دربین جذاب های شیراز بقاع حضرت شاهچراغ (ع) زیرا ستارهای پرفروغ می درخشد.مسجد قبا مشهد حضرت شاهچراغ (ع)، اخوی امام رضا (ع) و فرزند ارشد امام موسی کاظم (ع) میباشند که آرامگاه وی بهتیتر بلندمرتبهترین زیارتگاه مذهبی شیراز و یکیاز مهم ترین جاذبههای مذهبی در جمهوری اسلامی ایران محسوب میشود. این زیارتگاه خلال معماری حیرتانگیزش،آدرس مسجد قبا مشهد با تزیینات فوقالعاده زیبایی از کاشیکاری و آینهکاری، شاهکار بینظیری را پیش روی گردشگران و زائران قرار می دهد؛ بهطوری که بخش اعظمی از گردشگران اهل ایران و فرنگی آن را بهتیتر یکیاز زیباترین مساجد و آرامگاههای کشورایران میشناسند. رزرو مسجد قبا مشهد
درباره بقاع حضرت شاهچراغ (ع)
آرامگاه حضرت شاهچراغ (ع) که در سال ۱۳۲۱ در فهرست اثرها ملی کشورایران به تصویب رسیده، یکی هدف های مذهبی و جاهای جذاب استان عجم میباشد که رده ویژهای میان اهل ایرانها دارااست؛ شماره تلفن مسجد قبا مشهد چراکه وی اخوی امام رضا (ع) میباشند و از طرفی آرامگاه آن بزرگوار در شهر تاریخی شیراز جایدارد. ضمن این، زیارتگاه ذکر شده از دید هنر و معماری اسلامی و اهل ایران از مداقه بخش اعظمی شامل است؛ بهطوری که هنر آینهکاری و کاشیکاری آن، فضایی بسیار خوشگل و روضه خوان اخلاق و رفتار نموده است. مدل معماری مقبره مطهر برگرفته از مدل آذری میباشد که در حین ایلخانی ترویج داشت. آینههای ریز رنگی و اشکال خطهای زیبای فارسی و عربی در نمای گوشه و کنار آینهها و کاشیها، برای هر بینندهای جذابیت داراست.
این آرامگاه دارنده چهار پاد شاهنشین در چهار جانب بقعه میباشد و مسجدی در سمت غرب آن وجود داراست. بارگاه نقره بقاع در نصیب سلطاننشین پایین گنبد قرار گرفته میباشد. ایوان آن دو در اساسی ورودی در سمت جنوب و شمال بقعه دارااست که آبگینه گرانقدر فوارهداری در میانه آن تاسیس شده است و درختان زیبایی در حوالی آن عرضاندام مینمایند. بقاع حضرت شاهچراغ (ع) در غرب ایوان و بقعه حضرت سید میر محمد (ع) (اخوی وی) در شمال شرق ایوان قرار گرفتهاند. اتاقهایی دو طبقه در بدور ایوان چشم میشود که پیشانی و جرزهای جلوی آن ها مزین به کاشیکاریهای زیبایی میباشند.
مقبره حضرت شاهچراغ (ع) دارنده چهار صحن به اسمهای صحن امام جواد (ع)، صحن حضرت معصومه (ع)، صحن مهم و صحن عتیق میباشد. همینطور این مقبره سه شبستان دارااست که مشتمل بر دارالعباده، شبستان حضرت سید میر محمد (ع) و شبستان تبارک امام خمینی (ره) که بارگاه حضرت شاهچراغ (ع) در شبستان دارالعباده جای دارد.
بقاع حضرت شاهچراغ (ع) کجاست؟
نشانی: استان عجم، شیراز، خیابان لطفعلی خان زند، خیابان احمدی (اکران روی نقشه)
آرامگاه حضرت شاهچراغ (ع) یکیاز دارای اسم و رسمترین جاذبههای مذهبی و توریسم شهر شیراز میباشد که گردشگران بهراحتی میتوانند به آن دسترسی داشته باشند.
حضرت شاهچراغ (ع) فرزند که می باشد؟
حضرت سيد امير احمد (ع) که با اسم شاهچراغ (ع) شناخته می گردند، پسر ارشد امام موسی كاظم (ع) و اخوی امام علی بن موسی الرضا (ع) میباشند. ازآنجاکه روز میلاد حضرت شاهچراغ (ع) معلوم وجود ندارد، تصمیم دریافت شد که مسافت دربین به دنیا آمدن حضرت معصومه (س) و حضرت امام رضا (ع) در دهه کرامت، یک روز برای بزرگداشت حضرت احمد بن موسی (ع) در حیث گرفته خواهد شد. بر این مبنا شورای خوب انقلاب فرهنگی در شهریور سال ۱۳۸۸ روز ششم ذی القعده را بهتیتر روز گرامیداشت حضرت شاهچراغ (ع) در روزنگار مناسبتهای ملی-اسلامی سرزمین اضافه کرد.
بعد از شهید شدن حضرت موسی کاظم (ع)، شیعهها مدینه گمان میکردند که وی امام بهحق بعد از بابا بزرگوارشان می باشند. حضرت در خطبهای به عموم فرمودند که اخوی وی، حضرت علی بن موسی علیهالسلام، امام و خلیفه بهحق و اما آفریدگار میباشد.
خلیفه وقت (مأمون) با شنیدن خبر جنبش جمعیتی از بنی هاشم و طرف داران آن ها بهسمت طوس، دستورداد که حکام بلاد بازدارنده از تکان این قافلهها شوند و آنها را به مدینه برگردانند. قاضی شیراز نیز از این قاعده مستثنا خلا و از حضرت سید احمد (ع) و ملازمان وی خواست که برگردند و زمانی حضرت امتناع کردند، نبرد خونینی آغاز شد که در غایت لشکر شیراز ناکامی خورد. حضرت سید احمد (ع) هم پا برادران و تنی چند از شیعهها از بیراهه خویش را به شیراز رساندند و در خانه یکی شیعه ها نهفته شدند.
رزرو هتل
حکم دهنده شیراز به یاری جاسوسان خویش توانست پس از یکسال، محل معاش وی را بیابد و در تضارب که به منش زمینخورد، با خنجر ضربهای بر رمز وی وارد شد و بهدنبال به فرمان حکم دهنده، منزل روی تن شریف حضرت وخیم شد.
انگیزه اسمگذاری حضرت شاهچراغ (ع)
تا زمان آل بویه و مجال زمامداری امیر عضدالدوله دیلمی، مدفن حضرت ناشناس باقیمانده بود و در نزدیکی آن منازل مسکونی وجود داشت. در یکی این منازل، پیرزنی معاش می کرد که اواخر هر شب آدینه میمشاهده کرد چراغی در بالای تلی از خاک تا سپیدهدم پرنور میباشد. این واقعه چندین شب آدینه جریان داشت و همین قضیه پیرزن را به تامل انداخت کهاین محل احتمالا محل دفن یکیاز امامزادگان میباشد. وی تصمیم گرفت امیر عضدالدوله را از این رخداد با خبر نماید.
اعتقاد و باور این مورد برای درباریان طاقت فرسا بود؛ ولی امیر اعلام کرد که برای پیگیری روایت، اولین شب آدینه به منزل پیرزن میرود. سلطان به منزل پیرزن رفت و به پیرزن اعلامکرد که بهمحض پرنورشدن لامپ، به وی اگاهی دهد. پیرزن با دیدن نوری تواناخیس از شبهای آدینه گذشته، بر بالین امیر عضدالدوله رفت و با فریاد اذعان کرد:
امیر با دیدن نوروروشنایی لامپ شگفتزده شد و زمانی بهطرف نوروفروغ رفت، اثری از لامپ ندید و بعد از زیرداخل شدن از تل خاکی، مجددا به عبارتی روشنایی لامپ را دید. این رخداد منجر شد که امیر، فردی را افسر نظارت قصه نماید که در غایت میفهمد فرزند ارشد حضرت موسی بن جعفر (ع) دراین محل به خاک ودیعت گردیدهاند و امر میدهد که جایگاهی بر بالای آن ساخته گردد.
تاریخچه بنای مقبره حضرت شاهچراغ (ع) را به زمان عضدالدوله ديلمی از سلاطین آل بویه نسبت می دهند که به حدود سالهای ۳۰۸ تا ۳۲۸ هجری خورشیدی برمیشود. در روزگار حکومت این فرمانروا، محل دفن حضرت (ع) صرفا یک تل خاک بود.
تاریخچه تشکیل داد بنای بقعه مطهر را به روزگار عضدالدوله دیلمی نسبت می دهند
در طی اتابكان عجم که مصادف با سالهای ۶۰۵ تا ۶۴۰ هجری خورشیدی میباشد، امير مقربالدين مسعود بدرالدين، وزير اتابک، ظواهر این بقعه را آراست و یک بقاع و گنبد برای آن تشکیل داد. خلال اینکه ایجاد کرد یک رواق نیز به امر اتابک جاری ساختن شد.
ملکه تاشی خاتون، مامان پاد شاه روضه خوان ابواسحاق اینجو، در اواخر زمان ایلخانی مصادف با ۷۲۳ هجری خورشیدی امر ایجاد کرد بنایی چشمگیر و تزیین آن را اعطا کرد که جاری ساختن این تغییرات پنج سال زمان برد. ضمن تشکیل داد بارگاهی بسیار گرانقدر با گنبدی بلند، نصیبهای مختلفی مانند مسجد، مکتب، محل استراحت مسافران و بازار در نزدیکی آن تاسیس شد. ملکه تاشی خاتون، ملک میمند عجم و تنی چند از دکانهای بازار همسایه بقاع را وقف این آستان کرد.
ابن بطوطه، جهانگردی که در سال ۷۲۶ هجری خورشیدی از شیراز دیدن کرده بود، در سفرنامهاش در خصوص آرامگاه حضرت شاهچراغ (ع) و اقدامات ارزنده ملکه تاشی خاتون نوشته میباشد:
این آرامگاه در حیث شیرازیها احترام مجموع داراست و عموم برای تبرک و توسل به زیارتش میروند. تاشی خاتون، در مجاورت این حرم تعالی، مکتب و زاویهای ساخته میباشد که در آن به اطعام مسافران می پردازد. شبهای دو شنبه، خاتون به زیارت آرامگاه می آید و در آن شب قضات و فقها و سادات شیراز نیز حاضر میگردند. طعام و میوه به عموم داده میگردد و بعد از صرف غذا، واعظ بالای منبر میرود. خاتون در غرفه مشبکی که مشرف به مسجد میباشد، مینشیند. در انتها هم طبل و شیپور و بوق مینوازند.
