قاعده زرین
قاعده زرین یا این که قاعدهٔ طلایی قاعدهای اخلاقی میباشد که می گوید: «آنچه را برای خویش میپسندی برای سایرافراد بپسند و آنچه را برای خویش نمیپسندی برای دیگرافراد مپسند». این قاعده در ادیان و مکاتب مختلف اخلاقی آمده میباشد. به جهت بنیادین بودن این قاعده و بها آن، آن را «زرین» خواندهاند. این قاعده دو صورت منفی و مثبت دارااست. قاعده طلایی قاعدهای عام میباشد و اختصاصی به همکیشان وجود ندارد. در بعضی احادیث اسلامی، قاعده زرین به انصاف تفسیر گردیدهاست. از این قاعده نمیاقتدار رویا رویی به مثل و بدی در قبال بدی را برداشت مسجد قبا مشهد کرد.
معرفی قاعده
قاعدهٔ زرین، قاعدهای بنیادین در خلق و خوی میباشد و مضمون آن در مکاتب اخلاقی و ادیان متعدد آورده شده میباشد.[مستلزم منبع] شکل پر اسم و رسم این قاعده عبارت میباشد از «آنچه را برای خویش دوست میداری برای دیگر افراد دوست بدار و آنچه را برای خویش نمیپسندی بر دیگرافراد مپسند»[۱] یا این که «با دیگر افراد به عبارتی کن که دوست داری دیگرافراد با تو نمایند»[۲] شخص می بایست با سایر افراد به سیرتکاملای خلق نماید که امید داراست دیگر افراد با وی خوی آدرس مسجد قبا مشهد نمایند.
این قاعده از قرن شانزدهم، قاعده زرین خوانده شد. این صفت به جهت قیمت این قاعده[۳] و چیرگی این قاعده بر دیگر قواعد شماره تلفن مسجد قبا مشهد میباشد.
این ضابطه منشأ اکثری از تعالیم اخلاقی دیگر میباشد و از ضوابط بنیادین میباشد.[۴]
تقریرهای قاعده زرین
قاعده به دو صورت منفی «آنچه را برای خویش نمیپسندی، برای سایرافراد مپسند» و مثبت «آنچه را برای خویش میپسندی، برای دیگر افراد بپسند» آورده شده میباشد. آورده شده صورت منفی قاعده سابقخیس میباشد.[۵] قاعدهٔ زرین معمولاً به معنای مطلق هم مشتمل بر قسمت منفی میباشد و هم مثبت. البته گاه تنها به معنای خاص به عمل برده می گردد و خواسته قسمت مثبت قاعده میباشد و به قسمت سلبی و منفی قاعده «قاعدهٔ سیمین» رزرو مسجد قبا مشهد گفته میگردد[۶]
قاعدهٔ زرین در متنهای اسلامی
مضمون قاعدهٔ زرین گاه به طور مصرح و گاه به طور ضمنی و غیرمستقیم در آیه ها و احادیث نقل شده میباشد:
آیه ها
هَلْ جَزاءُ الْإِحْسانِ إِلاَّ الْإِحْسانُ (مگر مشوق احسان جز احسان میباشد؟)[۷]
بعضا این آیه را اشاره به قاعده زرین میدانند[۸] و برخی آن را فقطً به معنای رویا رویی به مثل در قبال احسان و خیر میشمرند.[۹]
وَ لْيَعْفُوا وَ لْيَصْفَحُوا أَ لا تُحِبُّونَ أَنْ يَغْفِرَ اللَّهُ لَكُمْ (و می بایست رحمت نمایند و سپری شد کنند. مگر دوست ندارید که معبود بر شما ببخشاید؟)[۱۰]
بعضا این را اشاره به قاعدهٔ زرین دانستهاند.[۱۱] در مقابل بیان شده مضمون این آیه با قاعده زرین تفاوت دارااست به دلیل آن که مضمون آیه، این میباشد که درپیِ سپری شد از خطای سایر افراد، آفریدگار از خطایتان میگذرد؛ خیر این که در ادامهِ سپری شد از خطای دیگرافراد، بقیه افراد از خطایتان میگذرند.[۱۲]
وَيْلٌ لِلْمُطَفِّفينَ الَّذينَ إِذَا اكْتالُوا عَلَى النَّاسِ يَسْتَوْفُونَ وَ إِذا كالُوهُمْ أَوْ وَزَنُوهُمْ يُخْسِرُونَ. (وای بر نادرفروشان، که زیرا از عموم پیمانه ستانند، آحاد ستانند؛ و زیرا برای آنها پیمانه یا این که وزن نمایند، به وی نادر دهند.)[۱۳]
علامه طباطبایی در تعبیروتفسیر این آیهها میگوید:
«معنای آیه این میباشد که زمانی از عموم، کالایی می گیرند حق خویش را به تک تک و کمال اخذ مینمایند، اما هنگامی می خواهند کالایی به عموم بدهند به کیل یا این که وزن ناقص میدهند، و عموم را به خسران و ضرر و زیان میاندازند. پس مضمون آحاد دو آیه یک مذمت میباشد، و آن این میباشد که مطففین حق را برای خویش رعایت مینمایند، البته برای دیگر افراد رعایت نمیکنند. و همان دیگر حق را برای سایرافراد آنطور که برای خویش رعایت مینمایند رعایت نمیکنند، و این خویش منجر تباهی اجتماع انسانی میباشد که پایه آن بر تعادل دستمزد متقابل میباشد، و در صورتیکه این تعادل از میان برود و فاسد خواهد شد کلیه چیز فاسد میشود.»[۱۴]
وَ لا تَيَمَّمُوا الْخَبيثَ مِنْهُ تُنْفِقُونَ وَ لَسْتُمْ بِآخِذيهِ إِلاَّ أَنْ تُغْمِضُوا فيهِ (و درپی چرک آن نروید که [از آن] انفاق فرمایید، در حالی که آن را [درصورتی که به خودتان میدادند] جز با دیدهپوشی [و بیمیلی] نسبت به آن، نمیگرفتید)[۱۵]
مضمون آیه این میباشد که به عبارتیسیرتکامل که خویش جنس پلشت دیگرافراد را نمیگیرید پس در هنگام انفاق کالا پلشت انفاق نکنید. این آیه نصیب سلبی ضابطه زرین را ذکر مینماید. مبنی بر آیه آدم نباید از چیزهای پلشت و ناپسند انفاق نماید؛ چون در صورتیکه خویش وی به مکان فرد مستلزم باشد، حاضر نمیشود چنان چیزی را بپذیرد. نشانهها دیگری که بر انفاق آنچه دوست داشته می شود فرمان مینماید مانند «لن تنالوا البر حتی تنفقوا مما تحبون» (آل عمران، ۹۲) میتواند اشاره به نصیب مثبت ضابطه زرین باشد.[۱۶]
لا يَنْهاكُمُ اللَّهُ عَنِ الَّذينَ لَمْ يُقاتِلُوكُمْ فِي الدِّينِ ... ( آفریدگار شمارا از نيكى كردن و رعايت عدل و داد نسبت به كسانى كه در منش دين با شما پيكار نكردند و از منزل و ديارتان بيرون نراندند نهى نمیكند؛ چرا كه آفریدگار عدل و دادپيشگان را دوست دارااست ...)[۱۷] از این آیه ها میاقتدار برداشت کرد که خوبی به سایرافراد مختص به مؤمنان وجود ندارد و دلیلی ندارد که قاعدهٔ زرین را به مؤمنان محصور کرد.[۱۸]
نکات مهم برای رزرو مسجد جهت برگزاری مراسم ترحیم در مشهد