بهترین مرجع مسجد قبا مشهد

مسجد آقابزرگ یکی از بزرگ‌ترین و زیباترین مساجد ایران است که در شهر کاشان واقع شده است. این مسجد در دوران قاجار ساخته شده و به دلیل معماری شکوهمند و تزئینات بی‌نظیرش، یکی از جاذبه‌های گردشگری مهم کاشان محسوب می‌شود.

تاریخچه

ساخت مسجد آقابزرگ در سال ۱۲۵۰ هجری قمری به دستور محمدتقی خانبان، حاکم کاشان و پدر زن ملا مهدی نراقی، آغاز شد و در سال ۱۲۶۰ هجری قمری به پایان رسید. این مسجد به نام ملا مهدی نراقی، برادر ملا احمد نراقی ملقب به آقابزرگ، نامگذاری شده است.

معماری

مسجد آقابزرگ از نظر معماری از ترکیب عناصر مختلفی تشکیل شده است که هر کدام به زیبایی و شکوه آن افزوده‌اند. این عناصر عبارتند از:

• سردر و هشتی ورودی: سردر ورودی مسجد با کاشی‌کاری‌های زیبا و مقرنس‌کاری‌های چشم‌نواز تزئین شده است. هشتی ورودی نیز فضایی بزرگ و باشکوه است که با گچ‌بری‌های نفیس آراسته شده است.
• صحن مرکزی: صحن مرکزی مسجد با ابعاد ۳۶ در ۴۰ متر، فضایی وسیع و دلباز آدرس مسجد قبا مشهد است که در چهار طرف آن شبستان‌ها و حجره‌ها قرار دارند.
• گنبدخانه: گنبدخانه مسجد با ارتفاع ۲۵ متر، یکی از بزرگ‌ترین گنبدهای ایران است. این گنبد بر روی هشت ستون سنگی قرار گرفته و با کاشی‌کاری‌های معرق تزئین شده است.
• شبستان‌ها: شبستان‌های مسجد با ابعاد مختلف و گچ‌بری‌های زیبا، محل برگزاری نماز و مراسم مذهبی هستند.

تزئینات

یکی از ویژگی‌های مهم مسجد آقابزرگ، تزئینات مسجد قبا مشهد بی‌نظیر آن است. این تزئینات شامل کاشی‌کاری، گچ‌بری، مقرنس‌کاری و آجرکاری هستند.

• کاشی‌کاری: کاشی‌کاری یکی از مهم‌ترین تزئینات مسجد آقابزرگ است. در این مسجد از انواع مختلف کاشی‌کاری از جمله کاشی‌کاری معرق، کاشی‌کاری هفت‌رنگ و کاشی‌کاری معقلی استفاده شده است.
• گچ‌بری: گچ‌بری یکی دیگر از تزئینات مهم مسجد آقابزرگ است. گچ‌بری‌های این مسجد با نقوش اسلیمی، ختایی و گل و بوته تزئین رزرو مسجد قبا مشهد شده‌اند.
• مقرنس‌کاری: مقرنس‌کاری نیز یکی از تزئینات زیبای مسجد آقابزرگ است. مقرنس‌کاری‌های این مسجد در سردر ورودی، صحن مرکزی و گنبدخانه به چشم می‌خورند.
• آجرکاری: آجرکاری نیز در بخش‌هایی از مسجد آقابزرگ به کار رفته است. آجرکاری‌های این مسجد با نقوش هندسی و اسلیمی تزئین شده‌اند.

اهمیت

مسجد آقابزرگ یکی از مهم‌ترین آثار تاریخی و فرهنگی ایران است. شماره تلفن مسجد قبا مشهد نه تنها از نظر معماری و تزئینات، بلکه از نظر تاریخی نیز اهمیت دارد. مسجد آقابزرگ یکی از نمادهای شهر کاشان است و هر ساله گردشگران زیادی از سراسر جهان از آن بازدید می‌کنند.

نتیجه‌گیری

مسجد آقابزرگ یکی از شاهکارهای معماری ایرانی است که شکوه و عظمت آن را به نمایش می‌گذارد. این مسجد از نظر معماری، تزئینات و تاریخ اهمیت زیادی دارد و یکی از جاذبه‌های گردشگری مهم ایران محسوب می‌شود.

به نوشته یکی مورخان معروف ارمنی مسجد جامع کبود ایروان همانند فیروزه­ ای در قلب شهر ایروان می‌درخشد و دلهای مومنین دین دار را به خویش جلب می کند . این مسجد به وسیله حسینعلی خان ایروانی والی ایروان حدود سال 1179 هجری قمری ، بر اساس با سال های 65 - 1764 سازه گردیده و مطرح ترین مسجد شهر محسوب می شد‌ه‌است . مسجد قبا مشهد انگیزه نامگذاری آن را برخی همانندی ساختمان و ظواهر سازه به مسجد کبود تبریز و برخی دیگر کاشی های مینایی آبی آن می‌دانند .

مسجد کبود فقط یادگار معماری باقی‌مانده از قرن هجدهم میلادی ( سده دوازدهم هجری قمری ) کشور‌ایران در ارمنستان است و تیم ای قشنگ و مملو از هنر آن زمانه شمار می رود که در مهم‌ترین خیابان شهر ( ماشتوتس ) قرار گرفته میباشد که همچنان و به گذر زمان بر مداقه و قیمت دنیوی و معنوی آن افزوده میگردد .

