ بدن[۲] بیان کرده‌اند. برخی از منتقدان، این تعداد را نشانۀ عشق و علاقه شدید رسول به زنان تعبیر و تفسیر کرده‌اند.[۳] در مقابل، اکثر اندیشمندان مسلمان معتقدند این وصلت‌ها بر محور مصالح و هدف ها اسلامی انجام شده میباشد.[۴] اما چندهمسری در بعدازظهر نبی(ص) پدیده‌ای رایج بود،[۵] ولی با نزول آیه سوم سوره نساء تعداد همسران به چهار بدن محصور شد.[۶] بااین‌اکنون به موجب خصائص النبی (احکام ویژه فرستاده)، وی مجاز به داشتن بیش تر از چهار شماره تلفن مسجد قبا مشهد همسر بود.[۷]

عقیده‌ها در خصوص تزویج‌های رسول
درخصوص علل تزویج‌های گوناگون رسول چندین عقیده مطرح میباشد:

عقیده اولیه: بیشتر اندیشمندان اسلامی با استناد به بعضا از آيات قرآن و گزارش‌های تاريخی و همینطور برخی برهان‌های كلامی (مانند طهارت و خير‌خواهی برای ديگران)، معتقدند تزویج پيامبر با اين زنان، تنها به مقتضای مصلحت و حکمت بوده میباشد.[۸]

عقیده دوم: بعضا در تحليل تعداد همسران رسول(ص)، تمامی یا این که بیشتر وصلت‌های اورا ناشی از كامجويی جنسی و زن‌دوستی شدید پيامبر و هوا و هوس وی دانسته‌اند.[۹] بعضی نیز گرایش جنسی بالای فرستاده را نقطه‌ضعف وی قلمداد کرده‌اند.[۱۰]

عقیده سوم: حسن یوسفی اشکوری از نواندیشان اسلامی این نظر را دارد در بعضا از تزویج‌های نبی، مثلا وصلت با عایشه و حفصه که سن پاره ای داشته‌اند، ضمن مصالح همگانی اسلام و مسلمان ها و اشاعه احکام زنان به وسیله همسرانش، علت‌های مشروع فردی فرستاده (عشق و علاقه به زن و قدرت جنسی بالای وی) نیز دخالت داشته میباشد. او آیه ۵۲ سوره احزاب را نیز مؤید ادعای خویش می داند.[۱۱]

فلسفه تزویج‌های رسول
با اینکه چندهمسری در عصر رسول امری رایج بوده میباشد؛[۱۲] ولی با این اکنون، نقل شده فرستاده براساس حکمت‌هایی و در راستای مأموریت الهی (تبلیغ آیین اسلام)، تزویج‌های زیادی ایفا داده میباشد.[۱۳] برخی از دلایلی که برای تعدد همسران رسول(ص) نام برده، به گستردن پایین میباشد:

جلب نگهبانی قبایل و طوایف والا عرب و تقویت نفوذ سیاسی و اجتماعی خویش از منش لینک و پیوند سببی با آن‌ها. (مانند وصلت با عایشه)
اجرای حکم الهی و زدودن ذهن ها نادرست جاهلی. (مانند تزویج با زینب دختر جحش، همسر زید بن حارثه که فرزندخوانده فرستاده بود و بر پایه ی ترسیم نا‌آگاهی، اعراب فرزندخوانده را مانند فرزند می‌دانستند. از این رو بعداز درگذشت فرزندخوانده یا این که جدایی، با همسر وی تزویج نمی‌کردند)
تقویت رده اجتماعی زنان زخم‌چشم، همانند زنان بیوه و اسیر. (همگی همسران فرستاده(ص) بجز عایشه بیوه بودند)
دلجویی از زنان، به‌عامل زخم‌هایی که به‌خیال تایید اسلام، متحمل گردیده بودند. (مانند وصلت با ام‌حبیبه)
حفظ و تأمین معاش بیوه‌زنان حاجتمند (همسران شهدا) و یتیمان. (مانند وصلت با ام‌سلمه و زینب دختر خزیمه)
نماد دادن عظمت و قدرتمندی اسلام و مسلمانها. (مانند وصلت با صَفیّه)
محافظت زنان از خطرها جانی. (مانند تزویج با سوده)
آزادسازی اسیران و کنیزان. (مانند وصلت با جُوَیریه بنت حارث).[۱۴]

زیدیه یک کدام از فرقه‌های شیعه. رهروان آن معتقدند بعد از امامت حضرت علی(ع)، امام حسن(ع)، امام حسین(ع)، امام سجاد(ع) و زید بن علی، امامت به هر مردی از اولاد حضرت فاطمه(س) میرسد که عموم را به امامت خویش دعوت مسجد قبا مشهد نماید

و در ظواهر، عادل، دانا و شجاع‏ باشد و مؤمنان با وی برای جهاد بیعت‏ نمایند. این فرقه در سال‌های آغازین قرن ۲ هجری قمری/هشتم میلادی از شیعه منشعب شد. باور به قیام و پیکار از خصوصیت‌های اصلی زیدیه آدرس مسجد قبا مشهد میباشد.

