معاویة بن ابیسفیان (درگذشت: ۶۰ق) بنیانگذار و اولیه حکم دهنده اموی بود که بعداز صلح با امام حسن(ع) به دوران حدود ۲۰ سال در دمشق خلافت کرد. وی در فتح مکه (سال ۸ق) اسلام آورد و از طُلَقاء (آزادشدگان) محسوب میشد. در طول ابوبکر و قدمت، در فتح شام کمپانی کرد و بعد به استانداری اردن و بعد از آن به استاندار کل حوزه شام منصوب شد. در کودتا علیه عثمان، بهرغم درخواست امداد عثمان بن عفان، به یاری وی نشتافت. بعد از شهید شدن امام علی(ع)، با امام حسن(ع) صلح کرد و خلافت را به دست گرفت. وی دمشق را پایتخت خویش قرار اعطا کرد و فتوحات را در غرب و شمال آفریقا توسعه و گسترش مسجد قبا مشهد بخشید.
معاویه خلافت را به سلطنت ارثی تبدیل کرد و برای جانشینی پسرش یزید کوششهای متعددی جاری ساختن اعطا کرد. وی دیوانهای جدیدی برای اداره مرزوبوم تشکیل داد و با کودتاهای خوارج و شیعه ها مواجه شد که آنان را آدرس مسجد قبا مشهد سرکوب کرد.
معاش
بنی امیه
حاکمان
تیتر عصرٔ سلطنت
معاویه بن ابی سفیان ۴۱-۶۰
یزید بن معاویه ۶۰-۶۴
معاویة بن یزید ۶۴-۶۴
مروان بن حکم ۶۴-۶۵
عبدالملک بن مروان ۶۵-۸۶
ولید بن عبدالملک ۸۶-۹۶
سلیمان بن عبدالملک ۹۶-۹۹
قدمت بن عبدالعزیز ۹۹-۱۰۱
یزید بن عبدالملک ۱۰۱-۱۰۵
هشام بن عبدالملک ۱۰۵-۱۲۵
ولید بن یزید ۱۲۵-۱۲۶
یزید بن ولید ۱۲۶-۱۲۶
ابراهیم بن الولید ۱۲۶-۱۲۷
مروان بن محمد ۱۲۷-۱۳۲
وزیر و وزرا و امرای سرشناس
مغیرة بن شعبه ثقفی • زیاد بن ابیه • عمرو عاص • مسلم بن عقبه مری • عبیدالله بن زیاد • حجاج بن یوسف ثقفی
رویدادهای اساسی
صلح امام حسن • اتفاق عاشورا • اتفاق حره • حریقزدن رزرو مسجد قبا مشهد کعبه • قیام مختار
نبو
معاویة فرزند ابوسفیان و هند دختر عتبه بود.[۱] وی در سال پنجم قبل از بعثت (بعضا منابع هفت یا این که ۱۳ سال قبل از بعثت) د ر مکه چشم به جهان گشود.[۲] مادرش هند، به جهت مثله کردن لاشه حمزة بن عبدالمطلب و میل کردن جگر وی، به هند جگرخوار مشهور شد[۳] و به همین خیال و خاطر در زیارت عاشورا از معاویه با تیتر ابن آکلة الاَکباد حافظه شماره تلفن مسجد قبا مشهد گردیده است.[۴]
معاویه به یار و همدم خانوادهاش در فتح مکه اسلام آورد و از طلقاء (آزادشدگان) و مؤلفة قلوبهم (عده ای که دلهایشان به اسلام متمایل شد) محسوب می شد.[۵] بعضا منابع ادعای وی بر پایه ی اسلام آوردن قبل از فتح مکه و مخفیکردن آن از خانوادهاش را نقل کردهاند.[۶] معاویه در بعضی منابع تحت عنوان کاتب رسول(ص)[۷] و کاتب قرآن[۸] معرفی گردیده است، ولی بخش اعظمی از احادیث درباره فضیلتهای وی ساختگی دانسته گردیدهاند.[۹]
معاویه اخوی ام حبیبه از همسران فرستاده(ص)، بود[۱۰] و تحت عنوان خالُ المؤمنین (خان دایی مؤمنان) شناخته می شد.[۱۱] وی از ابوبکر، قدمت، عثمان و خواهرش ام حبیبه حدیث نقل کرده و خویش نیز منبع نقل حدیث برای برخی صحابه و تابعین بود.[۱۲]
معاویه در مبارزه یمامه کمپانی کرد و آنگاه به هم پا برادرش یزید در فتح شهرهای ساحلی شام مانند صیدا، بیروت و صور حضور داشت. وی اتکا قدمت بن خطاب را جلب کرد و به استانداری اردن و آنگاه آحاد شام منصوب شد. بعداز مرگ برادرش یزید در طاعون عَمْواس، قدمت آحاد قلمرو شام را به وی سپرد. در طول عثمان نیز معاویه استاندار شام باقی ماند.