فرمانروا اسماعیل صفوی در سال ۸۸۵ هجری خورشیدی تجدید بنا پهناورای در آرامگاه ایفا اعطا کرد؛ هرچند که وقوع زلزلهای در ۸۵ سال سپس منجر تخریب نیمی از گنبد آرامگاه شد که سالها بعد از آن آیتم تجدید بنا قرار گرفت.
در طول نادرشاه مصادف با سال ۱۱۰۸ هجری خورشیدی نیز نوسازیهای متعددی در بقعه مقدس ایفا گرفت و قندیل بزرگی از طلا جواهرات ذیل گنبد معلق شد. نادرشاه قبل از غلبه بر افغانها و تصرف شیراز تصمیم گرفته بود بعداز باخت افغانها، بقعه را مرمت نماید و برای این خواسته ۱۵۰۰ تومان پول آن فرصت را صرف این امرکرد.
در کتاب تذکره دلگشا در امر تخریب بقاع در تاثیر زمینلرزه سال ۱۲۰۲ هجری خورشیدی درج شده میباشد:
گنبد بقاع که از نهایت طول، آفتاب عالم تاب هرروز در نیم روز خویش را در سایه آن کشیدی، به یک وهله چنان بر زمین خورد که زمین شکافته شد و در اعماق خاک فرو رفت… و آن عمارات بهتر… تو گویی مدام ویران بوده میباشد…
زلزله سبب ساز شد که قندیل نادرشاه فروخته و مبلغ آن صرف بازسازی بقاع گردد.
فتحعلی فرمان روا قاجار نیز در بهسازی و نوسازی آرامگاه مطهر دست داشت و در سال ۱۲۰۶ هجری خورشیدی امر کرد که کف مقبره یک متر فراتر بیاید و از مصالح سنگ و خشت و گچ برای این فرمان به کار گیری نمایند و همین طور ضریحی نقرهای در بقاع متبرکه نصب گردد. وقوع زمین لرزه دیگری در سال ۱۲۳۲ هجری خورشیدی، تخریب دوباره گنبد را به دنبال داشت که محمد ناصر ظهیرالدوله به عبارتی سال مبادرت به تجدید بنا آن کرد.
دری نقرهای در سال ۱۲۵۱ هجری خورشیدی برای ورودی مقبره نصب شد که به امر مسعود میرزا ظل السلطان بود. او همینطور در سال ۱۲۵۴ هجری خورشیدی مبادرت به نصب ساعت بزرگی در ساختمان بلند جنوبی مقبره کرد. آينهكاری دیوارها و سقف مقبره مطهر به وسیله مدرس زينالعابدين در سال ۱۲۶۶ هجری خورشیدی به انتها رسید.
صحن مقبره حضرت شاهچراغ (ع)تراس حرممحیط داخلی بقاع حضرت شاهچراغ (ع)زائران بقعه مطهرآینه کاری سقف حرمایوان مقبره در شبفضای درون حرمحرم شریف در زمان شب
در عصر پهلوی در سال ۱۳۰۶ خورشیدی، دیوارهای داخلی مقبره مزین به آینهکاری شد. گنبدی با اسکلت فلزی به عملکرد انجمن اثر ها ملی و اداره باستانشناسی عجم ساخته شد که در سال ۱۳۳۶ خورشیدی جایگزین گنبد دیرین آرامگاه شد.
گنبد بقاع در سالهای ۱۳۳۹ تا ۱۳۴۰ هجری خورشیدی آیتم نوسازی قرار گرفت و کاشیکاری آن بوسیله معلم عیسی بهادری پیاده سازی و انجام شد. در پی تالار ديگری به بقاع اضافه و بوسیله هنرمندانی نظیر حسن ظريف صنايع آينهكاری شد.
عملیات عمرانی وسیعی بعد از موفقیت انقلاب اسلامی در آیین نامه قرار گرفت که از آن گزاره میاقتدار به تاسیس و کامل شدن تالار بالای رمز و آينهكاری نصیب سابق بقعه اشاره نمود. منبر بزرگی از مرمر یکپارچه در قسمت جنوبی این تالار گذارده شد که حجاری بسیار زیبایی دارااست.
قسمت های متعدد مقبره حضرت شاهچراغ (ع)
تراس مقبره حضرت شاهچراغ (ع)
حیاط بقعه در ضلع شرقی آن جایدارد که فرصت تشکیل داد اولین حیاط بقعه را به عصر علاءالدوله قاجار نسبت دادهاند. این تراس که ۳۸٫۳۰ متر ارتفاع و ۵٫۵ متر پهنا دارااست، دارنده ۱۰ ردیف به طول ۱۰٫۵ متر میباشد. در دو سمت حیاط، ۱۲ حجره دو طبقه با تزیینات گچبری تاسیس شده است. دو راهرویی که در دو طرف در طلایی بقاع جایدارد، به بقعه و همین طور این تراس منتهی میگردند.
هنرمندان کارخانه نجاری مقبره، سقف این تراس را با گره تند، آلت و لغاظ از چوب ساج ساخته و برای تزیین آن با اسامی مقدس، از چوب نارنج و افرا به کارگیری کردهاند. بالای ردیفهای حیاط دارنده مقرنس چهار رخنه، چهار طرف آن مزین به اسماءالله و تحت ردیفها بهشکل هشت سوراخ میباشد. برای جلوی سقف تراس که بهشکل شیرسر میباشد، چوب ساج به شغل بردهاند. سنگ مرمر یکپارچهای با نقوش زیبای اسلیمی در ذیل ردیفها و نصیب جلویی حیاط وجود داراست که بهدست سنگتراشان بقاع حجاری و نصب گردیدهاست.
برای ساخت و ساز فضای بیشتر برای زائران و همین طور قرینهسازی حیاط، سه رواق به نصیب جنوبی آن الحاق شد که کاشیکاریهای آن منحصر به فرد میباشد.
سقف و ردیفهای حیاط بهاستدلال اینکه از محصول چوب بودند، در گیر فرسودگی و خوردگی موریانه شدند و از همین رو از ردیفهای آهنی برای استخوانبندی آن به کارگیری شد. حیاط کوچکی نیز در جلوی حجرههای فوقانی سازه و صحن بقعه دیده میشود كه کاشیکاریهای جذابی داراست.
ضریحی با روکش نقره در طول فتحعلی سلطان قاجار مصادف با سال ۱۲۰۶ هجری خورشیدی برای بقعه ساخته شد كه پهنا آن به ۱٫۷۵ متر و طولش به ۳٫۲۵ متر می سید. روی بارگاه با اشعاری به لهجه فارسی و عربی در مدح ائمه اطهار (ع) تزیین گردیده بود.
بارگاه آینده حضرت شاهچراغ (ع) حدود ۱۰ سانتیمتر از سطح بقعه رفیعتر بود و روی صندوق چوبی باطن بارگاه پارچه سبزرنگی قرار داشت. این بارگاه، اسکلتی از چوب بی آلایش داشت که بخشی از آن نقرهاندود گردیده بود و کانالهای نقره در چهار طرف آن چشم می شد.
در قبل قرآنی به خط کوفی روی مرقد حضرت امامزاده احمد بن موسی (ع) قرار داشت که نگارش آن را به حضرت علی (ع) نسبت می دهند. حاج معتمد الدوله فرهاد میرزا امر تشکیل داد باکسای از خاتم را برای قرآن می دهد تا در آن محیط حفظ خواهد شد. بعد ها این قرآن و باکس خاتم آن به موزه پارس منتقل شدند که در حال حاضر در قفسهای شیشهای محافظت می شوند. یک لوستر چهار شاخهای در باطن بارگاه جایدارد که بعضی شبها آن را پرنور مینمایند. دیوارهای شمالی و جنوبی بارگاه مزین به آینهکاریهایی میباشند که عمر آنها به زمانه حکومت محمد فرمان روا قاجار در سال ۱۲۲۰ هجری خورشیدی برمیخواهد شد.
زائران درگیر زیارت در بارگاه بقاع حضرت شاهچراغ (ع)قرآن درون بارگاه بقاع حضرت شاهچراغ (ع)آرامگاه حضرت شاهچراغ (ع)ورودی منتهی به بارگاه بقاع حضرت شاهچراغ (ع)
بارگاه فعلی به ارتفاع ۳٫۵۸ و پهنا ۲٫۲۶ متر بهطور بی نقص از نقره ایجاد شده است. صندوق خاتمکاری بسیار زیبایی روی مرقد وجود داراست و ردیفها و سقف درون بارگاه با ترکیبی از معرق و خاتم کاری تزیین گردیدهاند که علیرضا گودرزی از خاتمکاران شیرازی، آن را در مسافت سالهای ۱۳۷۸ تا ۱۳۸۰ به زیبایی هرچه کلخیس اعمال داده میباشد.
صحن مطهر
بقاعهای احمدی و محمدی (ع) در قبلی صحن مستقلی داشتند و از روش بازار فی مابینالحرمین به هم وصل میشدند. در طرح بسط آستان مقدس، صحن مطهر گرانقدرخیس شد و اینک هر دو مرقد در یک صحن قرار دارا هستند. مقبره سید میر محمد (ع) در شمال شرق تراس و مقبره شاهچراغ (ع) در غرب تراس واقع شدهاند.
صحن بقاع مطهرحجره های فضا صحن حرمورودی صحن حرمحوض جلوی حیاط حرمحرم حضرت شاهچراغ (ع) در شبصحن بقعه در شبحیاط بقاع در شبحوض جلوی مقبره مطهر
منبع عکس: تارنما shahecheragh.ir، 360 DigiLook inc ، عکاس: سید محسن حسینی، حمید علیزاده، Martin Spacek
صحن مستطیلیصورت مرکزی، مساحتی بالغ بر ۱۴ هزار متر مربع دارااست که ۱۶۲ حجره دو طبقه در نزدیکی آن تاسیس گردیدهاست. رواقهای این صحن با آجرکاری و کاشیکاری استادکاران آستان تزیین گردیدهاند. نردههای چوبی جانور درین صحن از چوب ساج میباشند و کف صحن از سنگ گندمک عجم میباشد.
یک آبگینه گران قدر در میانه صحن جای دارد که برای تشکیل داد آن از سنگهای گرانقدر نی ریز مستعمل و شغل حجاری و نصب آن برعهده سوله سنگتراشی آستان بوده میباشد.
گلدستهها
دو گلدسته در شمال و جنوب حیاط آستان حضرت شاهچراغ (ع) جایدارد. در واقعیت برای قرینهسازی دو طرف حیاط و پخش قرآن و اذان تا اقصانقاط شهر، گلدسته جنوبی ساخته شد و سوله معرقکاری آستان مقدس، کاشیکاری این گلدسته با رنگهای طبیعی را برعهده داشت. در حالی که گلدسته شمالی به اسماءالله مزین گردیده، روی گلدسته تازه که هشت سوراخ دارااست، اسامی ائمه اطهار (ع) و القابشان نقش بسته میباشد.