زیدیان در طی تاریخ در طبرستان، مغرب، یمن حکومت تشکیل دادند. امامان زیدیه در یمن نزدیک به یازده قرن بر یمن حکومت کردند. واپسین دولت امامان زیدیه در یمن در کودتای جمهوری خواستار و سکولارها در سال ۱۹۶۲میلادی هلاک شد و جمهوری یمن رزرو مسجد قبا مشهد تشکیل شد.

یمن اقامتگاه اساسی زیدیان در زمان کنونی (قرن ۱۵ هجری قمری) میباشد. بر پایه ی برخی منابع حدود ۴۵ درصد جمعیت یمن، زیدی مذهب می باشند. ولی منابع دیگری معتقدند این جمعیت مرتبط با یمن شمالی میباشد و به وقتی‎ برمی‎‌خواهد شد که یمن به دو میهن شمالی و جنوبی تقسیم گردیده بود و بعداز اتحاد دو یمن، رهروان زیدیه حدود ۳۵ درصد جمعیت مجموع یمن را تشکیل می‎دهند. آن‌ها بیشتر دراستان‌‎های صَگردآوری، حَجَّه، ذِمار و صَنعا شماره تلفن مسجد قبا مشهد سکونت دارا هستند.

زیدیان بعداز این شورش تا دو دهه در انزوا بودند البته رفته رفته وارد عرصه‎ های فرهنگی و سیاسی گردیده و احزاب و تشکیلات زیادی را در یمن تأسیس کردند. تکان انقلابی انصارالله، جریان زیدیه محافظه‌‎شغل و جریان روشنفکری، جریان‎‌های فعال زیدیه در یمن به شمار می روند.

پیدایش
بعداز شهید شدن امام حسین(ع) بعضی از علویان، پندار قیام مسلحانه را تحت عنوان یکی شروط امامت و آیین نامه تقابل با ظالمان قلمداد کردند. با صورت‎‌گیری این تامل سیاسی در عصر امام سجاد(ع)، سنگ بنای زیدیه گذارده شد.[۱][۲]

اختلاف در میان علویان به دو طریقه نبرد فرهنگی یا این که قیام مسلحانه علیه دستگاه اموی برمی‎‌گشت. سود این اختلاف بعد از شهیدشدن امام زین‎‌العابدین(ع) پدیدآمد. جمع‌‎ای امامت امام باقر (ع) را پذیرفتند و گروهی دیگر به امامت زید بن علی اخوی امام محمد باقر(ع) معتقد و به زیدیه دارای شهرت شدند. بر این پایه شیعه هاِ معتقد به قیام مسلحانه، زید بن علی را بعد از امام علی(ع)، حسنین(ع) و امام سجاد(ع)[یادداشت ۱] تحت عنوان امام پنجم اهل بیت(ع) می‎دانند.[۳]

در بعضی از منابع از حسن مثنی تحت عنوان امام زیدیه بعد از امام سجاد(ع) مذکور گردیده‌است.[۴]

قیام زید بن علی
نوشته‌ی‌علمیٔ اساسی: قیام زید بن علی
بعد از آنکه حدود ۱۵ هزار نفر در کوفه با زید بن علی بیعت کردند، وی اراده خویش را برای قیام علیه هشام بن عبدالملک، خلیفه اموی، جزم کرد. این در حالی میباشد که شماری نیز در بصره، مدائن و خراسان با زید بیعت کرده بودند. هنوز نیرو‎های زید برای قیام ساماندهی نشده بودند که والی عراق با سپاهی به مخفیگاه او حمله کرد و زید با خروج زودتر از موعد خویش در ماه محرم از سال ۱۲۲ قمری با دویست نفری که یاور او بودند به نبرد با سپاه اموی رفت و در ۲۴ یا این که ۲۵ محرم سال ۱۲۲ق به شهیدشدن رسید.[۵] بعداز درگذشت زید، شیعیانی که معتقد به فکر قیام به سیف و خروج علیه حکم دهنده ظالم بودند، زید را تحت عنوان امام سوای نص دانسته و به زیدیه مشهور شدند.[۶]

داوود بن نُعْمان، راوی امامی قرن دوم قمری میباشد که اسم او در زمرۀ راویان امام راستگو(ع) و امام کاظم(ع) آمده میباشد. برخی رجالیان اورا توثیق نکرده‌اند و برخی از ثقات از وی مسجد قبا مشهد قصه کرده‌اند.