بعداز قتل عثمان، معاویه از بیعت با امام علی(ع) راز گشوده زد و به عذر و بهانه خونخواهی عثمان، پیکار صفین را بهراهانداخت.[۱۳] این اختلاف تا نقطه پايان حکومت امام علی(ع) ادامه یافت. بعد از شهیدشدن امام علی(ع)، معاویه با امام حسن(ع) صلح کرد و خلافت مسلمین را به دست گرفت.[۱۴] وی تا نقطه پايان عمرش در سال ۶۰ق خلیفه باقی ماند و شالودههای حکومت اموی را پایدار کرد.
مرگ معاویه
وقتی که معاویه به بیماری موت در گیر شد، یزید در دمشق خلا. معاویه ضحاک بن قیس و مسلم بن عتبه را فراخواند و وصیت خویش درباره جانشینی یزید و شیوه واکنش با مخالفانش مانند امام حسین(ع)، عبدالله بن زبیر، عبدالله بن قدمت و عبدالرحمان بن ابیدیده نشده را به آن ها سپرد.[۱۵] وی در ۱۵ رجب سال ۶۰ق درگذشت[۱۶] و در شام دفن شد. بعداز احاطه عباسیان بر شام، قبر وی نبش شد.[۱۷] امروزه قبری در گورستان باب الصغیر به وی منسوب میباشد.
نبو
تبارنامه بنیامیه
امیه
عاص ابیالعاص حرب ابیعمرو
سعید عفان حکم ابوسفیان ابیمعیط
عبدالله خالد عثمان مروان حنظله یزید معاویه عتبه امحبیبه عقبه
عبدالعزیز عبدالملک محمد یزید ولید ولید امکلثوم
قدمت یزید سلیمان ولید هشام مروان دوم معاویه
ولید یزید ابراهیم
پیمان سه خلیفه اولیه
یزید بن ابی سفیان در فتح شامات فرماندهی داشته و ابوبکر معاویه را در کنار برادرش ولایت داده بود.[۱۸] بعد از مرگ یزید معاویه در عصر قدمت، به ولایت شام منصوب شد. بعضی مورخان از تسامح قدمت نسبت به معاویه اظهار شگفتی کردهاند.[۱۹] حسن بصری میگوید معاویه از به عبارتی مجال قدمت خویش را برای خلافت فراهم میکرد.[۲۰] قدمت مجموع شامات را به معاویه سپرد.[۲۱] معاویه میاعلام کرد: به پروردگار قسم و سوگند که وی فقط با منزلتی که نزد قدمت داشت به این شکل بر عموم احاطه یافت.[۲۲] عثمان در قبال اعتراضاتی که نسبت به معاویه میشد میبیان کرد: چه طور اورا برکنار کنم در حالیکه قدمت اورا نصب نموده است.[۲۳] در عصر عثمان، شام حوزه امن وی به شمار میآمد. وی قُرّاء کوفه و نیز ابوذر را به آنجا تبعید کرد؛ گرچه معاویه برای نگهداری حالت خویش و دوری از تأثیرگذاری اینان بر عموم، آنها را از شام عزل کرد.[۲۴] شام تربیت گردیده معاویه بود، این امری میباشد که در طول حکومت بنی امیه، در وفاداری بی نقص عموم شام به آن ها، پدیدار و آشکار شد. گفتهاند که سران بنی امیه نزد سفاح شهید شدن دادند که جز بنی امیه اقوامی برای رسول(ص) نمیشناختند.[۲۵]
از معاویه اورده شده که گفته بود: «نحن شجرة پیامبر الله».[۲۶] وی همینطور با تیتر کاتب وحی و خال المؤمنین کوشید تا وضعیت فقهی خویش را تحکیم نماید. وی اشخاصی از راویان حدیث را واداشت تا دهها حدیث در فضیلت وی بسازند و دربین عموم اشاعه دهند.[۲۷]
معاویة بن ابیسفیان (درگذشت: ۶۰ق) بنیانگذار و اولیه حکم دهنده اموی بود که بعداز صلح با امام حسن(ع) به دوران حدود ۲۰ سال در دمشق خلافت کرد. وی در فتح مکه (سال ۸ق) اسلام آورد و از طُلَقاء (آزادشدگان) محسوب میشد. در طول ابوبکر و قدمت، در فتح شام کمپانی کرد و بعد به استانداری اردن و بعد از آن به استاندار کل حوزه شام منصوب شد. در کودتا علیه عثمان، بهرغم درخواست امداد عثمان بن عفان، به یاری وی نشتافت. بعد از شهید شدن امام علی(ع)، با امام حسن(ع) صلح کرد و خلافت را به دست گرفت. وی دمشق را پایتخت خویش قرار اعطا کرد و فتوحات را در غرب و شمال آفریقا توسعه و گسترش مسجد قبا مشهد بخشید.
