خاک سپاری به معنای جنبش کردن در پشت لاشه، در آئین اسلام از مستحباتی میباشد که تأکید فراوان بر آن گردیده است. فضیلت و اجر تشییعجنازه تشییعجنازه آیتالله مرعشی نجفی
تشییع به معنای رفتن دنبال لاشه میت تا فرصت گذاشتن میت در قبر میباشد.[۱] بر مبنا روایتی ;i از سول معبود(ص)، نقل شدهاست هر که لاشهای را تشییع نماید برای هر قدمی که برمیداراست تازمانیکه برگردد، صد هزارهزار حسنه خواهد داشت و صد هزارهزار گناه از وی محو می گردد و صد هزارهزار سکو نزد آفریدگار بهدست می آورد و درصورتیکه بر میت نماز هم بخواند موقع مرگش صد هزار هزار فرشتگان اورا تشییع مینمایند که تمامی آن ها برای وی استغفار مینمایند و در صورتیکه در دفن میت حاضر گردد خدا صد هزار هزار ملائک را مأمور مینماید تا روز قیامت برای وی طلب مغفرت مسجد قبا مشهد نمایند.[۲]
امام راست گو(ع)
عالی میباشد صاحبان عزا برادران فقهی میت را از مرگ وی مطلع سازند تا در مراسم تدفین حاضر شوند و بر وی نماز خوانند؛ هم برای آن ها مشوق خواهد بود و هم برای میت مایه آدرس مسجد قبا مشهد آمرزش.[۳]
حکم مراسمتدفین
تشییعجنازه مؤمن، مستحب میباشد. اما برخی فقها استحباب تشییع در موردی میدانند که دفن لاشه نیاز به جابهجایی داراست.[۴] تدفین مؤمن برای مثال موردها تایید صلاحیت خروج معتکف از مسجد میباشد و این فعالیت، اعتکاف را فسخ رزرو مسجد قبا مشهد نمینماید.[۵]
بعضا از فقها برای مراسمتدفین از جهت مقدار ادب و کمال سه درجه برشمردهاند: کمترین درجه آن، ملازمت و همراهی لاشه تا مصلّی و اقامه نماز میت، رتبه میانگین، تشییع تا کنار قبر و توقّف تا بعداز دفن و بی نقصترین و با فضیلتترین درجه آن توقّف بعداز دفن، استغفار و طلب ثبات گام میت بر اطمینان حق، هنگام سؤال نکیر و منکر از وی میباشد.[۶] ولی بعضی در اینکه رتبه ویّل، کمترین حدّ تشییع باشد بهسیرتکاملای که به کمتر از آن تشییع تحقّق نیابد گونه های شماره تلفن مسجد قبا مشهد کردهاند.[۷]
مستحبات مراسمتدفین
تلاوت دعاهای وارداتی هنگام مشاهده و حمل لاشه
خضوع، پندگیری، عبرتآموزی و فکر در مرگ و آخرت
پیاده تشییع کردن
پوشاندن لاشه با پارچه غیز دکوری
پشت رمز یا این که دو طرف لاشه جنبش کردن
حمل لاشه به وسیله چهار نفر از چهار طرف و به دوش به چنگ آوردن هرمورد، هر چهار طرف لاشه را کیفیت خوب خاص
حمل میت بر دوش، خیر بر مَرکب مگر به دلیل عذری مانند هجران رویکرد
تغییر و تحول هیئت مالک مصیبت با برداشتن ردا از دوش یا این که پابرهنه بودن وی[۸]
مکروهات
سواره بودن[۹]
خندیدن
لهو و لعب و اشتغال به شغل های بیهوده
سریع بردن لاشه
حمل حریق پشت رمز لاشه مگر در شب
برداشتن ردا از بدن برای غیر مالک عزا
صحبت بیان کردن به غیر بیان معبود و به تصریح بعضی نشستن تشییعکننده تاهنگامیکه میت را در قبر نگذاشتهاند.[۱۰]
کمپانی زنان بهویژه زن جوان در تشییعجنازه. بعضی، زن مُسن را از این حکم استثنا کردهاند.[۱۱]هر یکسری در خاکسپاری زن.[۱۲]
پانویس
مشکینی، مصطلحات الفقه، ۱۳۷۹ش، ص۱۴۶؛ نجفی، جواهر الکلام، ۱۹۸۱م، ج۴، ص۲۶۳.