خویشاوندان و لقب‌ها
خویشاوندان داوود کوفی و نخعی بودند و با بنی‌هاشم لینک ولاء داشتند.[۱] او به انباری نیز آوازه داشته[۲] که ظاهراً ناظر به محل معاش او یعنی شهر انبار در حاشیۀ فرات در ۱۰ فرسخی بغداد بوده میباشد.[۳] کشّی از وی با کنیه بیاع الأنماط حافظه نموده است که احتمالا بر عمل وی، فرش فروشی دلالت آدرس مسجد قبا مشهد دارااست.[۴]

وثاقت
کشّی، داوود را با اوصاف نه و فاضل ستوده[۵] ولی در دیگر کتاب ها رجالی جز خلاصة الاقوال علامه حلی،[۶] توثیق نشده میباشد. نجاشی بعداز توثیق علی بن نعمان اعلم، اخوی کوچکتر داوود، یادآور گردیده که داوود بلندتر از وی بوده میباشد.[۷] برخی توثیق علامۀ حلی را برگرفته از همین صحبت نجاشی رزرو مسجد قبا مشهد دانسته‌اند.[۸]

ولی برخی معتقدند صحبت نجاشی دلالت بر توثیق وی ندارد، بلکه منظور از عُلُو در عبارت نجاشی، عُلُو در طبقه بوده[۹]، که بیان آن نزد اصحاب رجال متعارف میباشد.[۱۰] شاهد این رأی صحبت نجاشی در تفصیل حالا داوود بن نعمان میباشد که داوود را با واژه و کلمه اکبر وصف نموده است که به مسن‌خیس بودن داوود از علی اشاره شماره تلفن مسجد قبا مشهد داراست.[۱۱]

همینطور احتمال داده گردیده که عهدوپیمان علامه حلی، از توثیق کشّی گرفته گردیده باشد.[۱۲] علامه حلی بعد از بیان لفظ ها توثیق صحبت کشّی را آورده میباشد.[۱۳] برخی نیز با اشاره به ضعف دو احتمال پیش، احتمال افتادگی عبارت توثیق از ورژن‌های متأخر رجال نجاشی را مطرح کرده‌اند.[۱۴]

از‌آن‌جا‌که علامه حلی کتاب‌های علی بن حکم، سعد بن عبدالله، ابن عُقده و سایر افراد را که توثیقات از آن‌ها دریافت می‌گردیده‌است، در اختیار داشته میباشد، بعضا توثیق او‌را حجت میدانند. مؤید این طریقه آن میباشد که به هیچیک از سندها روایاتی که داوود بن نعمان در آنان آمده قدحی وارد نشده، و ابن ابی‌عمیر و دیگر مشایخ ثقه از وی ماجرا کرده‌اند.[۱۵]

صحابی ائمه
روضه خوان طوسی از داوود در شمار اصحاب امام راستگو(ع) خاطر نموده است.[۱۶] ولی نجاشی در داستان داوود از آن حضرت شک وتردید نموده است[۱۷] که احتمالاً به‌این ادله میباشد که عمده احادیث داوود با یک یا این که دو واسطه از امام راست گو(ع) نقل گردیده است.[۱۸] ولی احادیث بی‌واسطۀ وی از آن حضرت بر خلاف آن را اثبات می‌نماید.[۱۹]

افزون بر این، داوود از ابوعبیده زیاد بن عیسی حذّاء نیز داستان کرده[۲۰] که در حین حیات امام درست گو(ع) از جهان رفته میباشد.[۲۱]

نجاشی داوود را از راویان امام کاظم(ع) دانسته[۲۲] و روحانی طوسی او را در زمرۀ اصحاب امام رضا(ع) آورده میباشد، البته در حالتی‌که خواسته از تفسیر نجاشی (اَعلَی) دربارۀ داوود عُلُو در طبقه باشد ملاقات او با امام رضا(ع) نفی می‌گردد.[۲۳] کشی نیز تفصیل اکنون داوود را فی مابین اصحاب امام رضا(ع) آورده میباشد.[۲۴] با این هم اکنون، روایتی از داوود از آن حضرت نرسیده میباشد.

