تزویجهای فرستاده(ص) از مباحثی میباشد که در معاش فرستاده اکرم(ص) گزینه عیب گیری بعضا نویسندگان قرار گرفته میباشد. بعضا با توکل بر تعداد این تزویجها، علتهایی غیرالهی به رسول(ص) نسبت دادهاند؛ سید مرتضی عسکری این ادعاها را فقط ناشی از احادیث منسوب به عایشه میداند که در آنان فیس فرستاده(ص) ناسازگار با شأن و شخصیت وی رسم مسجد قبا مشهد گردیدهاست.
به گفته علامه طباطبایی، ادعای هوسرانی نبی(ص) پذیرفتنی وجود ندارد؛ به این دلیل که حدود بیست سال (حدود دوسوم معاش متأهلی) از معاش نبی تنها با حضرت خدیجه(س) گذشت و وصلتهای دیگر وی نیز عمدتاً در سنین آخری قدمت و با زنان بیوه و سالخورده شکل پذیرفته آدرس مسجد قبا مشهد میباشد.
همینطور برای این تزویجها مصالحی همانند تولید پیوندهای سیاسی با قبایل تعالی و بانفوذ، خودداری از تضاربهای خونین و رویا رویی با رسوم جاهلی رزرو مسجد قبا مشهد گفته شده میباشد.
رده و عنایت
نوشتهعلمیٔ مهم: همسران فرستاده(ص)
درباره تعداد همسران فرستاده(ص) دربین تاریخنگاران اختلاف لحاظ وجود داراست؛ به نحوی که بعضا شمار آنها را ۱۳ بدن[۱] و بعضا دیگر ۱۵ بدن[۲] بیان کردهاند. برخی از منتقدان، این تعداد را نشانۀ عشق و علاقه شدید رسول به زنان تعبیر و تفسیر کردهاند.[۳] در مقابل، اکثر اندیشمندان مسلمان معتقدند این وصلتها بر محور مصالح و هدف ها اسلامی انجام شده میباشد.[۴] اما چندهمسری در بعدازظهر نبی(ص) پدیدهای رایج بود،[۵] ولی با نزول آیه سوم سوره نساء تعداد همسران به چهار بدن محصور شد.[۶] باایناکنون به موجب خصائص النبی (احکام ویژه فرستاده)، وی مجاز به داشتن بیش تر از چهار شماره تلفن مسجد قبا مشهد همسر بود.[۷]
عقیدهها در خصوص تزویجهای رسول
درخصوص علل تزویجهای گوناگون رسول چندین عقیده مطرح میباشد:
عقیده اولیه: بیشتر اندیشمندان اسلامی با استناد به بعضا از آيات قرآن و گزارشهای تاريخی و همینطور برخی برهانهای كلامی (مانند طهارت و خيرخواهی برای ديگران)، معتقدند تزویج پيامبر با اين زنان، تنها به مقتضای مصلحت و حکمت بوده میباشد.[۸]
عقیده دوم: بعضا در تحليل تعداد همسران رسول(ص)، تمامی یا این که بیشتر وصلتهای اورا ناشی از كامجويی جنسی و زندوستی شدید پيامبر و هوا و هوس وی دانستهاند.[۹] بعضی نیز گرایش جنسی بالای فرستاده را نقطهضعف وی قلمداد کردهاند.[۱۰]
عقیده سوم: حسن یوسفی اشکوری از نواندیشان اسلامی این نظر را دارد در بعضا از تزویجهای نبی، مثلا وصلت با عایشه و حفصه که سن پاره ای داشتهاند، ضمن مصالح همگانی اسلام و مسلمان ها و اشاعه احکام زنان به وسیله همسرانش، علتهای مشروع فردی فرستاده (عشق و علاقه به زن و قدرت جنسی بالای وی) نیز دخالت داشته میباشد. او آیه ۵۲ سوره احزاب را نیز مؤید ادعای خویش می داند.[۱۱]
فلسفه تزویجهای رسول
با اینکه چندهمسری در عصر رسول امری رایج بوده میباشد؛[۱۲] ولی با این اکنون، نقل شده فرستاده براساس حکمتهایی و در راستای مأموریت الهی (تبلیغ آیین اسلام)، تزویجهای زیادی ایفا داده میباشد.[۱۳] برخی از دلایلی که برای تعدد همسران رسول(ص) نام برده، به گستردن پایین میباشد:
جلب نگهبانی قبایل و طوایف والا عرب و تقویت نفوذ سیاسی و اجتماعی خویش از منش لینک و پیوند سببی با آنها. (مانند وصلت با عایشه)
اجرای حکم الهی و زدودن ذهن ها نادرست جاهلی. (مانند تزویج با زینب دختر جحش، همسر زید بن حارثه که فرزندخوانده فرستاده بود و بر پایه ی ترسیم ناآگاهی، اعراب فرزندخوانده را مانند فرزند میدانستند. از این رو بعداز درگذشت فرزندخوانده یا این که جدایی، با همسر وی تزویج نمیکردند)
تقویت رده اجتماعی زنان زخمچشم، همانند زنان بیوه و اسیر. (همگی همسران فرستاده(ص) بجز عایشه بیوه بودند)
دلجویی از زنان، بهعامل زخمهایی که بهخیال تایید اسلام، متحمل گردیده بودند. (مانند وصلت با امحبیبه)
حفظ و تأمین معاش بیوهزنان حاجتمند (همسران شهدا) و یتیمان. (مانند وصلت با امسلمه و زینب دختر خزیمه)
نماد دادن عظمت و قدرتمندی اسلام و مسلمانها. (مانند وصلت با صَفیّه)
محافظت زنان از خطرها جانی. (مانند تزویج با سوده)
آزادسازی اسیران و کنیزان. (مانند وصلت با جُوَیریه بنت حارث).[۱۴]
مسجد قبا مشهد چه ویژگیهایی دارد؟