اصحاب ایکه
اصحاب اَیکَه قومی میباشد که در قرآن، بهاستدلال معدودفروشی و بتپرستی شماتت گردیده است. برپایهٔ منابع تفسیری و حدیثی، اصحاب ایکه دعوت پیامبرشان، شعیب(ع) برای غربت از گناهان و بهویژه نادرفروشی را نپذیرفتند و کوشیدند آن را متوقف نمایند. در غایت، آنان بهوسیله عذاب الهی نابود شدند. اصحاب ایکه در مسیر تجاری حجاز به شام معاش میکردند. اسم اصحاب ایکه چهار توشه در قرآن آمده مسجد قبا مشهد میباشد.
معرفی و رده
اصحاب اَیْکَه قومی بودند که در حیطهای به اسم ایکه[یادداشت ۱] در مسیر تجاری حجاز به شام، معاش میکردند.[۱] ایکه آبادیِ معروفی مجاورت مَآیین بود.[۲] کلمه و واژه «اصحاب الایکه» چهار توشه در قرآن آمده میباشد: نشانهها ۷۸ سوره حجر، ۱۷۶ سوره شعراء، ۱۳ سوره ص و ۱۴ سوره ق.[۳] به گفته مفسران، این فامیل بهمنجر فسادهای گوناگون ملامت شدند و دعوت پیامبرشان شعیب(ع) را نپذیرفتند.[۴] آنها بعد از تکذیب پیامبرشان، مبتلا عذاب الهی شدند و نابود آدرس مسجد قبا مشهد گشتند.[۵]
اصحاب ایکه و اهل مدین
مفسران درباره اینکه اصحاب ایکه و خویشان مدین یک خویشاوندان بودهاند که در قرآن با دو اسم گوناگون آمدهاند یا این که دو خاندان غیروابسته با پیامبری مشترک و خصوصیتهای شبیه، اختلافلحاظ داراهستند.[۶] بعضی پژوهشگران بهنقل از بیشتر مفسران، حضرت شعیب(ع) را آغاز رسول اهل مدین دانستهاند که بعد از هلاکت آنان، هدایت اصحاب ایکه را برعهده رزرو مسجد قبا مشهد گرفته میباشد.[۷]
استدلال آنها روایتی از نبی(ص)،[۸] سخنی از قتادة بن دِعامه، مفسر قرآن،[۹] و تفاوت تعبیر و تفسیر در مورد عذاب ذکرشده در قرآن برای اصحاب ایکه و خاندان مدین میباشد: در قرآن از عذاب اصحاب ایکه، با تعبیروتفسیر «عَذابُ یَوْمِ الظُّلَّةِ» (عذاب روز ابر) و از عذاب اهل مدین، با عبارتهای «رَجْفه» (لرزه شدید) و «صَیحه» (صدای مهیب) خاطر گردیده است.[۱۰] افزون بر این، در قرآن، در آیه ۸۵ سوره اعراف، شعیب «اخوی اهل مدین» خوانده گردیده؛ ولی «اخوی اصحاب ایکه» نامیده شماره تلفن مسجد قبا مشهد نشده میباشد.[۱۱]
خصوصیتها
خصوصیتهای اصحاب ایکه نادرفروشی و بتپرستی گفته شده میباشد:
معدودفروشی در معاملات
نوشته ی علمیٔ اساسی: معدودفروشی
بنابر پژوهشی، از آيات استعمال میشود كه تبارکترين انحراف اصحاب ايكه نادرفروشی بوده میباشد.[۱۲] برپایه منابع متفاوت، آنان با نادرفروشی در وزن و پیمانه،[۱۳] تقلب در اندازهها و مقیاسها و حتی تغییرو تحول در رنگ و درون اجناس،[۱۴] اشکال تقلبها و فسادها را در تجارتشان مرتکب میشدند.[۱۵] قطبالدین راوندی در کتاب قصصالانبیا، بهنقل از امام سجاد(ع) آورده میباشد که حضرت شعیب(ع)، با دست خویش، پیمانه و معیار را ایجاد کرد تا عموم با اندازهگیری درست و رعایت حقوق و دستمزد بقیه افراد معامله نمایند. عموم، آغاز، با عدل و داد پیمانه میکردند و وزن را بی نقص میدادند؛ ولی به ندرت مبتلا نادرفروشی شدند و در واحد سنجش حق را نادیده میگرفتند.[۱۶]