رمز گلدسته با ارتفاعی موازی با ۳٫۶۵ متر، وزنی حدود سه بدن دارااست و اسکلت فلزی آن با مس و چوب پوشانده شدهاست. طول گلدسته تا پایین اتاق موذن به ۲۰٫۴۰ متر، قطر زیر آن به ۲٫۲ متر و قطر بالای گلدسته به ۲٫۳۵ متر می رسد.
درباره بقاع حضرت شاهچراغ (ع)
آرامگاه حضرت شاهچراغ (ع) که در سال ۱۳۲۱ در فهرست اثرها ملی کشورایران به تصویب رسیده، یکی هدف های مذهبی و جاهای جذاب استان عجم میباشد که رده ویژهای میان اهل ایرانها دارااست؛ شماره تلفن مسجد قبا مشهد چراکه وی اخوی امام رضا (ع) میباشند و از طرفی آرامگاه آن بزرگوار در شهر تاریخی شیراز جایدارد. ضمن این، زیارتگاه ذکر شده از دید هنر و معماری اسلامی و اهل ایران از مداقه بخش اعظمی شامل است؛ بهطوری که هنر آینهکاری و کاشیکاری آن، فضایی بسیار خوشگل و روضه خوان اخلاق و رفتار نموده است. مدل معماری مقبره مطهر برگرفته از مدل آذری میباشد که در حین ایلخانی ترویج داشت. آینههای ریز رنگی و اشکال خطهای زیبای فارسی و عربی در نمای گوشه و کنار آینهها و کاشیها، برای هر بینندهای جذابیت داراست.
این آرامگاه دارنده چهار پاد شاهنشین در چهار جانب بقعه میباشد و مسجدی در سمت غرب آن وجود داراست. بارگاه نقره بقاع در نصیب سلطاننشین پایین گنبد قرار گرفته میباشد. ایوان آن دو در اساسی ورودی در سمت جنوب و شمال بقعه دارااست که آبگینه گرانقدر فوارهداری در میانه آن تاسیس شده است و درختان زیبایی در حوالی آن عرضاندام مینمایند. بقاع حضرت شاهچراغ (ع) در غرب ایوان و بقعه حضرت سید میر محمد (ع) (اخوی وی) در شمال شرق ایوان قرار گرفتهاند. اتاقهایی دو طبقه در بدور ایوان چشم میشود که پیشانی و جرزهای جلوی آن ها مزین به کاشیکاریهای زیبایی میباشند.
مقبره حضرت شاهچراغ (ع) دارنده چهار صحن به اسمهای صحن امام جواد (ع)، صحن حضرت معصومه (ع)، صحن مهم و صحن عتیق میباشد. همینطور این مقبره سه شبستان دارااست که مشتمل بر دارالعباده، شبستان حضرت سید میر محمد (ع) و شبستان تبارک امام خمینی (ره) که بارگاه حضرت شاهچراغ (ع) در شبستان دارالعباده جای دارد.
بقاع حضرت شاهچراغ (ع) کجاست؟
نشانی: استان عجم، شیراز، خیابان لطفعلی خان زند، خیابان احمدی (اکران روی نقشه)
آرامگاه حضرت شاهچراغ (ع) یکیاز دارای اسم و رسمترین جاذبههای مذهبی و توریسم شهر شیراز میباشد که گردشگران بهراحتی میتوانند به آن دسترسی داشته باشند.
حضرت شاهچراغ (ع) فرزند که می باشد؟
حضرت سيد امير احمد (ع) که با اسم شاهچراغ (ع) شناخته می گردند، پسر ارشد امام موسی كاظم (ع) و اخوی امام علی بن موسی الرضا (ع) میباشند. ازآنجاکه روز میلاد حضرت شاهچراغ (ع) معلوم وجود ندارد، تصمیم دریافت شد که مسافت دربین به دنیا آمدن حضرت معصومه (س) و حضرت امام رضا (ع) در دهه کرامت، یک روز برای بزرگداشت حضرت احمد بن موسی (ع) در حیث گرفته خواهد شد. بر این مبنا شورای خوب انقلاب فرهنگی در شهریور سال ۱۳۸۸ روز ششم ذی القعده را بهتیتر روز گرامیداشت حضرت شاهچراغ (ع) در روزنگار مناسبتهای ملی-اسلامی سرزمین اضافه کرد.
بعد از شهید شدن حضرت موسی کاظم (ع)، شیعهها مدینه گمان میکردند که وی امام بهحق بعد از بابا بزرگوارشان می باشند. حضرت در خطبهای به عموم فرمودند که اخوی وی، حضرت علی بن موسی علیهالسلام، امام و خلیفه بهحق و اما آفریدگار میباشد.
خلیفه وقت (مأمون) با شنیدن خبر جنبش جمعیتی از بنی هاشم و طرف داران آن ها بهسمت طوس، دستورداد که حکام بلاد بازدارنده از تکان این قافلهها شوند و آنها را به مدینه برگردانند. قاضی شیراز نیز از این قاعده مستثنا خلا و از حضرت سید احمد (ع) و ملازمان وی خواست که برگردند و زمانی حضرت امتناع کردند، نبرد خونینی آغاز شد که در غایت لشکر شیراز ناکامی خورد. حضرت سید احمد (ع) هم پا برادران و تنی چند از شیعهها از بیراهه خویش را به شیراز رساندند و در خانه یکی شیعه ها نهفته شدند.
رزرو هتل
حکم دهنده شیراز به یاری جاسوسان خویش توانست پس از یکسال، محل معاش وی را بیابد و در تضارب که به منش زمینخورد، با خنجر ضربهای بر رمز وی وارد شد و بهدنبال به فرمان حکم دهنده، منزل روی تن شریف حضرت وخیم شد.
انگیزه اسمگذاری حضرت شاهچراغ (ع)
تا زمان آل بویه و مجال زمامداری امیر عضدالدوله دیلمی، مدفن حضرت ناشناس باقیمانده بود و در نزدیکی آن منازل مسکونی وجود داشت. در یکی این منازل، پیرزنی معاش می کرد که اواخر هر شب آدینه میمشاهده کرد چراغی در بالای تلی از خاک تا سپیدهدم پرنور میباشد. این واقعه چندین شب آدینه جریان داشت و همین قضیه پیرزن را به تامل انداخت کهاین محل احتمالا محل دفن یکیاز امامزادگان میباشد. وی تصمیم گرفت امیر عضدالدوله را از این رخداد با خبر نماید.
اعتقاد و باور این مورد برای درباریان طاقت فرسا بود؛ ولی امیر اعلام کرد که برای پیگیری روایت، اولین شب آدینه به منزل پیرزن میرود. سلطان به منزل پیرزن رفت و به پیرزن اعلامکرد که بهمحض پرنورشدن لامپ، به وی اگاهی دهد. پیرزن با دیدن نوری تواناخیس از شبهای آدینه گذشته، بر بالین امیر عضدالدوله رفت و با فریاد اذعان کرد:
امیر با دیدن نوروروشنایی لامپ شگفتزده شد و زمانی بهطرف نوروفروغ رفت، اثری از لامپ ندید و بعد از زیرداخل شدن از تل خاکی، مجددا به عبارتی روشنایی لامپ را دید. این رخداد منجر شد که امیر، فردی را افسر نظارت قصه نماید که در غایت میفهمد فرزند ارشد حضرت موسی بن جعفر (ع) دراین محل به خاک ودیعت گردیدهاند و امر میدهد که جایگاهی بر بالای آن ساخته گردد.
تاریخچه بنای مقبره حضرت شاهچراغ (ع) را به زمان عضدالدوله ديلمی از سلاطین آل بویه نسبت می دهند که به حدود سالهای ۳۰۸ تا ۳۲۸ هجری خورشیدی برمیشود. در روزگار حکومت این فرمانروا، محل دفن حضرت (ع) صرفا یک تل خاک بود.
تاریخچه تشکیل داد بنای بقعه مطهر را به روزگار عضدالدوله دیلمی نسبت می دهند
در طی اتابكان عجم که مصادف با سالهای ۶۰۵ تا ۶۴۰ هجری خورشیدی میباشد، امير مقربالدين مسعود بدرالدين، وزير اتابک، ظواهر این بقعه را آراست و یک بقاع و گنبد برای آن تشکیل داد. خلال اینکه ایجاد کرد یک رواق نیز به امر اتابک جاری ساختن شد.
ملکه تاشی خاتون، مامان پاد شاه روضه خوان ابواسحاق اینجو، در اواخر زمان ایلخانی مصادف با ۷۲۳ هجری خورشیدی امر ایجاد کرد بنایی چشمگیر و تزیین آن را اعطا کرد که جاری ساختن این تغییرات پنج سال زمان برد. ضمن تشکیل داد بارگاهی بسیار گرانقدر با گنبدی بلند، نصیبهای مختلفی مانند مسجد، مکتب، محل استراحت مسافران و بازار در نزدیکی آن تاسیس شد. ملکه تاشی خاتون، ملک میمند عجم و تنی چند از دکانهای بازار همسایه بقاع را وقف این آستان کرد.
ابن بطوطه، جهانگردی که در سال ۷۲۶ هجری خورشیدی از شیراز دیدن کرده بود، در سفرنامهاش در خصوص آرامگاه حضرت شاهچراغ (ع) و اقدامات ارزنده ملکه تاشی خاتون نوشته میباشد:
این آرامگاه در حیث شیرازیها احترام مجموع داراست و عموم برای تبرک و توسل به زیارتش میروند. تاشی خاتون، در مجاورت این حرم تعالی، مکتب و زاویهای ساخته میباشد که در آن به اطعام مسافران می پردازد. شبهای دو شنبه، خاتون به زیارت آرامگاه می آید و در آن شب قضات و فقها و سادات شیراز نیز حاضر میگردند. طعام و میوه به عموم داده میگردد و بعد از صرف غذا، واعظ بالای منبر میرود. خاتون در غرفه مشبکی که مشرف به مسجد میباشد، مینشیند. در انتها هم طبل و شیپور و بوق مینوازند.
فرمانروا اسماعیل صفوی در سال ۸۸۵ هجری خورشیدی تجدید بنا پهناورای در آرامگاه ایفا اعطا کرد؛ هرچند که وقوع زلزلهای در ۸۵ سال سپس منجر تخریب نیمی از گنبد آرامگاه شد که سالها بعد از آن آیتم تجدید بنا قرار گرفت.
در طول نادرشاه مصادف با سال ۱۱۰۸ هجری خورشیدی نیز نوسازیهای متعددی در بقعه مقدس ایفا گرفت و قندیل بزرگی از طلا جواهرات ذیل گنبد معلق شد. نادرشاه قبل از غلبه بر افغانها و تصرف شیراز تصمیم گرفته بود بعداز باخت افغانها، بقعه را مرمت نماید و برای این خواسته ۱۵۰۰ تومان پول آن فرصت را صرف این امرکرد.