راویان
داوود از اشخاص زیر ماجرا نموده است:

ابوعبیده حزّاء
ابو ایوب حزاز
اسحاق بن عمار
عبدالله بن سِیابه
منصور بن حازم
همینطور خلال برادرش علی، خواهر زاده‌اش علی بن حکم، ابن ابی عمیر، علی بن اسباط، و یونس بن عبدالرحمان از وی قصه کرده‌اند.[۲۵]

کتاب
به گفتۀ نجاشی[۲۶] او کتابی داشته، هر چندین هیچ وصفی از آن یا این که طریقی به آن بیان نشده میباشد. از ظواهر سخن کشی[۲۷] پیداست که وی کتاب‌هایش را برای محمد بن اسماعیل وصیت نموده است.[۲۸] عبارت کشی را در گیر افتادگی دانسته‌اند و معتقدند که خواسته علی بن نعمان بوده میباشد.[۲۹]

هر یک سری نسبت دادن وصیت به علی بن نعمان، وصیت داوود بن نعمان را نفی نمی‌نماید و چه بسا هر دو اخوی اینگونه وصیتی کرده باشند.[۳۰] به ویژه که جایگاه محمد بن اسماعیل نزد اصحاب میتواند توجیه گر وصیت هر دو اخوی باشد.[۳۱]

صَنْعا، پایتخت یمن، با تاریخی بیش تر از ۲۵۰۰ سال، از مرکز ها اصلی تشیع و یکی سابق‌ترین شهرهای مسکونی عالم به شمار می‌رود. این شهر که با معماری منحصربه‌فرد به فردش شناخته می‌گردد، در زمان‌های متفاوت، راءس سیاسی و فرهنگی حکومت صُلَیْحیان (اسماعیلی) و امامان زیدی مسجد قبا مشهد بوده میباشد.

صنعا، از کانون‌های اساسی شغل زیدیه از قرن سوم تا قرن چهاردهم قمری بوده میباشد. در قرن پانزدهم قمری، تکان انصارالله (حوثی‌ها)، که ریشه در تشیع زیدی داراست، در اختیار گرفتن صنعا را از ۲۰۱۴م به دست گرفت و نقش آن را در تحولات یمن آدرس مسجد قبا مشهد برجسته کرد.

صنعا در احادیث شیعه رده ویژه‌ای داراست، مثلا در بشارت‌های فرستاده(ص) درباره فتح یمن و احادیث مرتبط با قیام یمانی به‌تیتر یک کدام از نماد‌های ظهور. همینطور، این شهر صاحب خانه علمای پر رنگ زیدی مانند ابن‌مرتضی و مرتضی المحطوری بوده و اثر ها مهمی مانند «الازهار» (در فقه زیدی) در آن نگاشته رزرو مسجد قبا مشهد شد‌ه‌است.

از ارگانهای اساسی شیعی در صنعا می‌اقتدار به مسجد جامع صنعا (با گنجینه نسَخ خطی زیدی)، راءس بدر (فعال در یادگرفتن زیدیه) و مؤسسة امام زید بن علی الثقافیه اشاره نمود که در رواج معارف زیدی و تخمین مذهب ها عمل می‌نمایند. در قرن پانزدهم قمری صنعا با وجود تضارب و نزاع‌ با ایالات متحده عربی و اسرائیل، همچنان به‌تیتر علامت نام و نشان زیدی و راءس مبارزات سیاسی-مذهبی در یمن شماره تلفن مسجد قبا مشهد باقیمانده میباشد.

معرفی
صَنعا پایتخت یمن و یکی‌از سابق‌ترین شهرهای مسکونی دنیا میباشد که تاریخ آن به بیشتراز ۲۵۰۰ سال پیش بازمی‌شود.[۱] به گفتۀ دانشمندان، صنعا از قرنها اولیۀ اسلام نقشی محوری در تاریخ و تمدن تشیع زیدی جاری ساختن نموده است.[۲] به گفتهٔ ابن‌خلدون (۷۳۲-۸۰۸ق) گرچه صعده در حین حکومت پرفراز و نشیب زیدیه، راس مهم حکومت آنها بود؛[۳] ولی در حین نقطع ی عطف توان زیدیه شهرهایی نظیر عدَن و صنعا نیز جزو محدودۀ مهم قلمرو امامان زیدی به شمار می‌رفتند.[۴] براساس گزارش‌ها، عمل‌های مذهبی و فرهنگی زیدی در قرن ۱۴ش درین شهر ادامه دارااست؛ به‌تیتر نمونه، مراسماتی نظیر پایکوبی به دنیا آمدن رسول(ص) و عید غدیر در‌این قرن، با تجمع‌های وسیع در صنعا و دیگر شهرهای یمن برگزار گردیده‌اند که نشانه‌دهنده پویایی و حضور مذهبی زیدیه در‌این شهر میباشد.[۵]