در تعبیروتفسیر مثال، نوشتهٔ مکارم شیرازی آمده میباشد این قوم و قبیله بهجهت حالت تجاریای که داشتند،[۱۷] اجناس عموم را با بهاهای تحت میخریدند و اجناس خویش را با گرانترین ارزشها میفروختند؛[۱۸] همینطور زمانی کالای خویش را میسنجیدند، بسیار اعتنا میکردند؛ البته اجناس دیگر افراد را با بیتوجهی و بیدقتی وزن میکردند.[۱۹] بهگفته طبری مورخ قرن سوم و چهارم قمری، آنها با اینشیوه، معاش مرفهی برای خویش مهیا کرده بودند.[۲۰]
بتپرستی
نوشتهی علمیٔ مهم: بتپرستی
براساس گزارشهای متفاوت، اصحاب ایکه از نعمتهای طبیعی و محیطی فایدهمند بودند؛ ولی بهمکان سپاسگزاری از آفریدگار، به پرستش بتها[۲۱] و عبادت درختان سرسبز روی آوردند؛[۲۲] همینطور منکر روز قیامت بودند.[۲۳]
دعوت حضرت شعیب(ع) و برخورد آنها
طبق منابع تاریخی و تفسیری، با توسعه و گسترش کفر و خرابی در بین اصحاب ایکه، معبود حضرت شعیب(ع) را بهسوی آنها ارسال کرد.[۲۴] حضرت شعیب(ع) عموم را به خداپرستی،[۲۵] زهد و دوری از گناهان، اخلاص در عبادت، و اطاعت از امرهای آفریدگار دعوت میکرد[۲۶] و از کفر و بتپرستی بازمیداشت.[۲۷]
وی همینطور اصحاب ایکه را از نادرفروشی دوری میاعطا کرد[۲۸] و از فتنه و خرابی،[۲۹] قتل،[۳۰] تعدّی به اموال و راهزنی برحذر میداشت.[۳۱] او به قومش هشدار اعطا کرد که در حالتی که از گناهانشان توبه نکنند، گرفتار عذاب الهی خواهند شد.[۳۲]
در مقابل، بهگفته ابنعباس، اصحاب ایکه در مسیرها مینشستند و با تبلیغات خویش، شعیب(ع) را معاند عموم و استدلال انحراف دینشان معرفی میکردند.[۳۳] بهنقل از اَلتّفسیرُ الْمنیر، آن ها با انذار شعیب(ع) همت میکردند موقعیتش را تضعیف و دعوتش را بیتاثیر نمایند.[۳۴]
به نقل از منابع متعدد، اصحاب ایکه در قبال سخنان حضرت شعیب(ع) اورا تکذیب کردند[۳۵] و روانی،[۳۶] لافگو،[۳۷] ساحر،[۳۸] و بشری مثل خویش خواندند که فضیلتی بر آن ها ندارد.[۳۹]
نابودی
اصحاب ایکه، علاوهبر تکذیب حضرت شعیب(ع)،[۴۰] به وی میگفتند، در شرایطی که راست می گوید، سنگهای آسمانی بر آن ها فروریزد و آنهارا به به عبارتی بلایی که ترساندن مینماید دچار سازد.[۴۱] بعداز اتمامحجت، خدا آنهارا به عذاب الهی گرفتار کرد.[۴۲]
بهگفته منابع تفسیری و حدیثی، اصحاب ایکه بهبازه هفت روز، گرفتار گرمای شدیدی شدند؛ بهسیرتکاملای که هیچ نسیمی بر شهر و سرزمینشان نمیوزید. آنگاه ابری ظواهر شد و آنها برای فرار و گریز از گرما به سایه آن جانبداری بردند؛ ولی در به عبارتی لحظه، آتشی از آن ابر فرود آمد و تمامی را سوزاند.[۴۳]
اصحاب ایکه
اصحاب اَیکَه قومی میباشد که در قرآن، بهاستدلال معدودفروشی و بتپرستی شماتت گردیده است. برپایهٔ منابع تفسیری و حدیثی، اصحاب ایکه دعوت پیامبرشان، شعیب(ع) برای غربت از گناهان و بهویژه نادرفروشی را نپذیرفتند و کوشیدند آن را متوقف نمایند. در غایت، آنان بهوسیله عذاب الهی نابود شدند. اصحاب ایکه در مسیر تجاری حجاز به شام معاش میکردند. اسم اصحاب ایکه چهار توشه در قرآن آمده مسجد قبا مشهد میباشد.
