در بین مسلمانان نیز مساجد بعنوان مرکز مسجد الزهرا احمدآباد مشهد ها آغازین شکل گیری جنبش ها و حرکت های مردمی در پیکار علیه ظلم وستم به ویژه در طی معاصر، نقش تعیین کننده ای داشته اند .
تفحص تاریخ معاصر مملکت ما نماد می دهد که مساجد به عنوان مرکز و پایگاه دینی و فرهنگی، نقش بسیار حساس و خطیری در ساختوساز هسته های نخستین نهضت پویا و اصیل احیای اسلام انقلابی و جهت دهی به تکان ها و جریانات مردمی داشته هست. « انقلاب اسلامی جمهوری اسلامی ایران به عنوان یک تکان اجتماعی، با استعمال آدرس مسجد الزهرا احمدآباد مشهد از مساجد، دانش آموز شد. شبکه مساجد و جلسات مذهبی همانند حلقه واسط دربین رهبران انقلاب و مردم انقلابی بودند که وظیفه بسیج مردم را در جهت مخالفت سیاستهای قاضی بر ذمه داشتند.»[۱]
مساجد نه فقط در ساختوساز حرکت و جنبش و نیز باخبر سازی مردم مسلمان کشور ایران از ظلم وستم رژیم شاهنشاهی نقش تأثیرگزار و عمیقی ایفاء نمود بلکه در کنار آن ، هسته های اول مبارزات مسلحانه را نیز شکل دهی و سازماندهی کرد مثلا می توان به «عمده ترین تشکل و گروه مذهبی، سیاسی و نظامی که در یک کدام از مساجد جنوب تهران شکل گرفت اشاره نمود، تشکیل هیات های موتلفه اسلامی توسط برخی از متدینین و متعهدین مذهبی که در اولین حرکت خود حسن علی منصور، ابتدا وزیر رژیم پادشاه را ترور کردند.«جمعیت سری اصلاح حوزه»، «سازمان مجاهدین انقلاب اسلامی»، «المنصورون» و دهها تشکل سیاسی، مذهبی و نظامی، منفعت با خبر سازی، اطلاع رسانی و هدایت علما و روحانیت در مساجد و جلسات مذهبی و سازمان های شرعی بود و نیز بعضا بنیادهای رفاهی، اقتصادی چون بنیاد رفاه و تعاون اسلامی را می اقتدار نام موفقیت.
نمونه دیگرنقش و رده مسجد در شکل دهی انقلاب اسلامی، سخنرانی امام خمینی(س) در مسجد اعظم قم بوده هست. در فروردین ماه سال ۱۳۴۳ حضرت امام خمینی به محض آزادی از زندان، از مبارزه علیه رژیم دست بر نداشت و جهت غربت و خنثی نمودن تبلیغات و شایعات رژیم خودکامه پهلوی، مبنی بر تفاهم علمای اسلام بارژیم ، در«مسجداعظم» باحضور خیل کثیری ازطبقات متفاوت مردم به نقص سخنرانی پرداخت. او طی سخنانی ضمن تأکید بر ادامه نهضت، اعلام کردند که : «قدرتها و ابرقدرتها و نوکران آن ها مطمئن باشند که در صورتیکه خمینى یکه و تنها هم بماند به روش خود که نحوه نزاع با بی دینی و ظلم و بی دینی و بتپرستى هست ادامه مىدهد و به یارى آفریدگار در کنار بسیجیان جهان اسلام، این پابرهنههاى مغضوب دیکتاتورها، خواب شل و ول را از دیدگان جهانخواران و سرسپردگانى که به ستم و ظلم رزرو مسجد الزهرا احمدآباد مشهد خویشتن پافشاری مىنمایند سلب خواهد کرد.»[۲]
مساجد در کنار بستر سازی جهت تشکیل داد جنبش های انقلابی در دیگر موارد نیز بسیار فعال ظاهر شده و با بسیج امکانات و نیروهای مردمی، سعی در رفع نیازها و کمک رسانی در مواقع لازم به نیازمندان و آسیب دیدگان بوده هست. به عنوان مثال می قدرت در شالوده یاری رسانی از وقوع زمینلرزه ها و حوادث ناگهانی که چهره میبخشید. نظیر زمینلرزه بوئین زهرا و زمینلرزه سال ۱۳۴۷ه. ش جنوب خراسان، سال ۱۳۵۷ طبس نام توفیق که، مردم با همکاری امامان جماعات و متولیان مساجد، تختگاز به کمک زخم دیدگان شتافتند در صورتیکه چه این تکان مردمی خوشایند رژیم شاه خلا زیرا حس نوعی حس ناتوانی رژیم را در برخورد با اشتباهات در اذهان مردم تداعی میکرد. این کمک ها در واقع نه تنها گوشه ای از نوع دوستی و همت بلند، غیرت، و وجود حس تعاون و همدردی را در افکار زنده می کرد، بلکه به نوعی، گزینه های وحدت و همبستگی و تعهد مذهبی را نیزدر آنها بوجود می آوردو بیش تر از پیش به مساجد، نقش محوری و تشکیل داد وفاق در حوزه می بخشید.
همچنین مساجد این قابلیت ر شماره تلفن مسجد الزهرا احمدآباد مشهد برای انقلابیون مهیا می آوردند که تحت هر شرایطی و در هر موقعیتی، مسائل مربوط به تکان اسلامی را زنده نگه داشته و تداوم ببخشند. یک کدام از زمان ها، فایده گیری از مراسم بزرگداشت و ترحیمی بود که معمولاً در مساجد برگزار میشد. برای مثال « درسال ۱۳۴۸ ش، در مجلس بزرگداشتی که جهت درگذشت برادر مدرس محمد تقی شریعتی درمسجد آقا حسین(بناها) درمشهد برگزار شده بود و افراد مبارز و جنگجو هم حضور داشتند، گفتگوهایی پیرامون مسایل سیاسی و مبارزاتی ایفا شد.» [۳]
نکات مهم برای رزرو مسجد جهت برگزاری مراسم ترحیم در مشهد