همینطور شیعه‌ها امامی در دو شهر عدن و صنعاء و بعضی از نقاط دیگر یمن به طور دور از هم معاش می‌نمایند[۶] و عمل آن‌ها نیز پایین لحاظ سازمانی به اسم رابطة الشیعة الجعفریة فی الیمن جای دارد. جمعیت شیعه ها اثناعشری یمن ۲ تا ۸ درصد تقریب زده گردیده‌است.[۷] همینطور تقریب زده می‌گردد حدود پانزده هزار نفر از اسماعیلیان در یمن معاش می‌نمایند که عمدتاً در صنعا و بخشها دیگری مانند حَسر و اِب بومی می‌باشند.[۸] مدرسة البُهریه[۹] و پایگاه الفیض الحاتمی (در حوزه‌ أزال صنعا) از کانون‌های تجمع رهروان اسماعیلیه میباشد.[۱۰]

زیاد بن مروان قندی از راویان امام راست گو(ع) و اصحاب خاص امام کاظم(ع) بوده میباشد. وی بعداز شهیدشدن امام کاظم(ع) با نپذیرفتن امامت امام رضا(ع) از مسیر تشیع گم راه شد و با دو نفر از یاران امام کاظم(ع)، واقفیه را نهاد‌گذاری کردند. زیاد بن مروان تا پایان مسجد قبا مشهد عمرش واقفی ماند.

نجاشی برای زیاد بن مروان کتابی برشمرده که روضه خوان طوسی آن را جزء اصول اربعمائه دانسته میباشد. اسم وی در گواهی ۶۱ قصه مذکور میباشد. برخی دانشمندان برای او ۱۵ مدرس همانند سَماعة بن مهران، عبدالله بن سِنان، یونس بن ظَذکر و عبدالله بن بُکَیر برشمرده‌اند. همینطور ۲۰ نفر از وی ماجرا نقل کرده‌اند که به عنوان مثال آن ها ابن ابی عمیر، ابراهیم بن هاشم، احمد بن محمد بن عیسی اشعری آدرس مسجد قبا مشهد میباشند.

رجال‌شناسان شیعی درباره اعتبار و وثاقت وی سه حیث دارا هستند: گروهی مانند روحانی‌طوسی و علامه‌ حلی اورا به‌استدلال واقفی بودن تضعیف کرده‌اند، توده‌ای همانند روضه خوان‌ موءثر و سید ابوالقاسم خویی او را ثقه دانسته‌اند و برخی از علما مثل عبدالله مامقانی، صرفا احادیث قبل از واقفی شدنش را دارای اعتبار رزرو مسجد قبا مشهد می دانند.

نقش زیاد بن مروان در واقفیه
براساس گزارش رجال‌شناسان شیعی، زیاد بن مروان از اصحاب خاص امام کاظم(ع)[۱] و نماینده قانونی وی در بغداد بود.[۲] پس از شهیدشدن امام کاظم(ع)، امامت امام رضا(ع) را انکار کرد و با علی بن ابی‌حمزه بطائنی و عثمان بن عیسی رواسی، واقفیه را تأسیس شماره تلفن مسجد قبا مشهد کردند.

[۳] همینطور آن‌ها داعیه کردند که امام کاظم(ع) شهید نشده و وی، به عبارتی قائم میباشد.[۴] به گفته کشی و روضه خوان‌طوسی، امام کاظم(ع)، زیاد بن مروان را نسبت به امامت امام رضا(ع) مطلع کرده بود[۵] و به وی هشدار داده بود که در صورتی امامت امام رضا(ع) را انکار نماید، گزینه لعنت الهی واقع می شود.[۶] همینطور روضه خوان‌کلینی در کافی نقل می‌نماید امام کاظم(ع) حقانیت امام رضا(ع) و پیروی از وی را به زیاد بن مروان ذکر نموده است.[۷]

یونس بن عبدالرحمن نقل می‌نماید که انگیزه واقفی شدن برخی از کارگزاران امام کاظم(ع) و انکار شهیدشدن وی، فرآورده‌اندوزی بود؛ چون اموال متعددی از میزان دارایی‌های امام نزد آن‌ها بود. بعد از شهیدشدن امام کاظم(ع) هفتاد هزار دینار از اموال امام نزد زیاد بن مروان بود. وی قصد داشت با ده هزار دینار، یونس بن عبدالرحمن را از بازگو کردن امامت امام رضا(ع) نزد عموم بازدارد که پیروز نشد.[۸] در نقل روحانی‌طوسی آمده امام رضا(ع) بعداز شهید شدن امام کاظم(ع) از سران واقفیه همانند زیاد بن مروان خواست که اموال امام کاظم(ع) را برگردانند؛ البته آنان انکار کردند و اموال را پس ندادند.[۹] به گفتهٔ حسن بن دوست داستنی، زیاد بن مروان با نظریه واقفیه و انکار امامت امام رضا(ع)، مُرد.[۱۰]