حر عاملی، وسایل الشیعه، ۱۴۰۹ق، ج۳، ص۱۴۳ و ۱۴۴، باب۲، حدیث۶.
صدوق، علل الشرایع، ج۱، ص۳۰۱.
نجفی، جواهر الکلام، ۱۳۶۲ش، ج۴، ص۲۶۳ـ۲۶۴.
نجفی، جواهر الکلام، ۱۳۶۲ش، ج۱۷، ص۱۸۱.
علامه حلی، منتهی المطلب، ۱۳۳۳ش، ج۱، ص۴۴۵.
نجفی، جواهر الکلام، ۱۳۶۲ش، ج۴، ص۲۶۴.
نجفی، جواهر الکلام، ج۴، ص۲۶۵ـ۲۷۴؛ طباطبایی یزدی، العروة الوثقی، ج۱، ص۴۱۸ـ۴۱۹.
علامه حلی، تذکرة الفقهاء، ۱۴۱۴ق، ج۲، ص۵۳.
نجفی، جواهر الکلام، ۱۳۶۲ش، ج۴، ص۲۷۰ـ۲۷۲؛ یزدی، العروة الوثقی، مكتب آية الله العظمى السيد السيستاني، ج۱، ص۴۱۹.
بحرانی، الحدائق الناضرة،چاپ کننده: مؤسسة النشر الاسلامي التابعة لجماعة المدرسين، ج۴، ص۸۴ـ۸۵؛ نجفی، جواهر الکلام،۱۳۶۲ش، ج۴، ص۲۷۶.
یزدی، العروة الوثقی، مكتب آية الله العظمى السيد السيستاني، ج۱، ص۳۲۲.
منابع
بحرانی، یوسف بن احمد، الحدایق الناضره فی احکام العتره الطاهره، قم، مؤسسة النشر الاسلامی التابعة لجماعة المدرسین بقم المشرفه، ۱۴۰۵-۱۴۱۶ق.
حر عاملی، وسایل الشیعه، قم، مؤسسه آل البیت، ۱۴۰۹ق.
طباطبایی یزدی، محمد کاظم، العروة الوثقی، قم، مؤسسة النشر الاسلامی التابعه لجماعه المدرسین، ۱۴۱۷ -۱۴۲۰ق.
علامه حلی، حسن بن یوسف، تذکره الفقهاء، قم، مؤسسة آل البیت (ع) لإحیاء التراث، ۱۴۱۴-۱۴۲۰ق.
علامه حلی، حسن بن یوسف، منتهی المطلب فی مطالعه المذهب (طبع قدیم)، تبریز، تکثیر حاج احمد، ۱۳۳۳ش.
مشکینی، علی، مصطلحات الفقه، قم، چاپ الهادی، ۱۳۷۹ش.
نجفی، محمدحسن، جواهر الکلام فی تفصیل شرایع الاسلام، طهران، دارالکتب الاسلامیه و المکتبه الاسلامیه، ۱۳۶۲- ۱۳۶۹ش.