در کتاب تذکره دلگشا در امر تخریب بقاع در تاثیر زمینلرزه سال ۱۲۰۲ هجری خورشیدی درج شده میباشد:
گنبد بقاع که از نهایت طول، آفتاب عالم تاب هرروز در نیم روز خویش را در سایه آن کشیدی، به یک وهله چنان بر زمین خورد که زمین شکافته شد و در اعماق خاک فرو رفت… و آن عمارات بهتر… تو گویی مدام ویران بوده میباشد…
زلزله سبب ساز شد که قندیل نادرشاه فروخته و مبلغ آن صرف بازسازی بقاع گردد.
فتحعلی فرمان روا قاجار نیز در بهسازی و نوسازی آرامگاه مطهر دست داشت و در سال ۱۲۰۶ هجری خورشیدی امر کرد که کف مقبره یک متر فراتر بیاید و از مصالح سنگ و خشت و گچ برای این فرمان به کار گیری نمایند و همین طور ضریحی نقرهای در بقاع متبرکه نصب گردد. وقوع زمین لرزه دیگری در سال ۱۲۳۲ هجری خورشیدی، تخریب دوباره گنبد را به دنبال داشت که محمد ناصر ظهیرالدوله به عبارتی سال مبادرت به تجدید بنا آن کرد.
دری نقرهای در سال ۱۲۵۱ هجری خورشیدی برای ورودی مقبره نصب شد که به امر مسعود میرزا ظل السلطان بود. او همینطور در سال ۱۲۵۴ هجری خورشیدی مبادرت به نصب ساعت بزرگی در ساختمان بلند جنوبی مقبره کرد. آينهكاری دیوارها و سقف مقبره مطهر به وسیله مدرس زينالعابدين در سال ۱۲۶۶ هجری خورشیدی به انتها رسید.
صحن مقبره حضرت شاهچراغ (ع)تراس حرممحیط داخلی بقاع حضرت شاهچراغ (ع)زائران بقعه مطهرآینه کاری سقف حرمایوان مقبره در شبفضای درون حرمحرم شریف در زمان شب
در عصر پهلوی در سال ۱۳۰۶ خورشیدی، دیوارهای داخلی مقبره مزین به آینهکاری شد. گنبدی با اسکلت فلزی به عملکرد انجمن اثر ها ملی و اداره باستانشناسی عجم ساخته شد که در سال ۱۳۳۶ خورشیدی جایگزین گنبد دیرین آرامگاه شد.
گنبد بقاع در سالهای ۱۳۳۹ تا ۱۳۴۰ هجری خورشیدی آیتم نوسازی قرار گرفت و کاشیکاری آن بوسیله معلم عیسی بهادری پیاده سازی و انجام شد. در پی تالار ديگری به بقاع اضافه و بوسیله هنرمندانی نظیر حسن ظريف صنايع آينهكاری شد.
عملیات عمرانی وسیعی بعد از موفقیت انقلاب اسلامی در آیین نامه قرار گرفت که از آن گزاره میاقتدار به تاسیس و کامل شدن تالار بالای رمز و آينهكاری نصیب سابق بقعه اشاره نمود. منبر بزرگی از مرمر یکپارچه در قسمت جنوبی این تالار گذارده شد که حجاری بسیار زیبایی دارااست.
قسمت های متعدد مقبره حضرت شاهچراغ (ع)
تراس مقبره حضرت شاهچراغ (ع)
حیاط بقعه در ضلع شرقی آن جایدارد که فرصت تشکیل داد اولین حیاط بقعه را به عصر علاءالدوله قاجار نسبت دادهاند. این تراس که ۳۸٫۳۰ متر ارتفاع و ۵٫۵ متر پهنا دارااست، دارنده ۱۰ ردیف به طول ۱۰٫۵ متر میباشد. در دو سمت حیاط، ۱۲ حجره دو طبقه با تزیینات گچبری تاسیس شده است. دو راهرویی که در دو طرف در طلایی بقاع جایدارد، به بقعه و همین طور این تراس منتهی میگردند.
هنرمندان کارخانه نجاری مقبره، سقف این تراس را با گره تند، آلت و لغاظ از چوب ساج ساخته و برای تزیین آن با اسامی مقدس، از چوب نارنج و افرا به کارگیری کردهاند. بالای ردیفهای حیاط دارنده مقرنس چهار رخنه، چهار طرف آن مزین به اسماءالله و تحت ردیفها بهشکل هشت سوراخ میباشد. برای جلوی سقف تراس که بهشکل شیرسر میباشد، چوب ساج به شغل بردهاند. سنگ مرمر یکپارچهای با نقوش زیبای اسلیمی در ذیل ردیفها و نصیب جلویی حیاط وجود داراست که بهدست سنگتراشان بقاع حجاری و نصب گردیدهاست.
برای ساخت و ساز فضای بیشتر برای زائران و همین طور قرینهسازی حیاط، سه رواق به نصیب جنوبی آن الحاق شد که کاشیکاریهای آن منحصر به فرد میباشد.
سقف و ردیفهای حیاط بهاستدلال اینکه از محصول چوب بودند، در گیر فرسودگی و خوردگی موریانه شدند و از همین رو از ردیفهای آهنی برای استخوانبندی آن به کارگیری شد. حیاط کوچکی نیز در جلوی حجرههای فوقانی سازه و صحن بقعه دیده میشود كه کاشیکاریهای جذابی داراست.
ضریحی با روکش نقره در طول فتحعلی سلطان قاجار مصادف با سال ۱۲۰۶ هجری خورشیدی برای بقعه ساخته شد كه پهنا آن به ۱٫۷۵ متر و طولش به ۳٫۲۵ متر می سید. روی بارگاه با اشعاری به لهجه فارسی و عربی در مدح ائمه اطهار (ع) تزیین گردیده بود.
بارگاه آینده حضرت شاهچراغ (ع) حدود ۱۰ سانتیمتر از سطح بقعه رفیعتر بود و روی صندوق چوبی باطن بارگاه پارچه سبزرنگی قرار داشت. این بارگاه، اسکلتی از چوب بی آلایش داشت که بخشی از آن نقرهاندود گردیده بود و کانالهای نقره در چهار طرف آن چشم می شد.
در قبل قرآنی به خط کوفی روی مرقد حضرت امامزاده احمد بن موسی (ع) قرار داشت که نگارش آن را به حضرت علی (ع) نسبت می دهند. حاج معتمد الدوله فرهاد میرزا امر تشکیل داد باکسای از خاتم را برای قرآن می دهد تا در آن محیط حفظ خواهد شد. بعد ها این قرآن و باکس خاتم آن به موزه پارس منتقل شدند که در حال حاضر در قفسهای شیشهای محافظت می شوند. یک لوستر چهار شاخهای در باطن بارگاه جایدارد که بعضی شبها آن را پرنور مینمایند. دیوارهای شمالی و جنوبی بارگاه مزین به آینهکاریهایی میباشند که عمر آنها به زمانه حکومت محمد فرمان روا قاجار در سال ۱۲۲۰ هجری خورشیدی برمیخواهد شد.
زائران درگیر زیارت در بارگاه بقاع حضرت شاهچراغ (ع)قرآن درون بارگاه بقاع حضرت شاهچراغ (ع)آرامگاه حضرت شاهچراغ (ع)ورودی منتهی به بارگاه بقاع حضرت شاهچراغ (ع)
بارگاه فعلی به ارتفاع ۳٫۵۸ و پهنا ۲٫۲۶ متر بهطور بی نقص از نقره ایجاد شده است. صندوق خاتمکاری بسیار زیبایی روی مرقد وجود داراست و ردیفها و سقف درون بارگاه با ترکیبی از معرق و خاتم کاری تزیین گردیدهاند که علیرضا گودرزی از خاتمکاران شیرازی، آن را در مسافت سالهای ۱۳۷۸ تا ۱۳۸۰ به زیبایی هرچه کلخیس اعمال داده میباشد.
صحن مطهر
بقاعهای احمدی و محمدی (ع) در قبلی صحن مستقلی داشتند و از روش بازار فی مابینالحرمین به هم وصل میشدند. در طرح بسط آستان مقدس، صحن مطهر گرانقدرخیس شد و اینک هر دو مرقد در یک صحن قرار دارا هستند. مقبره سید میر محمد (ع) در شمال شرق تراس و مقبره شاهچراغ (ع) در غرب تراس واقع شدهاند.
صحن بقاع مطهرحجره های فضا صحن حرمورودی صحن حرمحوض جلوی حیاط حرمحرم حضرت شاهچراغ (ع) در شبصحن بقعه در شبحیاط بقاع در شبحوض جلوی مقبره مطهر
منبع عکس: تارنما shahecheragh.ir، 360 DigiLook inc ، عکاس: سید محسن حسینی، حمید علیزاده، Martin Spacek
صحن مستطیلیصورت مرکزی، مساحتی بالغ بر ۱۴ هزار متر مربع دارااست که ۱۶۲ حجره دو طبقه در نزدیکی آن تاسیس گردیدهاست. رواقهای این صحن با آجرکاری و کاشیکاری استادکاران آستان تزیین گردیدهاند. نردههای چوبی جانور درین صحن از چوب ساج میباشند و کف صحن از سنگ گندمک عجم میباشد.
یک آبگینه گران قدر در میانه صحن جای دارد که برای تشکیل داد آن از سنگهای گرانقدر نی ریز مستعمل و شغل حجاری و نصب آن برعهده سوله سنگتراشی آستان بوده میباشد.
گلدستهها
دو گلدسته در شمال و جنوب حیاط آستان حضرت شاهچراغ (ع) جایدارد. در واقعیت برای قرینهسازی دو طرف حیاط و پخش قرآن و اذان تا اقصانقاط شهر، گلدسته جنوبی ساخته شد و سوله معرقکاری آستان مقدس، کاشیکاری این گلدسته با رنگهای طبیعی را برعهده داشت. در حالی که گلدسته شمالی به اسماءالله مزین گردیده، روی گلدسته تازه که هشت سوراخ دارااست، اسامی ائمه اطهار (ع) و القابشان نقش بسته میباشد.
رمز گلدسته با ارتفاعی موازی با ۳٫۶۵ متر، وزنی حدود سه بدن دارااست و اسکلت فلزی آن با مس و چوب پوشانده شدهاست. طول گلدسته تا پایین اتاق موذن به ۲۰٫۴۰ متر، قطر زیر آن به ۲٫۲ متر و قطر بالای گلدسته به ۲٫۳۵ متر می رسد.