مقام حدیثی
نجاشی او‌را از راویان امام جعفر درست گو(ع) و امام موسی کاظم(ع) دانسته که کتابی داشته[۱۱] و روضه خوان طوسی آن را از اصول اربعمائه برشمرده میباشد.[۱۲] گردآوری‌ای از عالمان همانند روحانی‌ صدوق از آن کتاب داستان نقل کرده‌اند.[۱۳] بحرالعلوم اورا کثیرالروایه دانسته میباشد.[۱۴] به گفتهٔ جعفر سبحانی، از رجالیان شیعه، زیاد بن مروان در گواهی ۶۱ ماجرا واقع شد‌ه‌است؛ با تیتر «زیاد قندی» در ۳۶ ماجرا، با «زیاد بن مروان» در ۱۶ ماجرا و با «زیاد بن مروان قندی» در ۹ قصه.[۱۵]

برخی محققان برای زیاد بن مروان، ۱۵ مدرس برشمرده‌اند.[۱۶] به گفته سید ابوالقاسم خویی، زیاد بن مروان از راویانی مانند دُرُست بن ابی منصور، سَماعة بن مهران، عبدالله بن سِنان،[۱۷] یونس بن ظَذکر و عبدالله بن بُکَیر[۱۸] نقل نموده است. همینطور اورده شده که ۲۰ نفر از او داستان نقل کرده‌اند.[۱۹] مثلا آن‌ها؛ ابن‌ابی‌عمیر، ابراهیم بن هاشم، احمد بن محمد بن عیسی، عبدالرحمن بن حماد، محمد بن عیسی یقطینی میباشد.[۲۰] همینطور نقل شده که بیشتر احادیث زیاد از روش یعقوب بن یزید انباری و محمد بن عیسی یقطینی نقل گردیده است.[۲۱]

سید ابراهیم امین السید (زاده ۱۹۵۵م) روضه خوان شیعه و از اعضای شورای مرکزی حزب‌الله لبنان میباشد. وی از شروع تشکیل حزب‌الله به آن پیوست[۱] و در سال ۱۹۹۵م سر گروهی شورای سیاسی آن را برعهده داراست.[۲] امین السید در بِقاع، از بخشها شرق لبنان به‌جهان آمد.[۳] وی در کنار کسانی همانند سید محمدحسین فضل و ادب‌الله، صبحی طفیلی، سید حسن نصرالله، سید عباس موسوی، نعیم قاسم، زهیر کنج و محمد یزبک جزو مؤسسان و نهاد‌گذاران مسجد قبا مشهد اول حزب‌الله به‌شمار می‌رود.[۴]

از راست: سید حسن نصرالله، محمدحسن اختری، سید علی خامنه‌ای، سید ابراهیم امین السید، سید عباس موسوی (۱۳۷۰ش)
سید حسن نصرالله در اوایل عضویت در حزب‌الله، مدتی نائب رئیس ابراهیم امین السید در بیروت بوده میباشد.[۵] سید ابراهیم در سخنرانی‌ها و موضع‌ها خویش همواره استکبارستیز بوده و مخالفت خویش با رژیم صهیونیستی را اعلام داشته میباشد.[۶] او درباره‌ی با تأثیر انقلاب اسلامی کشور ایران[۷] و نقش امام خمینی[۸] بر تحولات حوزه‌ و اثرگذاری روز جهانی قدس[۹] بر مبنا مقاومت نیز مواضعی آدرس مسجد قبا مشهد داشته میباشد.

سید ابراهیم امین السید سفرهایی به کشور ایران داشته و با برخی از مقامات این میهن به دیدار و اذعان کرد‌وگو پرداخته میباشد.[۱۰] به عنوان مثال دیدارهای وی می‌اقتدار به دیدارش با اسماعیل هنیه مدیر دفتر کار سیاسی تکان مقاومت اسلامی حماس در ضاحیه جنوبی لبنان اشاره رزرو مسجد قبا مشهد نمود.[۱۱]

کتاب «الجهاد فی حیث الامام السجاد علیه‌السلام» برای مثال اثرها علمی سید ابراهیم امین السید به‌شمار می‌رود.[۱۲] گمانه‌زنی بعضی از رسانه‌ها بر جانشینی سید ابراهیم امین به دبیرکلی حزب‌الله لبنان پس از شهیدشدن سید حسن نصرالله شماره تلفن مسجد قبا مشهد میباشد.[۱۳]