شایان بیان میباشد در موزه « ماتناداران » که از مرکز ها اصلی علمی – تحقیقاتی ارمنستان بوده آدرس مسجد قبا مشهد و دربردارنده مخزن کتاب ها دستنویس است ، صفحاتی یک سری راجع به مسجد کبود وجود دارااست که مبین عمر و مداقه آن میباشد . همینطور کتاب ها تاریخی مصور ایروان دربردارنده تصاویر زیادی از مسجد ذکر شده و بقیه مساجد این شهر میباشند که بیان کنده همزیستی مسالمت آمیز ارامنه و مسلمان‌ها و سرازیر بودن پر نمک و نشاط فرهنگی و شرعی بین آنان میباشد . مطابق مدارک مو جود در موزه ها و سندها ملی ارمنستان ، طی قرن ها متمادی در شهر ایروان حدود 7 الی 8 مسجد و تعداد دیگری نیز بناهای اسلامی و مذهبی به وسیله مسلمانها تاسیس گردیده است که اکثر آن ها به جهت حالت ناشی از تغییر تحول و تحولات سیاسی و نظام هــــای حکم کننده آیتم بی توجهی و یا این که تخریب بی نقص قرار گرفته اند .

جرج بورنوتیان مورخ ارمنی , روزگار والی گری حسینعلی خان را فی مابین سالهای 1762 - 1783 بیان نموده است . بر طبق نوشته ولادیمیر اربیتونیان از مورخان روسی ایجاد کرد این مسجد در سال 1760 شروع و در عصر حسینعلی خان میان سالهای 1764 تا 1768 کامل شدن گردیده‌است رزرو مسجد قبا مشهد مسجد کبود درمجاورت میدان مهم بازار ، حمامهای همگانی و کاروانسرای گرجیها قرار داشته و مجموعاَ راس اساسی شهر تلقی میشده میباشد ( کتیبه های مو جود درمسجد جامع نیز این داعیه را پذیرش می نماید ) .

در مسجد سه محراب وجود دارااست که بیان‌کننده حضور رهروان مذهب‌ها گوناگون در شهر و نیایش مسالمت آمیز آن‌ها مطابق دین خویش دارااست . کتیبه های سنگی مسجد از اصفهان اورده شده و به زیبایی بر روی آنها خطاطی گردیده‌است . طرز معماری مسجد صفوی – قاجاری میباشد . در کتاب باغ منظور نوشتن ابوالحسن غفاری کاشانی که به نوعی به وضع و اوضاع دوران کریم و مهربان خان زند پرداخته میباشد ، به نسب قاجاریه اشاراتی داشته می نویسد که‌این طایفه در اوایل دولت صفویه در بوفه و ایروان می زیسته اند . در همین کتاب در مورد اتفاق ها سال 1175 هجری قمری از حسینعلی خان تحت عنوان بیگلر بیگی ( امیر امیران ) شهر ایروان نامبرده گردیده‌است که شماره تلفن مسجد قبا مشهد به عبارتی بانی مسجد جامع میباشد که آنرا با هزینه شش هزارتومان احداث کرده است . عکسها و تصاویر گرد آوری گردیده از موزه تــاریخ شهــر ایروان و اداره بایگانی ارمنستان نماد میدهد که مسجد جامع ایروان تا سال 1330 هجری قمری همچنان فعال بوده و در آن طلاب به آموزش علم ها فقهی و مسلمان ها بـه ایفا کارها مذهبی سرگرم بوده اند . این مسجد در مسافت سالهای 1907 تا 1910 میلادی موازی با 1325 تا 1328 هجری قمری نوسازی گردیده و برخی بخشهای آن تعمیر گردیده‌است لیکن بــا قاضی شدن نظام کمونیستی و راه و روش آیین ستیزانه آن ، مسجد نام برده نیز گزینه بی مهری واقع گردیده و در فیض برخی از بخشهای آن به گذر زمان مجال تخریب شده اند . این ادله در کنار سیاست های تازه دولتهای کمونیستی شوروی راجع‌به اجرای طرح های عمرانی و شهری همانند طرح جامع شهر ایروان و تاسیس خیابان های تازه مخصوصاً در کنار ضلع شمال غربی مسجد ( که در اکنون حـاضــر ورودی اساسی آن مـی باشد ) موجب تخریب بدون نقص قسمتی از مسجد شد‌ه‌است بطوریکه صرفا منش ورودی از دربین رفته و تبدیل به دهلیز تنگ و باریکی شد‌ه‌است . لازم به ذکر میباشد طی سال های 40 - 1921 میلادی و در نقطع ی عطف مبارزات ضد مذهبی حکومت شوروی دیرین ، بخش اعظمی از کلیساها ، مساجد و بناهای مذهبی و تاریخی تخریب شدند و به مکان آن‌ها بناهایی از قبیل تئاتر ، سینما و ... ساخته شد لیکن خوشبختانه مسجد کبود ایروان با پیشبینی ها مقامات هنردوست و دوراندیش از اسیب تخریب های بی راه مصون ماند و آن ها توانستند با تبدیل حجره های همجوار مسجد به موزه آن ها را از تعدی جراحت در تامین نگه دارا‌هستند و به‌این نحو که طی سال 1930 میلادی هم‌زمان با صدور حکم تخریب مسجد با همت فراوان روشنفکران ، شعرا و نویسندگان شهیر ارمنی مانند : یقیشه چارِنتس ، گِقام ساریان و سایرافراد جهت پرهیز از اجرای حکم توصیه ساخت‌و‌ساز « موزه تاریخ ایروان » در محل مسجد را ارائه نمودند که خوشبختانه مقبول واقع شد و به این ترتیب از تخریب و هلاکت مسجد پرهیز به شغل آمد .