المحاسن (کتاب)
المحاسن از کتابهای روایی شیعه تاثیر احمد بن محمد بن خالد بَرقی متوفای ۲۷۴ق میباشد. او از عالمان شیعه میباشد و کتابش به «محاسن برقی» آوازه داراست. برقی، تیم روایاتی را با موضوعات گوناگون از قبیل فقه و خلق و خوی دراین کتاب گرد مسجد قبا مشهد آورده میباشد.
مؤلف کتاب
نوشته ی علمیٔ مهم: احمد بن محمد بن خالد برقی
ابوجعفر احمد بن محمّد بن خالد بن بنده الرّحمان بن علی برقی از راویان و فقیهان شیعه در قرن سوم هجری و از یاران امام جواد(ع) و امام هادی(ع)میباشد هرچند در سندها جان دار، سندی پرنور به دیده نمی خورد که گواه بر قصه بیواسطۀ وی از این دو امام باشد. تاریخ ظریف به دنیاآمدن وی معین وجود ندارد البته وی احادیث اندکی را بیواسطه از ابن ابی عمیر (متوفی۲۱۷ق) آدرس مسجد قبا مشهد و بزنطی
(متوفی۲۲۱ق) نقل کرده در حالی که احادیث بیواسطهاش از ابن فضّال(متوفی۲۲۴ق) و حسن بن دوست داستنی (متوفی۲۲۴ق) بسیار میباشد و از این رو میقدرت در نظر گرفتن زد که ولادتش بعداز ۲۰۰ق بوده میباشد. جز این کتاب، یکسری تاثیر دیگر در حدیث، جغرافیا و جز آن به برقی نسبت دادهاند.
اعتبار کتاب
این کتاب از منابع روایی قدیمی شیعه میباشد و اعتباری بسیار نزد علمای شیعه داراست و بعضا آن را در ستون کتاب ها اربعه شمردهاند. کتاب محاسن از منابع اصلی کافی، معتبرترین کتاب روایی شیعه، نوشتن ثقة الاسلام کلینی میباشد و او بسیار از محاسن، ماجرا نقل رزرو مسجد قبا مشهد نموده است.[۱]
سخنان بزرگان درباره کتاب
روضه خوان صدوق در تدوین کتاب اینجانب لا یحضره الفقیه از کتاب محاسن به کارگیری نموده است. وی در پیشگفتار کتاب مینویسد: «اینجانب روایات این کتاب [اینجانب لایحضر] را از منابع مطمئنی دریافت کردهام که فی مابین فقهای شیعه مشهورند و فقها بدانها استناد و به آنان مراجعه مینمایند؛ مانند... کتاب المحاسن نوشته احمد بن ابی مخلوق اللّه شماره تلفن مسجد قبا مشهد برقی.»[۲]
ابن ادریس حلی در پایان کتاب السرائر در قسمت مستطرفات، محاسن را از اصول روایی آیتم اتکا شیعه دانسته میباشد.[۳]
حکم کننده نورالله شوشتری این کتاب را تحت عنوان پنجمین کتاب دارای اعتبار شیعه و در ستون کتاب ها اربعه شمرده میباشد.[۴]
محمدتقی مجلسی بابا علامه مجلسی در تفصیل فارسی بر کتاب اینجانب لا یحضره الفقیه میگوید: «کتاب محاسن نزد ما میباشد و چنانکه مشایخ نقل کردهاند، مؤلف آن بسیار تعالی، ثقه و مُعتَمَدٌ علیه(آیتم اتکا) بوده میباشد و آنچه حال از کتاب جانور میباشد، شاید ثُلث(یک سوم) آن باشد.»[۵]
ابواب کتاب
اصل کتاب المحاسن دسته بزرگی مشتمل بر حدود صد نصیب (یا این که کتاب) بوده و از آن با تفسیر «کتاب ها المحاسن» حافظه کردهاند.[۶] این کتاب تیم کاملی از احادیث شیعی با موضوعات متعدد مثلا فقه و علل شرعیه، آداب، حکمت، توحید و اصول و فروع آئین بوده میباشد.