معاویه خلافت را به سلطنت ارثی تبدیل کرد و برای جانشینی پسرش یزید کوششهای متعددی جاری ساختن اعطا کرد. وی دیوانهای جدیدی برای اداره مرزوبوم تشکیل داد و با کودتاهای خوارج و شیعه ها مواجه شد که آنان را آدرس مسجد قبا مشهد سرکوب کرد.
معاش
بنی امیه
حاکمان
تیتر عصرٔ سلطنت
معاویه بن ابی سفیان ۴۱-۶۰
یزید بن معاویه ۶۰-۶۴
معاویة بن یزید ۶۴-۶۴
مروان بن حکم ۶۴-۶۵
عبدالملک بن مروان ۶۵-۸۶
ولید بن عبدالملک ۸۶-۹۶
سلیمان بن عبدالملک ۹۶-۹۹
قدمت بن عبدالعزیز ۹۹-۱۰۱
یزید بن عبدالملک ۱۰۱-۱۰۵
هشام بن عبدالملک ۱۰۵-۱۲۵
ولید بن یزید ۱۲۵-۱۲۶
یزید بن ولید ۱۲۶-۱۲۶
ابراهیم بن الولید ۱۲۶-۱۲۷
مروان بن محمد ۱۲۷-۱۳۲
وزیر و وزرا و امرای سرشناس
مغیرة بن شعبه ثقفی • زیاد بن ابیه • عمرو عاص • مسلم بن عقبه مری • عبیدالله بن زیاد • حجاج بن یوسف ثقفی
رویدادهای اساسی
صلح امام حسن • اتفاق عاشورا • اتفاق حره • حریقزدن رزرو مسجد قبا مشهد کعبه • قیام مختار
نبو
معاویة فرزند ابوسفیان و هند دختر عتبه بود.[۱] وی در سال پنجم قبل از بعثت (بعضا منابع هفت یا این که ۱۳ سال قبل از بعثت) د ر مکه چشم به جهان گشود.[۲] مادرش هند، به جهت مثله کردن لاشه حمزة بن عبدالمطلب و میل کردن جگر وی، به هند جگرخوار مشهور شد[۳] و به همین خیال و خاطر در زیارت عاشورا از معاویه با تیتر ابن آکلة الاَکباد حافظه شماره تلفن مسجد قبا مشهد گردیده است.[۴]
معاویه به یار و همدم خانوادهاش در فتح مکه اسلام آورد و از طلقاء (آزادشدگان) و مؤلفة قلوبهم (عده ای که دلهایشان به اسلام متمایل شد) محسوب می شد.[۵] بعضا منابع ادعای وی بر پایه ی اسلام آوردن قبل از فتح مکه و مخفیکردن آن از خانوادهاش را نقل کردهاند.[۶] معاویه در بعضی منابع تحت عنوان کاتب رسول(ص)[۷] و کاتب قرآن[۸] معرفی گردیده است، ولی بخش اعظمی از احادیث درباره فضیلتهای وی ساختگی دانسته گردیدهاند.[۹]
معاویه اخوی ام حبیبه از همسران فرستاده(ص)، بود[۱۰] و تحت عنوان خالُ المؤمنین (خان دایی مؤمنان) شناخته می شد.[۱۱] وی از ابوبکر، قدمت، عثمان و خواهرش ام حبیبه حدیث نقل کرده و خویش نیز منبع نقل حدیث برای برخی صحابه و تابعین بود.[۱۲]
معاویه در مبارزه یمامه کمپانی کرد و آنگاه به هم پا برادرش یزید در فتح شهرهای ساحلی شام مانند صیدا، بیروت و صور حضور داشت. وی اتکا قدمت بن خطاب را جلب کرد و به استانداری اردن و آنگاه آحاد شام منصوب شد. بعداز مرگ برادرش یزید در طاعون عَمْواس، قدمت آحاد قلمرو شام را به وی سپرد. در طول عثمان نیز معاویه استاندار شام باقی ماند.