دربین جذاب های شیراز بقاع حضرت شاهچراغ (ع) زیرا ستارهای پرفروغ می درخشد.مسجد قبا مشهد حضرت شاهچراغ (ع)، اخوی امام رضا (ع) و فرزند ارشد امام موسی کاظم (ع) میباشند که آرامگاه وی بهتیتر بلندمرتبهترین زیارتگاه مذهبی شیراز و یکیاز مهم ترین جاذبههای مذهبی در جمهوری اسلامی ایران محسوب میشود. این زیارتگاه خلال معماری حیرتانگیزش،آدرس مسجد قبا مشهد با تزیینات فوقالعاده زیبایی از کاشیکاری و آینهکاری، شاهکار بینظیری را پیش روی گردشگران و زائران قرار می دهد؛ بهطوری که بخش اعظمی از گردشگران اهل ایران و فرنگی آن را بهتیتر یکیاز زیباترین مساجد و آرامگاههای کشورایران میشناسند. رزرو مسجد قبا مشهد
درباره بقاع حضرت شاهچراغ (ع)
آرامگاه حضرت شاهچراغ (ع) که در سال ۱۳۲۱ در فهرست اثرها ملی کشورایران به تصویب رسیده، یکی هدف های مذهبی و جاهای جذاب استان عجم میباشد که رده ویژهای میان اهل ایرانها دارااست؛ شماره تلفن مسجد قبا مشهد چراکه وی اخوی امام رضا (ع) میباشند و از طرفی آرامگاه آن بزرگوار در شهر تاریخی شیراز جایدارد. ضمن این، زیارتگاه ذکر شده از دید هنر و معماری اسلامی و اهل ایران از مداقه بخش اعظمی شامل است؛ بهطوری که هنر آینهکاری و کاشیکاری آن، فضایی بسیار خوشگل و روضه خوان اخلاق و رفتار نموده است. مدل معماری مقبره مطهر برگرفته از مدل آذری میباشد که در حین ایلخانی ترویج داشت. آینههای ریز رنگی و اشکال خطهای زیبای فارسی و عربی در نمای گوشه و کنار آینهها و کاشیها، برای هر بینندهای جذابیت داراست.
این آرامگاه دارنده چهار پاد شاهنشین در چهار جانب بقعه میباشد و مسجدی در سمت غرب آن وجود داراست. بارگاه نقره بقاع در نصیب سلطاننشین پایین گنبد قرار گرفته میباشد. ایوان آن دو در اساسی ورودی در سمت جنوب و شمال بقعه دارااست که آبگینه گرانقدر فوارهداری در میانه آن تاسیس شده است و درختان زیبایی در حوالی آن عرضاندام مینمایند. بقاع حضرت شاهچراغ (ع) در غرب ایوان و بقعه حضرت سید میر محمد (ع) (اخوی وی) در شمال شرق ایوان قرار گرفتهاند. اتاقهایی دو طبقه در بدور ایوان چشم میشود که پیشانی و جرزهای جلوی آن ها مزین به کاشیکاریهای زیبایی میباشند.
مقبره حضرت شاهچراغ (ع) دارنده چهار صحن به اسمهای صحن امام جواد (ع)، صحن حضرت معصومه (ع)، صحن مهم و صحن عتیق میباشد. همینطور این مقبره سه شبستان دارااست که مشتمل بر دارالعباده، شبستان حضرت سید میر محمد (ع) و شبستان تبارک امام خمینی (ره) که بارگاه حضرت شاهچراغ (ع) در شبستان دارالعباده جای دارد.
بقاع حضرت شاهچراغ (ع) کجاست؟
نشانی: استان عجم، شیراز، خیابان لطفعلی خان زند، خیابان احمدی (اکران روی نقشه)
آرامگاه حضرت شاهچراغ (ع) یکیاز دارای اسم و رسمترین جاذبههای مذهبی و توریسم شهر شیراز میباشد که گردشگران بهراحتی میتوانند به آن دسترسی داشته باشند.
حضرت شاهچراغ (ع) فرزند که می باشد؟
حضرت سيد امير احمد (ع) که با اسم شاهچراغ (ع) شناخته می گردند، پسر ارشد امام موسی كاظم (ع) و اخوی امام علی بن موسی الرضا (ع) میباشند. ازآنجاکه روز میلاد حضرت شاهچراغ (ع) معلوم وجود ندارد، تصمیم دریافت شد که مسافت دربین به دنیا آمدن حضرت معصومه (س) و حضرت امام رضا (ع) در دهه کرامت، یک روز برای بزرگداشت حضرت احمد بن موسی (ع) در حیث گرفته خواهد شد. بر این مبنا شورای خوب انقلاب فرهنگی در شهریور سال ۱۳۸۸ روز ششم ذی القعده را بهتیتر روز گرامیداشت حضرت شاهچراغ (ع) در روزنگار مناسبتهای ملی-اسلامی سرزمین اضافه کرد.
بعد از شهید شدن حضرت موسی کاظم (ع)، شیعهها مدینه گمان میکردند که وی امام بهحق بعد از بابا بزرگوارشان می باشند. حضرت در خطبهای به عموم فرمودند که اخوی وی، حضرت علی بن موسی علیهالسلام، امام و خلیفه بهحق و اما آفریدگار میباشد.
خلیفه وقت (مأمون) با شنیدن خبر جنبش جمعیتی از بنی هاشم و طرف داران آن ها بهسمت طوس، دستورداد که حکام بلاد بازدارنده از تکان این قافلهها شوند و آنها را به مدینه برگردانند. قاضی شیراز نیز از این قاعده مستثنا خلا و از حضرت سید احمد (ع) و ملازمان وی خواست که برگردند و زمانی حضرت امتناع کردند، نبرد خونینی آغاز شد که در غایت لشکر شیراز ناکامی خورد. حضرت سید احمد (ع) هم پا برادران و تنی چند از شیعهها از بیراهه خویش را به شیراز رساندند و در خانه یکی شیعه ها نهفته شدند.
رزرو هتل
حکم دهنده شیراز به یاری جاسوسان خویش توانست پس از یکسال، محل معاش وی را بیابد و در تضارب که به منش زمینخورد، با خنجر ضربهای بر رمز وی وارد شد و بهدنبال به فرمان حکم دهنده، منزل روی تن شریف حضرت وخیم شد.
انگیزه اسمگذاری حضرت شاهچراغ (ع)
تا زمان آل بویه و مجال زمامداری امیر عضدالدوله دیلمی، مدفن حضرت ناشناس باقیمانده بود و در نزدیکی آن منازل مسکونی وجود داشت. در یکی این منازل، پیرزنی معاش می کرد که اواخر هر شب آدینه میمشاهده کرد چراغی در بالای تلی از خاک تا سپیدهدم پرنور میباشد. این واقعه چندین شب آدینه جریان داشت و همین قضیه پیرزن را به تامل انداخت کهاین محل احتمالا محل دفن یکیاز امامزادگان میباشد. وی تصمیم گرفت امیر عضدالدوله را از این رخداد با خبر نماید.
اعتقاد و باور این مورد برای درباریان طاقت فرسا بود؛ ولی امیر اعلام کرد که برای پیگیری روایت، اولین شب آدینه به منزل پیرزن میرود. سلطان به منزل پیرزن رفت و به پیرزن اعلامکرد که بهمحض پرنورشدن لامپ، به وی اگاهی دهد. پیرزن با دیدن نوری تواناخیس از شبهای آدینه گذشته، بر بالین امیر عضدالدوله رفت و با فریاد اذعان کرد:
امیر با دیدن نوروروشنایی لامپ شگفتزده شد و زمانی بهطرف نوروفروغ رفت، اثری از لامپ ندید و بعد از زیرداخل شدن از تل خاکی، مجددا به عبارتی روشنایی لامپ را دید. این رخداد منجر شد که امیر، فردی را افسر نظارت قصه نماید که در غایت میفهمد فرزند ارشد حضرت موسی بن جعفر (ع) دراین محل به خاک ودیعت گردیدهاند و امر میدهد که جایگاهی بر بالای آن ساخته گردد.
تاریخچه بنای مقبره حضرت شاهچراغ (ع) را به زمان عضدالدوله ديلمی از سلاطین آل بویه نسبت می دهند که به حدود سالهای ۳۰۸ تا ۳۲۸ هجری خورشیدی برمیشود. در روزگار حکومت این فرمانروا، محل دفن حضرت (ع) صرفا یک تل خاک بود.
تاریخچه تشکیل داد بنای بقعه مطهر را به روزگار عضدالدوله دیلمی نسبت می دهند
در طی اتابكان عجم که مصادف با سالهای ۶۰۵ تا ۶۴۰ هجری خورشیدی میباشد، امير مقربالدين مسعود بدرالدين، وزير اتابک، ظواهر این بقعه را آراست و یک بقاع و گنبد برای آن تشکیل داد. خلال اینکه ایجاد کرد یک رواق نیز به امر اتابک جاری ساختن شد.
ملکه تاشی خاتون، مامان پاد شاه روضه خوان ابواسحاق اینجو، در اواخر زمان ایلخانی مصادف با ۷۲۳ هجری خورشیدی امر ایجاد کرد بنایی چشمگیر و تزیین آن را اعطا کرد که جاری ساختن این تغییرات پنج سال زمان برد. ضمن تشکیل داد بارگاهی بسیار گرانقدر با گنبدی بلند، نصیبهای مختلفی مانند مسجد، مکتب، محل استراحت مسافران و بازار در نزدیکی آن تاسیس شد. ملکه تاشی خاتون، ملک میمند عجم و تنی چند از دکانهای بازار همسایه بقاع را وقف این آستان کرد.
ابن بطوطه، جهانگردی که در سال ۷۲۶ هجری خورشیدی از شیراز دیدن کرده بود، در سفرنامهاش در خصوص آرامگاه حضرت شاهچراغ (ع) و اقدامات ارزنده ملکه تاشی خاتون نوشته میباشد:
این آرامگاه در حیث شیرازیها احترام مجموع داراست و عموم برای تبرک و توسل به زیارتش میروند. تاشی خاتون، در مجاورت این حرم تعالی، مکتب و زاویهای ساخته میباشد که در آن به اطعام مسافران می پردازد. شبهای دو شنبه، خاتون به زیارت آرامگاه می آید و در آن شب قضات و فقها و سادات شیراز نیز حاضر میگردند. طعام و میوه به عموم داده میگردد و بعد از صرف غذا، واعظ بالای منبر میرود. خاتون در غرفه مشبکی که مشرف به مسجد میباشد، مینشیند. در انتها هم طبل و شیپور و بوق مینوازند.
فرمانروا اسماعیل صفوی در سال ۸۸۵ هجری خورشیدی تجدید بنا پهناورای در آرامگاه ایفا اعطا کرد؛ هرچند که وقوع زلزلهای در ۸۵ سال سپس منجر تخریب نیمی از گنبد آرامگاه شد که سالها بعد از آن آیتم تجدید بنا قرار گرفت.