آنچه از این کتاب به دست ما رسیده فقط بخشی از این جامع حدیثی، حاوی ۲۶۰۴ حدیث در ۱۱ کتاب به تفصیل تحت میباشد:
کتاب الأشکال و القرائن، مشتمل بر روایاتی که در آن ها اعداد ۳ تا ۱۰ بکار رفته و همینطور وصایای نبی(ص) و اهل بیت(ع) آن حضرت.(۵۱ حدیث)
کتاب اجر الأعمال، دربرگیرنده روایاتی درباره ثواب و مشوق اشکال اجرا نه.(۱۵۲ حدیث)
کتاب عقاب الأعمال، روایاتی پیرامون گناه و مجازات گونه های ایفا ناپسند.(۱۴۳ حدیث)
کتاب الصَفوَة و النور و الرّحمة، دربرگیرنده روایاتی درباره رده و جایگاه فرستاده آفریدگار(ص) و اهل بیت(ع) آن حضرت و شیعهها آنها.(۲۰۱ حدیث)
کتاب مصابیح الظُلَم، در بر دارای مباحث آشنایی و معرفت حق.(۴۶۷ حدیث)
کتاب العِلَل، دربرگیرنده علل احکام فقهی.(۱۳۰ حدیث)
کتاب السفر، مشمول احکام و روایاتی درباره مسافرت.(۱۶۰حدیث)
کتاب المَآکل، پیرامون احکام خوردنیها و آشامیدنیها.(۹۷۹ حدیث)
کتاب الماء، دربرگیرنده احکام آبها.(۱۱۴ حدیث)
کتاب المَنافع، مشمول احکام استخاره و مشورت کردن.(۳۳ حدیث)
کتاب المَرافق، دربرگیرنده احکام خانه و نظافت و وسایل رفت و آمد.(۱۷۴ حدیث)[۷]
اول ماجرا کتاب المحاسن از امام راستگو(ع) درباره دعا، شکر و تکیه میباشد. در فرازی از آن امام راستگو(ع) به معاویة بن وهب فرمود: ای معاویه آن را که سه چیز قسمت گشته از سه چیز بی قسمت نمانده میباشد کسی که را توفيق دعا داده گردیده مستجاب شدن دعایش نیز داده گردیده و هر كه را موفقیت سپاسگزاری نعمت داده گردیده ارتقاء نعمت نیز نصیبش گشته میباشد و آن را که تکیه داده گردیده به اعمال امور و کفایت کارها معاشاش دست یافته میباشد.كه خدای متعال در قرآناش میفرمايد: هر کس بر پروردگار تکیه نماید آفریدگار اورا بس میباشد(آیه ۳ سوره جدایی) و میفرمايد: در شرایطیکه سپاسگزای كردید بطور حتم نعمتم را بر شما افزون کنم(آیه ۷ سوره ابراهیم) و میفرمايد: از اینجانب بخواهيد(دعا نمایید) تا دعایتان را مستجاب کنم.(آیه ۶۰ سوره غافر) [۸] داستان آخری کتاب از امام درست گو(ع) در باره حکم به کار گیری از دندان گوسفند به مکان دندانی که از بشر افتاده میباشد که امام فرمود در شرایطیکه گوسفند ذبح فقاهتی گردیده باشد اشکالی ندارد. [۹]
المحاسن (کتاب)
المحاسن از کتابهای روایی شیعه تاثیر احمد بن محمد بن خالد بَرقی متوفای ۲۷۴ق میباشد. او از عالمان شیعه میباشد و کتابش به «محاسن برقی» آوازه داراست. برقی، تیم روایاتی را با موضوعات گوناگون از قبیل فقه و خلق و خوی دراین کتاب گرد مسجد قبا مشهد آورده میباشد.
مؤلف کتاب
نوشته ی علمیٔ مهم: احمد بن محمد بن خالد برقی
ابوجعفر احمد بن محمّد بن خالد بن بنده الرّحمان بن علی برقی از راویان و فقیهان شیعه در قرن سوم هجری و از یاران امام جواد(ع) و امام هادی(ع)میباشد هرچند در سندها جان دار، سندی پرنور به دیده نمی خورد که گواه بر قصه بیواسطۀ وی از این دو امام باشد. تاریخ ظریف به دنیاآمدن وی معین وجود ندارد البته وی احادیث اندکی را بیواسطه از ابن ابی عمیر (متوفی۲۱۷ق) آدرس مسجد قبا مشهد و بزنطی
(متوفی۲۲۱ق) نقل کرده در حالی که احادیث بیواسطهاش از ابن فضّال(متوفی۲۲۴ق) و حسن بن دوست داستنی (متوفی۲۲۴ق) بسیار میباشد و از این رو میقدرت در نظر گرفتن زد که ولادتش بعداز ۲۰۰ق بوده میباشد. جز این کتاب، یکسری تاثیر دیگر در حدیث، جغرافیا و جز آن به برقی نسبت دادهاند.
