مسجد جامع عتیق شیراز، مسجد الاقصی مسجد قبا مشهد و مسجد آدینه، نامهای دیگری است که مسجد جامع عتیق شیراز را بدان میشناسند. این مسجد قدیمیترین مسجدی است که در شهر شیراز و در شرق حرم شاهچراغ (ع) ساخته شده است.
مسجد جامع عتیق شیراز یکی از زیباترین مساجد ایران است که آثاری از هنر و معماری را در بازه ای در حدود ۱۲ قرن در خود جای داده است. این مسجد در منتهی الیه محلـه بازار مرغ و در نزدیکی محل اتصال دو محله اسحق بیگ و لب آب و به فاصله کوتاه از صحن و بقعه شـاه چراغ و امامزاده سیدمیرمحمد قرار دارد.
کاشی_مسجد
هرچند احداث آدرس مسجد قبا مشهد این مسجد بر اساس متون تاریخی در دوره صفاریان صورت پذیرفته اما به نظر می رسد که هسته اولیه آن به دوره حکومت عمر بن عبدالعزیز تعلق داشته باشد. این مسجد در طول زمان حیاتش بر اثر زلزله های مکرر ویران شـده اسـت. اما به همت مردان بزرگ در زمانهای مختلف به خصوص دوره اتابکان، آل اینجو، تیموری، صفویه، قاجاریه، و اوائل دوره پهلوی تعمیرات و تغییرات زیادی در آن انجام گرفته و الحاقات زیادی به آن افزوده شده است.
تاریخچه_مسجد_عتیق_شیراز
معماری مسجد عتیق شیراز
ورودی مسجد عتیق شیراز، شش دروازه دارد دو دروازه در شرق، دو دروازه در غرب، یکی در جنوب و یکی در شمال.
مهم ترین ورودی در شمال قرار دارد که به خاطر ذکر نام دوازده امام شیعه (ع) روی چهار کاشی آن، دوازده امامی نامیده می شود.
دیگر ویژگی این ورودی، مقرنس باشکوه و کتیبه بر روی کاشی های معرق در زیر پیش تاق آن است.
در پس ورودی مسجد عتیق، یک هشتی با سقف زیبای تویزه داری، که با گل اخرایی رنگ آراسته شده است.
پس از ورودی صحن مرکزی مسجد قرار دارد پیرامون این صحن بناهای مسجد قرار گرفته اند.
صحن مسجد عتیق شیراز، دارای سه حوض کوچک است که حوض مرکزی، هشت گوش و دو حوض دیگر، دوازده ضلعی هستند.حضور آب در این حوض ها، موجب ایجاد غنای حسی مطلوب، و انعکاس عناصر و بناها در آن شده است.
همچنین مسجد جامع عتیق دارای رزرو مسجد قبا مشهد سه ایوان است؛ ایوان شمالی که مشهور به «طاق مروارید» است با مقرنس آجری تزئین شده و دو مناره کوتاه در بالای آن قرار دارند.
در لبه بالایی طاق، کتیبه ای نصب شده که آیاتی از قرآن مجید روی آن درج شده است.
در سمت شرقی ایوان شمالی یک شبستان تازه ساز قرار دارد که سقف آن بر ستونهای باریک قرار گرفته و با کاشی کاری های زیبا تزئین شده است.
در جلوی ضلع شمالی این شبستان، تراس بزرگ مشرفی به یک محراب سنگی وجود دارد.
بخش غربی مسجد رواقی دارد که با یک راهروی بلند به دروازه ورودی و بازار مجاور متصل می شود و تداعی کننده ی پیچیدگی و رمزوراز میباشد.
صحن های فراخ، حیاط باز و وسیع از ویژگی های این شاخص است. از سوی دیگر با عنایت به شاخص سادگی، کاملا مشخص است که مکان و یا همان مسجد، فضای اطراف را گرد خود متمرکز ساخته است.
اغلب مصالح استفاده شده در ساخت مسجد عتیق شیراز گچ، سنگ و کاشی هستند. البته این مسئله را باید مد نظر داشت که مصالح خام هیچ زیبایی ندارند و وقتی دیدنی میشوند که با هنر معماران ایرانی بهکار میروند. روی اغلب مصالح این بنا خصوصا آنها که جلوه بیرونی دارند، ابزار زده شده گچبری، مقرنسکاری، سنگبری با ظرافت بالا و… که به وُفور در گوشهگوشه مسجد جامع عتیق بهچشم میخورد.
مسجد عتیق شیراز اكنون بصورت یکی از مساجد آباد و مهم و آبرومنـد شیراز در آمده است که علاوه بر اینکه خرابی های آن مرمت شـده اسـت، دو شبستان بـزرگ و وسیع و مجلل در شماره تلفن مسجد قبا مشهد آن احداث گردیده است.
صحن حیاط مسجد که به ابعاد ۵۵ × ۷۵ متر است، سنگ فرش شده و در آن سه حوض ساخته اند که یکی هشت ضلعی و دوتای دیگر دوازده ضلعی می باشد و از آب لوله پر می شوند.
مسجد قبا مشهد چه ویژگیهایی دارد؟