نبو
مرگ در اسلام
باورها
عزرائیل • سکرات موت • قبض روح • اجل • اجل مسمی • اجل آویزان • شهیدشدن • تأخیر اجل
احکام فوت شده ها
واجبات
تجهیز میت • غسل میت • حنوط • کفن • نماز میت • دفن میت • غسل مس میت • قبر
مستحبات
مراسمتدفین • تلقین • نماز لیلة الدفن • زیارت قبور • لحد • آیه استرجاع • فاتحهخوانی (دین)
متعلق
احتضار • نماز استیجاری • کافور • شهادتین • مس میت • نبش قبر • غسالخانه • مرض موت
رابطه با فوت شده ها
توسل به مردگان • زیارت قبور • سماع موتی • حیات برزخی • برهوت • باقیات صالحات • استغاثه
آیه ها
آیه استرجاع • آیه ۱۶۹ سوره آلعمران • آیه ۵۷ سوره عنکبوت • آیه ۱۵۴ سوره بقره
مرتبط
خلود • بنای بر قبور • تناسخ • تناسخ در فلسفه و عرفان • نکیر و منکر • شب نخستین قبر • سؤال قبر • عذاب قبر • عزاداری • عزرائیل • تجارب در حدود مرگ • روح آدم • گورستان • اتانازی
قیامت • پردیس • معاد
نبو
آداب اسلامی
دعا
تباکی • بکاء • حضور قلب
زیارت
اجازه دخول • زیارتطومار • نماز زیارت
معاشرت
درود • تشییعجنازه • صله رحم • اجازه دخول • اصلاح ذات البین • حلالیتطلبی • ودیعهداری • انصاف • عقد اخوت • خواستگاری • عیادت مریض • مهماننوازی • یتیمنوازی• جدال احسن • فاتحهخوانی • اطعام مسکین • اطعام • مصافحه • اهل یک محلداری • همزیستی مسالمتآمیز • نوعدوستی • تعاون
خواندن قرآن
استعاذه • تجوید • ترتیل • قرائت قرآن • وضو • ختم انعام
متعلق
استخاره • ختنه • ولیمه • حجامت • کامبرداشتن نوزاد • عقیقه • طوطیا کشیدن • سحرخیزی • التماس دعا • ان شاء الله • قیلوله
خلق و خوی • رفتار (عمودی) • کتابهای اخلاقی شیعه • آیهها و روایات اخلاقی
خاک سپاری به معنای جنبش کردن در پشت لاشه، در آئین اسلام از مستحباتی میباشد که تأکید فراوان بر آن گردیده است. فضیلت و اجر تشییعجنازه تشییعجنازه آیتالله مرعشی نجفی
تشییع به معنای رفتن دنبال لاشه میت تا فرصت گذاشتن میت در قبر میباشد.[۱] بر مبنا روایتی ;i از سول معبود(ص)، نقل شدهاست هر که لاشهای را تشییع نماید برای هر قدمی که برمیداراست تازمانیکه برگردد، صد هزارهزار حسنه خواهد داشت و صد هزارهزار گناه از وی محو می گردد و صد هزارهزار سکو نزد آفریدگار بهدست می آورد و درصورتیکه بر میت نماز هم بخواند موقع مرگش صد هزار هزار فرشتگان اورا تشییع مینمایند که تمامی آن ها برای وی استغفار مینمایند و در صورتیکه در دفن میت حاضر گردد خدا صد هزار هزار ملائک را مأمور مینماید تا روز قیامت برای وی طلب مغفرت مسجد قبا مشهد نمایند.[۲]
امام راست گو(ع)
عالی میباشد صاحبان عزا برادران فقهی میت را از مرگ وی مطلع سازند تا در مراسم تدفین حاضر شوند و بر وی نماز خوانند؛ هم برای آن ها مشوق خواهد بود و هم برای میت مایه آدرس مسجد قبا مشهد آمرزش.[۳]