در طول نادرشاه مصادف با سال ۱۱۰۸ هجری خورشیدی نیز نوسازیهای متعددی در بقعه مقدس ایفا گرفت و قندیل بزرگی از طلا جواهرات ذیل گنبد معلق شد. نادرشاه قبل از غلبه بر افغانها و تصرف شیراز تصمیم گرفته بود بعداز باخت افغانها، بقعه را مرمت نماید و برای این خواسته ۱۵۰۰ تومان پول آن فرصت را صرف این امرکرد.
در کتاب تذکره دلگشا در امر تخریب بقاع در تاثیر زمینلرزه سال ۱۲۰۲ هجری خورشیدی درج شده میباشد:
گنبد بقاع که از نهایت طول، آفتاب عالم تاب هرروز در نیم روز خویش را در سایه آن کشیدی، به یک وهله چنان بر زمین خورد که زمین شکافته شد و در اعماق خاک فرو رفت… و آن عمارات بهتر… تو گویی مدام ویران بوده میباشد…
زلزله سبب ساز شد که قندیل نادرشاه فروخته و مبلغ آن صرف بازسازی بقاع گردد.
فتحعلی فرمان روا قاجار نیز در بهسازی و نوسازی آرامگاه مطهر دست داشت و در سال ۱۲۰۶ هجری خورشیدی امر کرد که کف مقبره یک متر فراتر بیاید و از مصالح سنگ و خشت و گچ برای این فرمان به کار گیری نمایند و همین طور ضریحی نقرهای در بقاع متبرکه نصب گردد. وقوع زمین لرزه دیگری در سال ۱۲۳۲ هجری خورشیدی، تخریب دوباره گنبد را به دنبال داشت که محمد ناصر ظهیرالدوله به عبارتی سال مبادرت به تجدید بنا آن کرد.
دری نقرهای در سال ۱۲۵۱ هجری خورشیدی برای ورودی مقبره نصب شد که به امر مسعود میرزا ظل السلطان بود. او همینطور در سال ۱۲۵۴ هجری خورشیدی مبادرت به نصب ساعت بزرگی در ساختمان بلند جنوبی مقبره کرد. آينهكاری دیوارها و سقف مقبره مطهر به وسیله مدرس زينالعابدين در سال ۱۲۶۶ هجری خورشیدی به انتها رسید.
صحن مقبره حضرت شاهچراغ (ع)تراس حرممحیط داخلی بقاع حضرت شاهچراغ (ع)زائران بقعه مطهرآینه کاری سقف حرمایوان مقبره در شبفضای درون حرمحرم شریف در زمان شب
در عصر پهلوی در سال ۱۳۰۶ خورشیدی، دیوارهای داخلی مقبره مزین به آینهکاری شد. گنبدی با اسکلت فلزی به عملکرد انجمن اثر ها ملی و اداره باستانشناسی عجم ساخته شد که در سال ۱۳۳۶ خورشیدی جایگزین گنبد دیرین آرامگاه شد.
گنبد بقاع در سالهای ۱۳۳۹ تا ۱۳۴۰ هجری خورشیدی آیتم نوسازی قرار گرفت و کاشیکاری آن بوسیله معلم عیسی بهادری پیاده سازی و انجام شد. در پی تالار ديگری به بقاع اضافه و بوسیله هنرمندانی نظیر حسن ظريف صنايع آينهكاری شد.
عملیات عمرانی وسیعی بعد از موفقیت انقلاب اسلامی در آیین نامه قرار گرفت که از آن گزاره میاقتدار به تاسیس و کامل شدن تالار بالای رمز و آينهكاری نصیب سابق بقعه اشاره نمود. منبر بزرگی از مرمر یکپارچه در قسمت جنوبی این تالار گذارده شد که حجاری بسیار زیبایی دارااست.
قسمت های متعدد مقبره حضرت شاهچراغ (ع)
تراس مقبره حضرت شاهچراغ (ع)
حیاط بقعه در ضلع شرقی آن جایدارد که فرصت تشکیل داد اولین حیاط بقعه را به عصر علاءالدوله قاجار نسبت دادهاند. این تراس که ۳۸٫۳۰ متر ارتفاع و ۵٫۵ متر پهنا دارااست، دارنده ۱۰ ردیف به طول ۱۰٫۵ متر میباشد. در دو سمت حیاط، ۱۲ حجره دو طبقه با تزیینات گچبری تاسیس شده است. دو راهرویی که در دو طرف در طلایی بقاع جایدارد، به بقعه و همین طور این تراس منتهی میگردند.
هنرمندان کارخانه نجاری مقبره، سقف این تراس را با گره تند، آلت و لغاظ از چوب ساج ساخته و برای تزیین آن با اسامی مقدس، از چوب نارنج و افرا به کارگیری کردهاند. بالای ردیفهای حیاط دارنده مقرنس چهار رخنه، چهار طرف آن مزین به اسماءالله و تحت ردیفها بهشکل هشت سوراخ میباشد. برای جلوی سقف تراس که بهشکل شیرسر میباشد، چوب ساج به شغل بردهاند. سنگ مرمر یکپارچهای با نقوش زیبای اسلیمی در ذیل ردیفها و نصیب جلویی حیاط وجود داراست که بهدست سنگتراشان بقاع حجاری و نصب گردیدهاست.
برای ساخت و ساز فضای بیشتر برای زائران و همین طور قرینهسازی حیاط، سه رواق به نصیب جنوبی آن الحاق شد که کاشیکاریهای آن منحصر به فرد میباشد.
سقف و ردیفهای حیاط بهاستدلال اینکه از محصول چوب بودند، در گیر فرسودگی و خوردگی موریانه شدند و از همین رو از ردیفهای آهنی برای استخوانبندی آن به کارگیری شد. حیاط کوچکی نیز در جلوی حجرههای فوقانی سازه و صحن بقعه دیده میشود كه کاشیکاریهای جذابی داراست.
ضریحی با روکش نقره در طول فتحعلی سلطان قاجار مصادف با سال ۱۲۰۶ هجری خورشیدی برای بقعه ساخته شد كه پهنا آن به ۱٫۷۵ متر و طولش به ۳٫۲۵ متر می سید. روی بارگاه با اشعاری به لهجه فارسی و عربی در مدح ائمه اطهار (ع) تزیین گردیده بود.
بارگاه آینده حضرت شاهچراغ (ع) حدود ۱۰ سانتیمتر از سطح بقعه رفیعتر بود و روی صندوق چوبی باطن بارگاه پارچه سبزرنگی قرار داشت. این بارگاه، اسکلتی از چوب بی آلایش داشت که بخشی از آن نقرهاندود گردیده بود و کانالهای نقره در چهار طرف آن چشم می شد.
در قبل قرآنی به خط کوفی روی مرقد حضرت امامزاده احمد بن موسی (ع) قرار داشت که نگارش آن را به حضرت علی (ع) نسبت می دهند. حاج معتمد الدوله فرهاد میرزا امر تشکیل داد باکسای از خاتم را برای قرآن می دهد تا در آن محیط حفظ خواهد شد. بعد ها این قرآن و باکس خاتم آن به موزه پارس منتقل شدند که در حال حاضر در قفسهای شیشهای محافظت می شوند. یک لوستر چهار شاخهای در باطن بارگاه جایدارد که بعضی شبها آن را پرنور مینمایند. دیوارهای شمالی و جنوبی بارگاه مزین به آینهکاریهایی میباشند که عمر آنها به زمانه حکومت محمد فرمان روا قاجار در سال ۱۲۲۰ هجری خورشیدی برمیخواهد شد.
زائران درگیر زیارت در بارگاه بقاع حضرت شاهچراغ (ع)قرآن درون بارگاه بقاع حضرت شاهچراغ (ع)آرامگاه حضرت شاهچراغ (ع)ورودی منتهی به بارگاه بقاع حضرت شاهچراغ (ع)
بارگاه فعلی به ارتفاع ۳٫۵۸ و پهنا ۲٫۲۶ متر بهطور بی نقص از نقره ایجاد شده است. صندوق خاتمکاری بسیار زیبایی روی مرقد وجود داراست و ردیفها و سقف درون بارگاه با ترکیبی از معرق و خاتم کاری تزیین گردیدهاند که علیرضا گودرزی از خاتمکاران شیرازی، آن را در مسافت سالهای ۱۳۷۸ تا ۱۳۸۰ به زیبایی هرچه کلخیس اعمال داده میباشد.
صحن مطهر
بقاعهای احمدی و محمدی (ع) در قبلی صحن مستقلی داشتند و از روش بازار فی مابینالحرمین به هم وصل میشدند. در طرح بسط آستان مقدس، صحن مطهر گرانقدرخیس شد و اینک هر دو مرقد در یک صحن قرار دارا هستند. مقبره سید میر محمد (ع) در شمال شرق تراس و مقبره شاهچراغ (ع) در غرب تراس واقع شدهاند.
صحن بقاع مطهرحجره های فضا صحن حرمورودی صحن حرمحوض جلوی حیاط حرمحرم حضرت شاهچراغ (ع) در شبصحن بقعه در شبحیاط بقاع در شبحوض جلوی مقبره مطهر
منبع عکس: تارنما shahecheragh.ir، 360 DigiLook inc ، عکاس: سید محسن حسینی، حمید علیزاده، Martin Spacek
صحن مستطیلیصورت مرکزی، مساحتی بالغ بر ۱۴ هزار متر مربع دارااست که ۱۶۲ حجره دو طبقه در نزدیکی آن تاسیس گردیدهاست. رواقهای این صحن با آجرکاری و کاشیکاری استادکاران آستان تزیین گردیدهاند. نردههای چوبی جانور درین صحن از چوب ساج میباشند و کف صحن از سنگ گندمک عجم میباشد.
یک آبگینه گران قدر در میانه صحن جای دارد که برای تشکیل داد آن از سنگهای گرانقدر نی ریز مستعمل و شغل حجاری و نصب آن برعهده سوله سنگتراشی آستان بوده میباشد.
گلدستهها
دو گلدسته در شمال و جنوب حیاط آستان حضرت شاهچراغ (ع) جایدارد. در واقعیت برای قرینهسازی دو طرف حیاط و پخش قرآن و اذان تا اقصانقاط شهر، گلدسته جنوبی ساخته شد و سوله معرقکاری آستان مقدس، کاشیکاری این گلدسته با رنگهای طبیعی را برعهده داشت. در حالی که گلدسته شمالی به اسماءالله مزین گردیده، روی گلدسته تازه که هشت سوراخ دارااست، اسامی ائمه اطهار (ع) و القابشان نقش بسته میباشد.