بعداز قتل عثمان، معاویه از بیعت با امام علی(ع) راز گشوده زد و به عذر و بهانه خونخواهی عثمان، پیکار صفین را بهراهانداخت.[۱۳] این اختلاف تا نقطه پايان حکومت امام علی(ع) ادامه یافت. بعد از شهیدشدن امام علی(ع)، معاویه با امام حسن(ع) صلح کرد و خلافت مسلمین را به دست گرفت.[۱۴] وی تا نقطه پايان عمرش در سال ۶۰ق خلیفه باقی ماند و شالودههای حکومت اموی را پایدار کرد.
مرگ معاویه
وقتی که معاویه به بیماری موت در گیر شد، یزید در دمشق خلا. معاویه ضحاک بن قیس و مسلم بن عتبه را فراخواند و وصیت خویش درباره جانشینی یزید و شیوه واکنش با مخالفانش مانند امام حسین(ع)، عبدالله بن زبیر، عبدالله بن قدمت و عبدالرحمان بن ابیدیده نشده را به آن ها سپرد.[۱۵] وی در ۱۵ رجب سال ۶۰ق درگذشت[۱۶] و در شام دفن شد. بعداز احاطه عباسیان بر شام، قبر وی نبش شد.[۱۷] امروزه قبری در گورستان باب الصغیر به وی منسوب میباشد.
نبو
تبارنامه بنیامیه
امیه
عاص ابیالعاص حرب ابیعمرو
سعید عفان حکم ابوسفیان ابیمعیط
عبدالله خالد عثمان مروان حنظله یزید معاویه عتبه امحبیبه عقبه
عبدالعزیز عبدالملک محمد یزید ولید ولید امکلثوم
قدمت یزید سلیمان ولید هشام مروان دوم معاویه
ولید یزید ابراهیم
پیمان سه خلیفه اولیه
یزید بن ابی سفیان در فتح شامات فرماندهی داشته و ابوبکر معاویه را در کنار برادرش ولایت داده بود.[۱۸] بعد از مرگ یزید معاویه در عصر قدمت، به ولایت شام منصوب شد. بعضی مورخان از تسامح قدمت نسبت به معاویه اظهار شگفتی کردهاند.[۱۹] حسن بصری میگوید معاویه از به عبارتی مجال قدمت خویش را برای خلافت فراهم میکرد.[۲۰] قدمت مجموع شامات را به معاویه سپرد.[۲۱] معاویه میاعلام کرد: به پروردگار قسم و سوگند که وی فقط با منزلتی که نزد قدمت داشت به این شکل بر عموم احاطه یافت.[۲۲] عثمان در قبال اعتراضاتی که نسبت به معاویه میشد میبیان کرد: چه طور اورا برکنار کنم در حالیکه قدمت اورا نصب نموده است.[۲۳] در عصر عثمان، شام حوزه امن وی به شمار میآمد. وی قُرّاء کوفه و نیز ابوذر را به آنجا تبعید کرد؛ گرچه معاویه برای نگهداری حالت خویش و دوری از تأثیرگذاری اینان بر عموم، آنها را از شام عزل کرد.[۲۴] شام تربیت گردیده معاویه بود، این امری میباشد که در طول حکومت بنی امیه، در وفاداری بی نقص عموم شام به آن ها، پدیدار و آشکار شد. گفتهاند که سران بنی امیه نزد سفاح شهید شدن دادند که جز بنی امیه اقوامی برای رسول(ص) نمیشناختند.[۲۵]
از معاویه اورده شده که گفته بود: «نحن شجرة پیامبر الله».[۲۶] وی همینطور با تیتر کاتب وحی و خال المؤمنین کوشید تا وضعیت فقهی خویش را تحکیم نماید. وی اشخاصی از راویان حدیث را واداشت تا دهها حدیث در فضیلت وی بسازند و دربین عموم اشاعه دهند.[۲۷]
نکات مهم برای رزرو مسجد جهت برگزاری مراسم ترحیم در مشهد