حکم مراسمتدفین
تشییعجنازه مؤمن، مستحب میباشد. اما برخی فقها استحباب تشییع در موردی میدانند که دفن لاشه نیاز به جابهجایی داراست.[۴] تدفین مؤمن برای مثال موردها تایید صلاحیت خروج معتکف از مسجد میباشد و این فعالیت، اعتکاف را فسخ رزرو مسجد قبا مشهد نمینماید.[۵]
بعضا از فقها برای مراسمتدفین از جهت مقدار ادب و کمال سه درجه برشمردهاند: کمترین درجه آن، ملازمت و همراهی لاشه تا مصلّی و اقامه نماز میت، رتبه میانگین، تشییع تا کنار قبر و توقّف تا بعداز دفن و بی نقصترین و با فضیلتترین درجه آن توقّف بعداز دفن، استغفار و طلب ثبات گام میت بر اطمینان حق، هنگام سؤال نکیر و منکر از وی میباشد.[۶] ولی بعضی در اینکه رتبه ویّل، کمترین حدّ تشییع باشد بهسیرتکاملای که به کمتر از آن تشییع تحقّق نیابد گونه های شماره تلفن مسجد قبا مشهد کردهاند.[۷]
مستحبات مراسمتدفین
تلاوت دعاهای وارداتی هنگام مشاهده و حمل لاشه
خضوع، پندگیری، عبرتآموزی و فکر در مرگ و آخرت
پیاده تشییع کردن
پوشاندن لاشه با پارچه غیز دکوری
پشت رمز یا این که دو طرف لاشه جنبش کردن
حمل لاشه به وسیله چهار نفر از چهار طرف و به دوش به چنگ آوردن هرمورد، هر چهار طرف لاشه را کیفیت خوب خاص
حمل میت بر دوش، خیر بر مَرکب مگر به دلیل عذری مانند هجران رویکرد
تغییر و تحول هیئت مالک مصیبت با برداشتن ردا از دوش یا این که پابرهنه بودن وی[۸]
مکروهات
سواره بودن[۹]
خندیدن
لهو و لعب و اشتغال به شغل های بیهوده
سریع بردن لاشه
حمل حریق پشت رمز لاشه مگر در شب
برداشتن ردا از بدن برای غیر مالک عزا
صحبت بیان کردن به غیر بیان معبود و به تصریح بعضی نشستن تشییعکننده تاهنگامیکه میت را در قبر نگذاشتهاند.[۱۰]
کمپانی زنان بهویژه زن جوان در تشییعجنازه. بعضی، زن مُسن را از این حکم استثنا کردهاند.[۱۱]هر یکسری در خاکسپاری زن.[۱۲]
پانویس
مشکینی، مصطلحات الفقه، ۱۳۷۹ش، ص۱۴۶؛ نجفی، جواهر الکلام، ۱۹۸۱م، ج۴، ص۲۶۳.
حر عاملی، وسایل الشیعه، ۱۴۰۹ق، ج۳، ص۱۴۳ و ۱۴۴، باب۲، حدیث۶.
صدوق، علل الشرایع، ج۱، ص۳۰۱.
نجفی، جواهر الکلام، ۱۳۶۲ش، ج۴، ص۲۶۳ـ۲۶۴.
نجفی، جواهر الکلام، ۱۳۶۲ش، ج۱۷، ص۱۸۱.
علامه حلی، منتهی المطلب، ۱۳۳۳ش، ج۱، ص۴۴۵.
نجفی، جواهر الکلام، ۱۳۶۲ش، ج۴، ص۲۶۴.
نجفی، جواهر الکلام، ج۴، ص۲۶۵ـ۲۷۴؛ طباطبایی یزدی، العروة الوثقی، ج۱، ص۴۱۸ـ۴۱۹.
علامه حلی، تذکرة الفقهاء، ۱۴۱۴ق، ج۲، ص۵۳.
نجفی، جواهر الکلام، ۱۳۶۲ش، ج۴، ص۲۷۰ـ۲۷۲؛ یزدی، العروة الوثقی، مكتب آية الله العظمى السيد السيستاني، ج۱، ص۴۱۹.
بحرانی، الحدائق الناضرة،چاپ کننده: مؤسسة النشر الاسلامي التابعة لجماعة المدرسين، ج۴، ص۸۴ـ۸۵؛ نجفی، جواهر الکلام،۱۳۶۲ش، ج۴، ص۲۷۶.