جستارهای متعلق
سید هاشم صفی‌الدین
نبیل قاووق
پانویس
«إبراهیم أمین السید... هل یقود حزب‌الله فی المرحلة المقبلة؟»، تارنما ایندیپندنت عربی.
«شورای سیاسی حزب‌الله، بنیان مشورتی و ایدئولوگ»، اینترنت‌وبسایت روزیاتو.
«إبراهیم أمین السید... هل یقود حزب‌الله فی المرحلة المقبلة؟»، تارنما ایندیپندنت عربی.
حسینی، «سیر دگرگونی در رهبری و ایدئولوژی حزب‌الله»، چکیده.
«نگاهی به سه دهه سکانداری نصرالله در حزب‌الله»، خبر آنلاین.
«الموقف السیاسی»، موقع السید ابراهیم امین السید | مدیریت المجلس السیاسی فی حزب‌الله.
«تأثیر انقلاب اسلامی جمهوری اسلامی ایران بر وضعیت حوزه‌»، پايگاه استحضار‌رسانی دفتر کار مراقبت و انتشار اثر ها آيت‌الله‌ سيدعلی خامنه‌ای.
«امام خمینی(ره)، معامله قرن را ۴۰ سال به تأخیر انداخت»، مقر خبری- تحلیلی اعتمادآنلاین.
«روز جهانی قدس»، خبرگزاری قانونی حوزه.
«دیدار علی‌اکبر ولایتی با سید ابراهیم السید، مدیریت شورای سیاسی حزب الله لبنان»، باشگاه خبرنگاران دانشجویی جمهوری اسلامی ایران.
«برد تعالی از روش اتاق عملیات مشترک مقاومت نتایج شد»، خبرگزاری قانونی حوزه.
«الجهاد فی حیث الامام السجاد علیه‌السلام»، بازار کتاب.
«جایگزین سید حسن نصرالله دبیرکل حزب الله لبنان بعداز شهادتش چه کسی خواهد بود؟»، وب سایت خبری صنعت مالی.
منابع
«تأثیر انقلاب اسلامی جمهوری اسلامی ایران بر حالت حیطه»، پايگاه استحضار‌رسانی دفتر کار محافظت و انتشار اثر ها آيت‌الله‌ سيدعلی خامنه‌ای، تاریخ نشر: ۳۰ مرداد ۱۳۹۰ش، تاریخ بازدید: ۱۷ مهر ۱۴۰۳ش.
«الموقف السیاسی»، موقع السید ابراهیم امین السید | مدیریت المجلس السیاسی فی حزب‌الله، تاریخ بازدید: ۱۴ مهر ۱۴۰۳ش.
«شورای سیاسی حزب‌الله، بنیان مشورتی و ایدئولوگ»، اینترنت‌وب سایت روزیاتو، تاریخ نشر: ۸ مهر ۱۴۰۳ش، تاریخ بازدید: ۱۷ مهر ۱۴۰۳ش.
«جایگزین سید حسن نصرالله دبیرکل حزب الله لبنان بعداز شهادتش چه کسی خواهد بود؟»، تارنما خبری صنعت مالی، تاریخ نشر: ۹ مهر ۱۴۰۳ش، تاریخ بازدید: ۱۴ مهر ۱۴۰۳ش.
«امام خمینی(ره)، معامله قرن را ۴۰ سال به تأخیر انداخت»، مقر خبری- تحلیلی اعتمادآنلاین، تاریخ تکثیر: ۲۰ بهمن ۱۳۹۸ش، تاریخ بازدید: ۱۷ مهر ۱۴۰۳ش.
«الجهاد فی لحاظ الامام السجاد علیه‌السلام»، بازار کتاب قائمیه، تاریخ بازدید: ۱۴ مهر ۱۴۰۳ش.
«موفقیت گرانقدر از روش اتاق عملیات مشترک مقاومت نتیجه ها شد»، خبرگزاری قانونی حوزه، تاریخ تکثیر: ۱۲ تیر ۱۴۰۰ش، تاریخ بازدید:۱۷ مهر ۱۴۰۳ش.
«إبراهیم أمین السید... هل یقود حزب‌الله فی المرحلة المقبلة؟»، وب سایت ایندیپندنت عربی، تاریخ تکثیر: ۵ اکتبر ۲۰۲۴م، تاریخ بازدید: ۱۵ مهر ۱۴۰۳ش.