رمز گلدسته با ارتفاعی موازی با ۳٫۶۵ متر، وزنی حدود سه بدن دارااست و اسکلت فلزی آن با مس و چوب پوشانده شدهاست. طول گلدسته تا پایین اتاق موذن به ۲۰٫۴۰ متر، قطر زیر آن به ۲٫۲ متر و قطر بالای گلدسته به ۲٫۳۵ متر می رسد.
درباره بقاع حضرت شاهچراغ (ع)
آرامگاه حضرت شاهچراغ (ع) که در سال ۱۳۲۱ در فهرست اثرها ملی کشورایران به تصویب رسیده، یکی هدف های مذهبی و جاهای جذاب استان عجم میباشد که رده ویژهای میان اهل ایرانها دارااست؛ شماره تلفن مسجد قبا مشهد چراکه وی اخوی امام رضا (ع) میباشند و از طرفی آرامگاه آن بزرگوار در شهر تاریخی شیراز جایدارد. ضمن این، زیارتگاه ذکر شده از دید هنر و معماری اسلامی و اهل ایران از مداقه بخش اعظمی شامل است؛ بهطوری که هنر آینهکاری و کاشیکاری آن، فضایی بسیار خوشگل و روضه خوان اخلاق و رفتار نموده است. مدل معماری مقبره مطهر برگرفته از مدل آذری میباشد که در حین ایلخانی ترویج داشت. آینههای ریز رنگی و اشکال خطهای زیبای فارسی و عربی در نمای گوشه و کنار آینهها و کاشیها، برای هر بینندهای جذابیت داراست.
این آرامگاه دارنده چهار پاد شاهنشین در چهار جانب بقعه میباشد و مسجدی در سمت غرب آن وجود داراست. بارگاه نقره بقاع در نصیب سلطاننشین پایین گنبد قرار گرفته میباشد. ایوان آن دو در اساسی ورودی در سمت جنوب و شمال بقعه دارااست که آبگینه گرانقدر فوارهداری در میانه آن تاسیس شده است و درختان زیبایی در حوالی آن عرضاندام مینمایند. بقاع حضرت شاهچراغ (ع) در غرب ایوان و بقعه حضرت سید میر محمد (ع) (اخوی وی) در شمال شرق ایوان قرار گرفتهاند. اتاقهایی دو طبقه در بدور ایوان چشم میشود که پیشانی و جرزهای جلوی آن ها مزین به کاشیکاریهای زیبایی میباشند.
مقبره حضرت شاهچراغ (ع) دارنده چهار صحن به اسمهای صحن امام جواد (ع)، صحن حضرت معصومه (ع)، صحن مهم و صحن عتیق میباشد. همینطور این مقبره سه شبستان دارااست که مشتمل بر دارالعباده، شبستان حضرت سید میر محمد (ع) و شبستان تبارک امام خمینی (ره) که بارگاه حضرت شاهچراغ (ع) در شبستان دارالعباده جای دارد.
بقاع حضرت شاهچراغ (ع) کجاست؟
نشانی: استان عجم، شیراز، خیابان لطفعلی خان زند، خیابان احمدی (اکران روی نقشه)
آرامگاه حضرت شاهچراغ (ع) یکیاز دارای اسم و رسمترین جاذبههای مذهبی و توریسم شهر شیراز میباشد که گردشگران بهراحتی میتوانند به آن دسترسی داشته باشند.
حضرت شاهچراغ (ع) فرزند که می باشد؟
حضرت سيد امير احمد (ع) که با اسم شاهچراغ (ع) شناخته می گردند، پسر ارشد امام موسی كاظم (ع) و اخوی امام علی بن موسی الرضا (ع) میباشند. ازآنجاکه روز میلاد حضرت شاهچراغ (ع) معلوم وجود ندارد، تصمیم دریافت شد که مسافت دربین به دنیا آمدن حضرت معصومه (س) و حضرت امام رضا (ع) در دهه کرامت، یک روز برای بزرگداشت حضرت احمد بن موسی (ع) در حیث گرفته خواهد شد. بر این مبنا شورای خوب انقلاب فرهنگی در شهریور سال ۱۳۸۸ روز ششم ذی القعده را بهتیتر روز گرامیداشت حضرت شاهچراغ (ع) در روزنگار مناسبتهای ملی-اسلامی سرزمین اضافه کرد.
بعد از شهید شدن حضرت موسی کاظم (ع)، شیعهها مدینه گمان میکردند که وی امام بهحق بعد از بابا بزرگوارشان می باشند. حضرت در خطبهای به عموم فرمودند که اخوی وی، حضرت علی بن موسی علیهالسلام، امام و خلیفه بهحق و اما آفریدگار میباشد.
خلیفه وقت (مأمون) با شنیدن خبر جنبش جمعیتی از بنی هاشم و طرف داران آن ها بهسمت طوس، دستورداد که حکام بلاد بازدارنده از تکان این قافلهها شوند و آنها را به مدینه برگردانند. قاضی شیراز نیز از این قاعده مستثنا خلا و از حضرت سید احمد (ع) و ملازمان وی خواست که برگردند و زمانی حضرت امتناع کردند، نبرد خونینی آغاز شد که در غایت لشکر شیراز ناکامی خورد. حضرت سید احمد (ع) هم پا برادران و تنی چند از شیعهها از بیراهه خویش را به شیراز رساندند و در خانه یکی شیعه ها نهفته شدند.
رزرو هتل
حکم دهنده شیراز به یاری جاسوسان خویش توانست پس از یکسال، محل معاش وی را بیابد و در تضارب که به منش زمینخورد، با خنجر ضربهای بر رمز وی وارد شد و بهدنبال به فرمان حکم دهنده، منزل روی تن شریف حضرت وخیم شد.
انگیزه اسمگذاری حضرت شاهچراغ (ع)
تا زمان آل بویه و مجال زمامداری امیر عضدالدوله دیلمی، مدفن حضرت ناشناس باقیمانده بود و در نزدیکی آن منازل مسکونی وجود داشت. در یکی این منازل، پیرزنی معاش می کرد که اواخر هر شب آدینه میمشاهده کرد چراغی در بالای تلی از خاک تا سپیدهدم پرنور میباشد. این واقعه چندین شب آدینه جریان داشت و همین قضیه پیرزن را به تامل انداخت کهاین محل احتمالا محل دفن یکیاز امامزادگان میباشد. وی تصمیم گرفت امیر عضدالدوله را از این رخداد با خبر نماید.
اعتقاد و باور این مورد برای درباریان طاقت فرسا بود؛ ولی امیر اعلام کرد که برای پیگیری روایت، اولین شب آدینه به منزل پیرزن میرود. سلطان به منزل پیرزن رفت و به پیرزن اعلامکرد که بهمحض پرنورشدن لامپ، به وی اگاهی دهد. پیرزن با دیدن نوری تواناخیس از شبهای آدینه گذشته، بر بالین امیر عضدالدوله رفت و با فریاد اذعان کرد:
امیر با دیدن نوروروشنایی لامپ شگفتزده شد و زمانی بهطرف نوروفروغ رفت، اثری از لامپ ندید و بعد از زیرداخل شدن از تل خاکی، مجددا به عبارتی روشنایی لامپ را دید. این رخداد منجر شد که امیر، فردی را افسر نظارت قصه نماید که در غایت میفهمد فرزند ارشد حضرت موسی بن جعفر (ع) دراین محل به خاک ودیعت گردیدهاند و امر میدهد که جایگاهی بر بالای آن ساخته گردد.
تاریخچه بنای مقبره حضرت شاهچراغ (ع) را به زمان عضدالدوله ديلمی از سلاطین آل بویه نسبت می دهند که به حدود سالهای ۳۰۸ تا ۳۲۸ هجری خورشیدی برمیشود. در روزگار حکومت این فرمانروا، محل دفن حضرت (ع) صرفا یک تل خاک بود.
تاریخچه تشکیل داد بنای بقعه مطهر را به روزگار عضدالدوله دیلمی نسبت می دهند
در طی اتابكان عجم که مصادف با سالهای ۶۰۵ تا ۶۴۰ هجری خورشیدی میباشد، امير مقربالدين مسعود بدرالدين، وزير اتابک، ظواهر این بقعه را آراست و یک بقاع و گنبد برای آن تشکیل داد. خلال اینکه ایجاد کرد یک رواق نیز به امر اتابک جاری ساختن شد.
ملکه تاشی خاتون، مامان پاد شاه روضه خوان ابواسحاق اینجو، در اواخر زمان ایلخانی مصادف با ۷۲۳ هجری خورشیدی امر ایجاد کرد بنایی چشمگیر و تزیین آن را اعطا کرد که جاری ساختن این تغییرات پنج سال زمان برد. ضمن تشکیل داد بارگاهی بسیار گرانقدر با گنبدی بلند، نصیبهای مختلفی مانند مسجد، مکتب، محل استراحت مسافران و بازار در نزدیکی آن تاسیس شد. ملکه تاشی خاتون، ملک میمند عجم و تنی چند از دکانهای بازار همسایه بقاع را وقف این آستان کرد.
ابن بطوطه، جهانگردی که در سال ۷۲۶ هجری خورشیدی از شیراز دیدن کرده بود، در سفرنامهاش در خصوص آرامگاه حضرت شاهچراغ (ع) و اقدامات ارزنده ملکه تاشی خاتون نوشته میباشد:
این آرامگاه در حیث شیرازیها احترام مجموع داراست و عموم برای تبرک و توسل به زیارتش میروند. تاشی خاتون، در مجاورت این حرم تعالی، مکتب و زاویهای ساخته میباشد که در آن به اطعام مسافران می پردازد. شبهای دو شنبه، خاتون به زیارت آرامگاه می آید و در آن شب قضات و فقها و سادات شیراز نیز حاضر میگردند. طعام و میوه به عموم داده میگردد و بعد از صرف غذا، واعظ بالای منبر میرود. خاتون در غرفه مشبکی که مشرف به مسجد میباشد، مینشیند. در انتها هم طبل و شیپور و بوق مینوازند.
فرمانروا اسماعیل صفوی در سال ۸۸۵ هجری خورشیدی تجدید بنا پهناورای در آرامگاه ایفا اعطا کرد؛ هرچند که وقوع زلزلهای در ۸۵ سال سپس منجر تخریب نیمی از گنبد آرامگاه شد که سالها بعد از آن آیتم تجدید بنا قرار گرفت.
در طول نادرشاه مصادف با سال ۱۱۰۸ هجری خورشیدی نیز نوسازیهای متعددی در بقعه مقدس ایفا گرفت و قندیل بزرگی از طلا جواهرات ذیل گنبد معلق شد. نادرشاه قبل از غلبه بر افغانها و تصرف شیراز تصمیم گرفته بود بعداز باخت افغانها، بقعه را مرمت نماید و برای این خواسته ۱۵۰۰ تومان پول آن فرصت را صرف این امرکرد.