معرفی و رده
اصحاب اَیْکَه قومی بودند که در حیطهای به اسم ایکه[یادداشت ۱] در مسیر تجاری حجاز به شام، معاش میکردند.[۱] ایکه آبادیِ معروفی مجاورت مَآیین بود.[۲] کلمه و واژه «اصحاب الایکه» چهار توشه در قرآن آمده میباشد: نشانهها ۷۸ سوره حجر، ۱۷۶ سوره شعراء، ۱۳ سوره ص و ۱۴ سوره ق.[۳] به گفته مفسران، این فامیل بهمنجر فسادهای گوناگون ملامت شدند و دعوت پیامبرشان شعیب(ع) را نپذیرفتند.[۴] آنها بعد از تکذیب پیامبرشان، مبتلا عذاب الهی شدند و نابود آدرس مسجد قبا مشهد گشتند.[۵]
اصحاب ایکه و اهل مدین
مفسران درباره اینکه اصحاب ایکه و خویشان مدین یک خویشاوندان بودهاند که در قرآن با دو اسم گوناگون آمدهاند یا این که دو خاندان غیروابسته با پیامبری مشترک و خصوصیتهای شبیه، اختلافلحاظ داراهستند.[۶] بعضی پژوهشگران بهنقل از بیشتر مفسران، حضرت شعیب(ع) را آغاز رسول اهل مدین دانستهاند که بعد از هلاکت آنان، هدایت اصحاب ایکه را برعهده رزرو مسجد قبا مشهد گرفته میباشد.[۷]
استدلال آنها روایتی از نبی(ص)،[۸] سخنی از قتادة بن دِعامه، مفسر قرآن،[۹] و تفاوت تعبیر و تفسیر در مورد عذاب ذکرشده در قرآن برای اصحاب ایکه و خاندان مدین میباشد: در قرآن از عذاب اصحاب ایکه، با تعبیروتفسیر «عَذابُ یَوْمِ الظُّلَّةِ» (عذاب روز ابر) و از عذاب اهل مدین، با عبارتهای «رَجْفه» (لرزه شدید) و «صَیحه» (صدای مهیب) خاطر گردیده است.[۱۰] افزون بر این، در قرآن، در آیه ۸۵ سوره اعراف، شعیب «اخوی اهل مدین» خوانده گردیده؛ ولی «اخوی اصحاب ایکه» نامیده شماره تلفن مسجد قبا مشهد نشده میباشد.[۱۱]
خصوصیتها
خصوصیتهای اصحاب ایکه نادرفروشی و بتپرستی گفته شده میباشد:
معدودفروشی در معاملات
نوشته ی علمیٔ اساسی: معدودفروشی
بنابر پژوهشی، از آيات استعمال میشود كه تبارکترين انحراف اصحاب ايكه نادرفروشی بوده میباشد.[۱۲] برپایه منابع متفاوت، آنان با نادرفروشی در وزن و پیمانه،[۱۳] تقلب در اندازهها و مقیاسها و حتی تغییرو تحول در رنگ و درون اجناس،[۱۴] اشکال تقلبها و فسادها را در تجارتشان مرتکب میشدند.[۱۵] قطبالدین راوندی در کتاب قصصالانبیا، بهنقل از امام سجاد(ع) آورده میباشد که حضرت شعیب(ع)، با دست خویش، پیمانه و معیار را ایجاد کرد تا عموم با اندازهگیری درست و رعایت حقوق و دستمزد بقیه افراد معامله نمایند. عموم، آغاز، با عدل و داد پیمانه میکردند و وزن را بی نقص میدادند؛ ولی به ندرت مبتلا نادرفروشی شدند و در واحد سنجش حق را نادیده میگرفتند.[۱۶]