اَبوبَکْر بن ابی‌قُحافه (درگذشت ۱۳ق)، از صحابه رسول. وی بعد از درگذشت فرستاده پروردگار(ص)، به همپا تعداد دیگری از صحابه در سقیفه بنی‌ساعده گرد آمدند تا علی‌رغم وصیت پیامبر معبود(ص) درباره خلافت علی(ع)، خلیفه مسلمانها را گزینش مسجد قبا مشهد نمایند.
حاضران در سقیفه بنی‌ساعده، با ابوبکر تحت عنوان خلیفه پیامبر پروردگار(ص) بیعت کردند. او او‌لین خلیفه از خلفای راشدین از حیث اهل سنت میباشد. وی در اول سال‌های ظهور اسلام در مکه، مسلمان شد و در نگرش معروف تاریخ‌نویسان، در هنگام مهاجرت نبی به مدینه، با او هم‌مسافرت بود و به همپا نبی(ص) در غار ثور مخفی شد. در حکومت وی، حادثه ها دعوا‌برانگیزی در تاریخ اسلام فیس اعطا کرد؛ به عنوان مثال تصاحب کردن فدک از حضرت زهرا(س)، مبارزه‌های آدرس مسجد قبا مشهد ردّه و آغاز فتوحات.

شخصیت‌شناسی
ابوبکر، بنابر بعضا از احادیث[۱] و قرائنی همانند بازه قدمت و تاریخ وفات او، دو سال و یک سری ماه بعد از عام الفیل (احتمالا در ۵۰ پیش از مهاجرت/۵۷۳ م) در مکه رزرو مسجد قبا مشهد زاده شد.

نام او در نا‌آگاهی، عبدالکعبه بود و بعداز اسلام، نبی(ص) او را عبدالله خواند.[۲] پدرش ابوقُحافه عثمان (درگذشت ۱۴ق) و مادرش امّ الخیر سَلْمی، بنت صخر بن عمرو بن کعب، هر دو از تیره دسته بودند و از روش مُرّة بن کعب نیای ششم‌شان[۳]با نبی(ص) نسبت داشتند.[۴] در بعضی احادیث اهل سنت، اسم او عتیق نام برده؛[۵] البته ظاهرا عتیق کنیه شماره تلفن مسجد قبا مشهد او باشد.

لقب او ابوبکر میباشد. البته در اینکه او پسری به اسم دیده نشده داشته میباشد، اختلاف وجود داراست. در هیچ‌کدام از منابعی که فرزندان ابوبکر را برشمرده‌اند، نامی از دیده نشده نیامده میباشد. البته در ابیاتی که در ملامت ابوبکر از لهجه برخی از مرتدان آورده شده از پسری به اسم «دیده نشده» برای او خاطر شد‌ه‌است[۶] با این‌اکنون معارضان وی، از جمله ابوسفیان، ابوبکر (دیده نشده = شتر جوان) را از باب استهزا به ابوفصیل (فَصیل = کودک‌شتر بازگرفته از شیر مامان) تغییر تحول داده‌اند.[۷]

او دربین اهل سنت یک‌سری کنیه داراست:

عتیق: اکثر منابع اهل‌سنت، عتیق را از ا‌لقاب او دانسته و نوشته‌اند که فرستاده(ص) اورا به باعث زیبایی صورت‌اش ملقب به عتیق تشکیل داد.[۸] بنابر روایتی از عایشه، رسول اورا «عتیق الله اینجانب النار» خواند.[۹] دلایل دیگری درباره نا‌مگذاری او به عتیق نقل گردیده‌است.[۱۰]
دیگر کنیه او میان اهل‌سنت، صدّیق میباشد که بر محور منابع اهل‌سنت، به‌دنبال تصدیق بی‌زیرا‌وچرای خبر معراج به وی داده گردیده‌است[۱۱] و در روایتی از مولای ابوهریره صحبت از این میباشد که جبرئیل در لیلة الاسراء، او را صدّیق خوانده میباشد.[۱۲] برخی گفته‌اند که او از عصر جاهلی بدین کنیه آوازه داشته، تا آنجا که کنیه عتیق نیز در سایه آن قرار گرفته میباشد.[۱۳]
کنیه «اَوّاه» به منجر رأفت و غمخوارگی وی.[۱۴]
کنیه «مالک فرستاده الله» به مناسبت ملازمت‌اش با نبی(ص) در جریان مسافرت به مدینه.[۱۵] به‌این قصه در قرآن در آیه لا تحزن اشاره گردیده‌است.
لحاظ علمای شیعه درباره کنیه صدیق
نوشته‌علمیٔ مهم: صدیق (کنیه)
از دید علمای شیعه صدّیق اکبر، کنیه منحصربه‌فرد امام علی(ع) میباشد. آن‌ها با استناد به منابع اهل‌سنت اعطای این کنیه به حضرت علی(ع) را از جانب نبی میدانند.[۱۶] علی(ع) نیز در طول حکومتش بر منبر بصره آن را از آن خود دانسته میباشد.[۱۷]

همسران