اعتبار کتاب
این کتاب از منابع روایی قدیمی شیعه میباشد و اعتباری بسیار نزد علمای شیعه داراست و بعضا آن را در ستون کتاب ها اربعه شمردهاند. کتاب محاسن از منابع اصلی کافی، معتبرترین کتاب روایی شیعه، نوشتن ثقة الاسلام کلینی میباشد و او بسیار از محاسن، ماجرا نقل رزرو مسجد قبا مشهد نموده است.[۱]
سخنان بزرگان درباره کتاب
روضه خوان صدوق در تدوین کتاب اینجانب لا یحضره الفقیه از کتاب محاسن به کارگیری نموده است. وی در پیشگفتار کتاب مینویسد: «اینجانب روایات این کتاب [اینجانب لایحضر] را از منابع مطمئنی دریافت کردهام که فی مابین فقهای شیعه مشهورند و فقها بدانها استناد و به آنان مراجعه مینمایند؛ مانند... کتاب المحاسن نوشته احمد بن ابی مخلوق اللّه شماره تلفن مسجد قبا مشهد برقی.»[۲]
ابن ادریس حلی در پایان کتاب السرائر در قسمت مستطرفات، محاسن را از اصول روایی آیتم اتکا شیعه دانسته میباشد.[۳]
حکم کننده نورالله شوشتری این کتاب را تحت عنوان پنجمین کتاب دارای اعتبار شیعه و در ستون کتاب ها اربعه شمرده میباشد.[۴]
محمدتقی مجلسی بابا علامه مجلسی در تفصیل فارسی بر کتاب اینجانب لا یحضره الفقیه میگوید: «کتاب محاسن نزد ما میباشد و چنانکه مشایخ نقل کردهاند، مؤلف آن بسیار تعالی، ثقه و مُعتَمَدٌ علیه(آیتم اتکا) بوده میباشد و آنچه حال از کتاب جانور میباشد، شاید ثُلث(یک سوم) آن باشد.»[۵]
ابواب کتاب
اصل کتاب المحاسن دسته بزرگی مشتمل بر حدود صد نصیب (یا این که کتاب) بوده و از آن با تفسیر «کتاب ها المحاسن» حافظه کردهاند.[۶] این کتاب تیم کاملی از احادیث شیعی با موضوعات متعدد مثلا فقه و علل شرعیه، آداب، حکمت، توحید و اصول و فروع آئین بوده میباشد.
آنچه از این کتاب به دست ما رسیده فقط بخشی از این جامع حدیثی، حاوی ۲۶۰۴ حدیث در ۱۱ کتاب به تفصیل تحت میباشد:
کتاب الأشکال و القرائن، مشتمل بر روایاتی که در آن ها اعداد ۳ تا ۱۰ بکار رفته و همینطور وصایای نبی(ص) و اهل بیت(ع) آن حضرت.(۵۱ حدیث)
کتاب اجر الأعمال، دربرگیرنده روایاتی درباره ثواب و مشوق اشکال اجرا نه.(۱۵۲ حدیث)
کتاب عقاب الأعمال، روایاتی پیرامون گناه و مجازات گونه های ایفا ناپسند.(۱۴۳ حدیث)
کتاب الصَفوَة و النور و الرّحمة، دربرگیرنده روایاتی درباره رده و جایگاه فرستاده آفریدگار(ص) و اهل بیت(ع) آن حضرت و شیعهها آنها.(۲۰۱ حدیث)
کتاب مصابیح الظُلَم، در بر دارای مباحث آشنایی و معرفت حق.(۴۶۷ حدیث)
کتاب العِلَل، دربرگیرنده علل احکام فقهی.(۱۳۰ حدیث)
کتاب السفر، مشمول احکام و روایاتی درباره مسافرت.(۱۶۰حدیث)
کتاب المَآکل، پیرامون احکام خوردنیها و آشامیدنیها.(۹۷۹ حدیث)
کتاب الماء، دربرگیرنده احکام آبها.(۱۱۴ حدیث)
کتاب المَنافع، مشمول احکام استخاره و مشورت کردن.(۳۳ حدیث)
کتاب المَرافق، دربرگیرنده احکام خانه و نظافت و وسایل رفت و آمد.(۱۷۴ حدیث)[۷]
اول ماجرا کتاب المحاسن از امام راستگو(ع) درباره دعا، شکر و تکیه میباشد. در فرازی از آن امام راستگو(ع) به معاویة بن وهب فرمود: ای معاویه آن را که سه چیز قسمت گشته از سه چیز بی قسمت نمانده میباشد کسی که را توفيق دعا داده گردیده مستجاب شدن دعایش نیز داده گردیده و هر كه را موفقیت سپاسگزاری نعمت داده گردیده ارتقاء نعمت نیز نصیبش گشته میباشد و آن را که تکیه داده گردیده به اعمال امور و کفایت کارها معاشاش دست یافته میباشد.كه خدای متعال در قرآناش میفرمايد: هر کس بر پروردگار تکیه نماید آفریدگار اورا بس میباشد(آیه ۳ سوره جدایی) و میفرمايد: در شرایطیکه سپاسگزای كردید بطور حتم نعمتم را بر شما افزون کنم(آیه ۷ سوره ابراهیم) و میفرمايد: از اینجانب بخواهيد(دعا نمایید) تا دعایتان را مستجاب کنم.(آیه ۶۰ سوره غافر) [۸] داستان آخری کتاب از امام درست گو(ع) در باره حکم به کار گیری از دندان گوسفند به مکان دندانی که از بشر افتاده میباشد که امام فرمود در شرایطیکه گوسفند ذبح فقاهتی گردیده باشد اشکالی ندارد. [۹]

مسجد قبا مشهد چه ویژگیهایی دارد؟