در تعبیروتفسیر مثال، نوشتهٔ مکارم شیرازی آمده میباشد این قوم و قبیله بهجهت حالت تجاریای که داشتند،[۱۷] اجناس عموم را با بهاهای تحت میخریدند و اجناس خویش را با گرانترین ارزشها میفروختند؛[۱۸] همینطور زمانی کالای خویش را میسنجیدند، بسیار اعتنا میکردند؛ البته اجناس دیگر افراد را با بیتوجهی و بیدقتی وزن میکردند.[۱۹] بهگفته طبری مورخ قرن سوم و چهارم قمری، آنها با اینشیوه، معاش مرفهی برای خویش مهیا کرده بودند.[۲۰]
بتپرستی
نوشتهی علمیٔ مهم: بتپرستی
براساس گزارشهای متفاوت، اصحاب ایکه از نعمتهای طبیعی و محیطی فایدهمند بودند؛ ولی بهمکان سپاسگزاری از آفریدگار، به پرستش بتها[۲۱] و عبادت درختان سرسبز روی آوردند؛[۲۲] همینطور منکر روز قیامت بودند.[۲۳]
دعوت حضرت شعیب(ع) و برخورد آنها
طبق منابع تاریخی و تفسیری، با توسعه و گسترش کفر و خرابی در بین اصحاب ایکه، معبود حضرت شعیب(ع) را بهسوی آنها ارسال کرد.[۲۴] حضرت شعیب(ع) عموم را به خداپرستی،[۲۵] زهد و دوری از گناهان، اخلاص در عبادت، و اطاعت از امرهای آفریدگار دعوت میکرد[۲۶] و از کفر و بتپرستی بازمیداشت.[۲۷]
وی همینطور اصحاب ایکه را از نادرفروشی دوری میاعطا کرد[۲۸] و از فتنه و خرابی،[۲۹] قتل،[۳۰] تعدّی به اموال و راهزنی برحذر میداشت.[۳۱] او به قومش هشدار اعطا کرد که در حالتی که از گناهانشان توبه نکنند، گرفتار عذاب الهی خواهند شد.[۳۲]
در مقابل، بهگفته ابنعباس، اصحاب ایکه در مسیرها مینشستند و با تبلیغات خویش، شعیب(ع) را معاند عموم و استدلال انحراف دینشان معرفی میکردند.[۳۳] بهنقل از اَلتّفسیرُ الْمنیر، آن ها با انذار شعیب(ع) همت میکردند موقعیتش را تضعیف و دعوتش را بیتاثیر نمایند.[۳۴]
به نقل از منابع متعدد، اصحاب ایکه در قبال سخنان حضرت شعیب(ع) اورا تکذیب کردند[۳۵] و روانی،[۳۶] لافگو،[۳۷] ساحر،[۳۸] و بشری مثل خویش خواندند که فضیلتی بر آن ها ندارد.[۳۹]
نابودی
اصحاب ایکه، علاوهبر تکذیب حضرت شعیب(ع)،[۴۰] به وی میگفتند، در شرایطی که راست می گوید، سنگهای آسمانی بر آن ها فروریزد و آنهارا به به عبارتی بلایی که ترساندن مینماید دچار سازد.[۴۱] بعداز اتمامحجت، خدا آنهارا به عذاب الهی گرفتار کرد.[۴۲]
بهگفته منابع تفسیری و حدیثی، اصحاب ایکه بهبازه هفت روز، گرفتار گرمای شدیدی شدند؛ بهسیرتکاملای که هیچ نسیمی بر شهر و سرزمینشان نمیوزید. آنگاه ابری ظواهر شد و آنها برای فرار و گریز از گرما به سایه آن جانبداری بردند؛ ولی در به عبارتی لحظه، آتشی از آن ابر فرود آمد و تمامی را سوزاند.[۴۳]

مسجد قبا مشهد چه ویژگیهایی دارد؟