در کتاب تذکره دلگشا در امر تخریب بقاع در تاثیر زمینلرزه سال ۱۲۰۲ هجری خورشیدی درج شده میباشد:
گنبد بقاع که از نهایت طول، آفتاب عالم تاب هرروز در نیم روز خویش را در سایه آن کشیدی، به یک وهله چنان بر زمین خورد که زمین شکافته شد و در اعماق خاک فرو رفت… و آن عمارات بهتر… تو گویی مدام ویران بوده میباشد…
زلزله سبب ساز شد که قندیل نادرشاه فروخته و مبلغ آن صرف بازسازی بقاع گردد.
فتحعلی فرمان روا قاجار نیز در بهسازی و نوسازی آرامگاه مطهر دست داشت و در سال ۱۲۰۶ هجری خورشیدی امر کرد که کف مقبره یک متر فراتر بیاید و از مصالح سنگ و خشت و گچ برای این فرمان به کار گیری نمایند و همین طور ضریحی نقرهای در بقاع متبرکه نصب گردد. وقوع زمین لرزه دیگری در سال ۱۲۳۲ هجری خورشیدی، تخریب دوباره گنبد را به دنبال داشت که محمد ناصر ظهیرالدوله به عبارتی سال مبادرت به تجدید بنا آن کرد.
دری نقرهای در سال ۱۲۵۱ هجری خورشیدی برای ورودی مقبره نصب شد که به امر مسعود میرزا ظل السلطان بود. او همینطور در سال ۱۲۵۴ هجری خورشیدی مبادرت به نصب ساعت بزرگی در ساختمان بلند جنوبی مقبره کرد. آينهكاری دیوارها و سقف مقبره مطهر به وسیله مدرس زينالعابدين در سال ۱۲۶۶ هجری خورشیدی به انتها رسید.
صحن مقبره حضرت شاهچراغ (ع)تراس حرممحیط داخلی بقاع حضرت شاهچراغ (ع)زائران بقعه مطهرآینه کاری سقف حرمایوان مقبره در شبفضای درون حرمحرم شریف در زمان شب
در عصر پهلوی در سال ۱۳۰۶ خورشیدی، دیوارهای داخلی مقبره مزین به آینهکاری شد. گنبدی با اسکلت فلزی به عملکرد انجمن اثر ها ملی و اداره باستانشناسی عجم ساخته شد که در سال ۱۳۳۶ خورشیدی جایگزین گنبد دیرین آرامگاه شد.
گنبد بقاع در سالهای ۱۳۳۹ تا ۱۳۴۰ هجری خورشیدی آیتم نوسازی قرار گرفت و کاشیکاری آن بوسیله معلم عیسی بهادری پیاده سازی و انجام شد. در پی تالار ديگری به بقاع اضافه و بوسیله هنرمندانی نظیر حسن ظريف صنايع آينهكاری شد.
عملیات عمرانی وسیعی بعد از موفقیت انقلاب اسلامی در آیین نامه قرار گرفت که از آن گزاره میاقتدار به تاسیس و کامل شدن تالار بالای رمز و آينهكاری نصیب سابق بقعه اشاره نمود. منبر بزرگی از مرمر یکپارچه در قسمت جنوبی این تالار گذارده شد که حجاری بسیار زیبایی دارااست.
قسمت های متعدد مقبره حضرت شاهچراغ (ع)
تراس مقبره حضرت شاهچراغ (ع)
حیاط بقعه در ضلع شرقی آن جایدارد که فرصت تشکیل داد اولین حیاط بقعه را به عصر علاءالدوله قاجار نسبت دادهاند. این تراس که ۳۸٫۳۰ متر ارتفاع و ۵٫۵ متر پهنا دارااست، دارنده ۱۰ ردیف به طول ۱۰٫۵ متر میباشد. در دو سمت حیاط، ۱۲ حجره دو طبقه با تزیینات گچبری تاسیس شده است. دو راهرویی که در دو طرف در طلایی بقاع جایدارد، به بقعه و همین طور این تراس منتهی میگردند.
هنرمندان کارخانه نجاری مقبره، سقف این تراس را با گره تند، آلت و لغاظ از چوب ساج ساخته و برای تزیین آن با اسامی مقدس، از چوب نارنج و افرا به کارگیری کردهاند. بالای ردیفهای حیاط دارنده مقرنس چهار رخنه، چهار طرف آن مزین به اسماءالله و تحت ردیفها بهشکل هشت سوراخ میباشد. برای جلوی سقف تراس که بهشکل شیرسر میباشد، چوب ساج به شغل بردهاند. سنگ مرمر یکپارچهای با نقوش زیبای اسلیمی در ذیل ردیفها و نصیب جلویی حیاط وجود داراست که بهدست سنگتراشان بقاع حجاری و نصب گردیدهاست.
برای ساخت و ساز فضای بیشتر برای زائران و همین طور قرینهسازی حیاط، سه رواق به نصیب جنوبی آن الحاق شد که کاشیکاریهای آن منحصر به فرد میباشد.
سقف و ردیفهای حیاط بهاستدلال اینکه از محصول چوب بودند، در گیر فرسودگی و خوردگی موریانه شدند و از همین رو از ردیفهای آهنی برای استخوانبندی آن به کارگیری شد. حیاط کوچکی نیز در جلوی حجرههای فوقانی سازه و صحن بقعه دیده میشود كه کاشیکاریهای جذابی داراست.
ضریحی با روکش نقره در طول فتحعلی سلطان قاجار مصادف با سال ۱۲۰۶ هجری خورشیدی برای بقعه ساخته شد كه پهنا آن به ۱٫۷۵ متر و طولش به ۳٫۲۵ متر می سید. روی بارگاه با اشعاری به لهجه فارسی و عربی در مدح ائمه اطهار (ع) تزیین گردیده بود.
بارگاه آینده حضرت شاهچراغ (ع) حدود ۱۰ سانتیمتر از سطح بقعه رفیعتر بود و روی صندوق چوبی باطن بارگاه پارچه سبزرنگی قرار داشت. این بارگاه، اسکلتی از چوب بی آلایش داشت که بخشی از آن نقرهاندود گردیده بود و کانالهای نقره در چهار طرف آن چشم می شد.
در قبل قرآنی به خط کوفی روی مرقد حضرت امامزاده احمد بن موسی (ع) قرار داشت که نگارش آن را به حضرت علی (ع) نسبت می دهند. حاج معتمد الدوله فرهاد میرزا امر تشکیل داد باکسای از خاتم را برای قرآن می دهد تا در آن محیط حفظ خواهد شد. بعد ها این قرآن و باکس خاتم آن به موزه پارس منتقل شدند که در حال حاضر در قفسهای شیشهای محافظت می شوند. یک لوستر چهار شاخهای در باطن بارگاه جایدارد که بعضی شبها آن را پرنور مینمایند. دیوارهای شمالی و جنوبی بارگاه مزین به آینهکاریهایی میباشند که عمر آنها به زمانه حکومت محمد فرمان روا قاجار در سال ۱۲۲۰ هجری خورشیدی برمیخواهد شد.
زائران درگیر زیارت در بارگاه بقاع حضرت شاهچراغ (ع)قرآن درون بارگاه بقاع حضرت شاهچراغ (ع)آرامگاه حضرت شاهچراغ (ع)ورودی منتهی به بارگاه بقاع حضرت شاهچراغ (ع)
بارگاه فعلی به ارتفاع ۳٫۵۸ و پهنا ۲٫۲۶ متر بهطور بی نقص از نقره ایجاد شده است. صندوق خاتمکاری بسیار زیبایی روی مرقد وجود داراست و ردیفها و سقف درون بارگاه با ترکیبی از معرق و خاتم کاری تزیین گردیدهاند که علیرضا گودرزی از خاتمکاران شیرازی، آن را در مسافت سالهای ۱۳۷۸ تا ۱۳۸۰ به زیبایی هرچه کلخیس اعمال داده میباشد.
صحن مطهر
بقاعهای احمدی و محمدی (ع) در قبلی صحن مستقلی داشتند و از روش بازار فی مابینالحرمین به هم وصل میشدند. در طرح بسط آستان مقدس، صحن مطهر گرانقدرخیس شد و اینک هر دو مرقد در یک صحن قرار دارا هستند. مقبره سید میر محمد (ع) در شمال شرق تراس و مقبره شاهچراغ (ع) در غرب تراس واقع شدهاند.
صحن بقاع مطهرحجره های فضا صحن حرمورودی صحن حرمحوض جلوی حیاط حرمحرم حضرت شاهچراغ (ع) در شبصحن بقعه در شبحیاط بقاع در شبحوض جلوی مقبره مطهر
منبع عکس: تارنما shahecheragh.ir، 360 DigiLook inc ، عکاس: سید محسن حسینی، حمید علیزاده، Martin Spacek
صحن مستطیلیصورت مرکزی، مساحتی بالغ بر ۱۴ هزار متر مربع دارااست که ۱۶۲ حجره دو طبقه در نزدیکی آن تاسیس گردیدهاست. رواقهای این صحن با آجرکاری و کاشیکاری استادکاران آستان تزیین گردیدهاند. نردههای چوبی جانور درین صحن از چوب ساج میباشند و کف صحن از سنگ گندمک عجم میباشد.
یک آبگینه گران قدر در میانه صحن جای دارد که برای تشکیل داد آن از سنگهای گرانقدر نی ریز مستعمل و شغل حجاری و نصب آن برعهده سوله سنگتراشی آستان بوده میباشد.
گلدستهها
دو گلدسته در شمال و جنوب حیاط آستان حضرت شاهچراغ (ع) جایدارد. در واقعیت برای قرینهسازی دو طرف حیاط و پخش قرآن و اذان تا اقصانقاط شهر، گلدسته جنوبی ساخته شد و سوله معرقکاری آستان مقدس، کاشیکاری این گلدسته با رنگهای طبیعی را برعهده داشت. در حالی که گلدسته شمالی به اسماءالله مزین گردیده، روی گلدسته تازه که هشت سوراخ دارااست، اسامی ائمه اطهار (ع) و القابشان نقش بسته میباشد.
رمز گلدسته با ارتفاعی موازی با ۳٫۶۵ متر، وزنی حدود سه بدن دارااست و اسکلت فلزی آن با مس و چوب پوشانده شدهاست. طول گلدسته تا پایین اتاق موذن به ۲۰٫۴۰ متر، قطر زیر آن به ۲٫۲ متر و قطر بالای گلدسته به ۲٫۳۵ متر می رسد.
نکات مهم برای رزرو مسجد جهت برگزاری مراسم ترحیم در مشهد