یزدی، العروة الوثقی، مكتب آية الله العظمى السيد السيستاني، ج۱، ص۳۲۲.
منابع
بحرانی، یوسف بن احمد، الحدایق الناضره فی احکام العتره الطاهره، قم، مؤسسة النشر الاسلامی التابعة لجماعة المدرسین بقم المشرفه، ۱۴۰۵-۱۴۱۶ق.
حر عاملی، وسایل الشیعه، قم، مؤسسه آل البیت، ۱۴۰۹ق.
طباطبایی یزدی، محمد کاظم، العروة الوثقی، قم، مؤسسة النشر الاسلامی التابعه لجماعه المدرسین، ۱۴۱۷ -۱۴۲۰ق.
علامه حلی، حسن بن یوسف، تذکره الفقهاء، قم، مؤسسة آل البیت (ع) لإحیاء التراث، ۱۴۱۴-۱۴۲۰ق.
علامه حلی، حسن بن یوسف، منتهی المطلب فی مطالعه المذهب (طبع قدیم)، تبریز، تکثیر حاج احمد، ۱۳۳۳ش.
مشکینی، علی، مصطلحات الفقه، قم، چاپ الهادی، ۱۳۷۹ش.
نجفی، محمدحسن، جواهر الکلام فی تفصیل شرایع الاسلام، طهران، دارالکتب الاسلامیه و المکتبه الاسلامیه، ۱۳۶۲- ۱۳۶۹ش.
نبو
مرگ در اسلام
باورها
عزرائیل • سکرات موت • قبض روح • اجل • اجل مسمی • اجل آویزان • شهیدشدن • تأخیر اجل
احکام فوت شده ها
واجبات
تجهیز میت • غسل میت • حنوط • کفن • نماز میت • دفن میت • غسل مس میت • قبر
مستحبات
مراسمتدفین • تلقین • نماز لیلة الدفن • زیارت قبور • لحد • آیه استرجاع • فاتحهخوانی (دین)
متعلق
احتضار • نماز استیجاری • کافور • شهادتین • مس میت • نبش قبر • غسالخانه • مرض موت
رابطه با فوت شده ها
توسل به مردگان • زیارت قبور • سماع موتی • حیات برزخی • برهوت • باقیات صالحات • استغاثه
آیه ها
آیه استرجاع • آیه ۱۶۹ سوره آلعمران • آیه ۵۷ سوره عنکبوت • آیه ۱۵۴ سوره بقره
مرتبط
خلود • بنای بر قبور • تناسخ • تناسخ در فلسفه و عرفان • نکیر و منکر • شب نخستین قبر • سؤال قبر • عذاب قبر • عزاداری • عزرائیل • تجارب در حدود مرگ • روح آدم • گورستان • اتانازی
قیامت • پردیس • معاد
نبو
آداب اسلامی
دعا
تباکی • بکاء • حضور قلب
زیارت
اجازه دخول • زیارتطومار • نماز زیارت
معاشرت
درود • تشییعجنازه • صله رحم • اجازه دخول • اصلاح ذات البین • حلالیتطلبی • ودیعهداری • انصاف • عقد اخوت • خواستگاری • عیادت مریض • مهماننوازی • یتیمنوازی• جدال احسن • فاتحهخوانی • اطعام مسکین • اطعام • مصافحه • اهل یک محلداری • همزیستی مسالمتآمیز • نوعدوستی • تعاون
خواندن قرآن
استعاذه • تجوید • ترتیل • قرائت قرآن • وضو • ختم انعام
متعلق
استخاره • ختنه • ولیمه • حجامت • کامبرداشتن نوزاد • عقیقه • طوطیا کشیدن • سحرخیزی • التماس دعا • ان شاء الله • قیلوله
خلق و خوی • رفتار (عمودی) • کتابهای اخلاقی شیعه • آیهها و روایات اخلاقی
مسجد قبا مشهد چه ویژگیهایی دارد؟